هفته هفتم بارداری

جنین

اگرچه در هفتمین هفته از حاملگی، فرزند شما با سرعتی قابل توجه به رشد و تکامل خود ادامه می‌دهد اما هنوز در ظاهر شما تغییرات ویژه‌ای مبنی بر بارداری دیده نمی‌شود. هیجان‌انگیزترین اتفاق این هفته، رشد و توسعه‌ی اندام‌های حیاتی درونی و شکل‌گیری ویژگی‌های جسمی و چهره‌ی فرزند شماست. در این هفته و هفته‌های آینده، از لحاظ ساختاری دم كوچك رویان كه در واقع همان استخوان دنبال‌چه است (و تنها بخشی از بدن او است که در طی فرآیند رشد بزرگ‌تر نمی‌شود)،کم کم محو شده و در نتیجه جوانه‌ی درون بدن شما، هر روز بیش از پیش ظاهر یک فرزند واقعی را در ابعاد کوچک پیدا می‌کند.

از لحاظ ظاهری، برجستگی‌های دست و پا که در هفته‌ی ششم شکل گرفته بودند، به رشد خود ادامه داده تا به قسمت‌های مختلف مانند بازو، آرنج، ران‌ها و ساق پا تمایز پیدا کنند. اگرچه در این مقطع از زمان انگشتان دست و پا تا حدی تمایز یافته‌اند و ممکن است در سونوگرافی قابل تشخیص و مشاهده باشند، اما هنوز هم به دلیل وجود پرده‌ی نازک مابین آن‌ها، به نظر می‌رسد که بیشتر شبیه به باله‌های کوچک ماهی باشند تا انگشتان ظریف او. اما نگران نباشید و خود را در حال نوازش کردن و در دست گرفتن آن‌ها تصور کنید، زیرا به زودی این پرده نازک از بین خواهد رفت و انگشتان شکل واقعی خود را پیدا می‌کنند.

به ناخن انگشت شست خود نگاه کنید، اگرچه اندازه‌ی فرزند شما اکنون همین‌قدر کوچک است، اما مشخصات صورت او در حال پدیدار شدن است و چهره‌ی دوست‌داشتنی‌اش تا حد زیادی شکل می‌گیرد. در این زمان چشم‌هایش که رنگ آن‌ها تا حدی مشخص شده است، توسط چین‌های پوستی پلک تا حدی پوشانده شده و گوش‌ها نیز به رشد خود ادامه می‌دهند. البته اگرچه گوش داخلی رشد خود را آغاز کرده است، اما گوش خارجی هنوز تا دو هفته‌ی دیگر در اطراف سر پدیدار نخواهد شد.کم کم نوک بینی قلمی او ظاهر شده و هم‌زمان دندان‌ها، زبان و فضای داخلی دهانش نیز شكل می‌گیرند، هرچند هنوز قابل مشاهده نمی‌باشند.

اما مهم‌تر از این تغییرات ظاهری، رشد سر است که در این هفته بیشترین میزان را به خود اختصاص می‌دهد. در هفته‌ی هفتم بارداری سر رویان نسبت به بدن او خیلی بزرگ‌تر است و حدود یک سوم از اندازه‌ی کل رویان را تشکیل می‌دهد. در درون سر، هر دو نیمكره‌ی مغز به سرعت در حال رشد و تکامل هستند. به طوری که در این نواحی در هر دقیقه در حدود 100 سلول مغزی جدید تولید می‌شود تا شما بتوانید مادر یک نابغه‌ی کوچک باشید. همزمان ساختمان جمجمه هم برای محفاظت از مغز در حال رشد است و هم‌اکنون شکل شفاف و گردی دارد. در اواخر این هفته است ساختمان مغز و طناب نخاعی تقریباً کامل می‌شوند.

در هفته‌ی هفتم حاملگی در درون بدن فرزندتان اتفاقات شگفت‌انگیز زیادی در حال رخ دادن است. جفت و بند ناف رشد بیشتری از هفته‌های قبل داشته و ریه‌ها، دستگاه گوارش و خصوصاً روده‌ها تکامل و توسعه‌ی خود را آغاز می‌کنند.

اگرچه کوچولوی شما تنها یک ماه از عمر خود را طی کرده است، اما علاوه بر اینکه آپاندیس و پانکراس دارد، سه مرحله از رشد کلیه‌های او نیز طی شده است. در حال حاضر کلیه‌ها در جایگاه خود قرار گرفته‌اند و برای شروع کارِ کنترل مواد دفعی آماده هستند، زیرا به زودی فرزند شما تولید ادرار را شروع خواهد کرد. همان‌طور که فرزند شما در درونتان بزرگ می‌شود، كبد او هم شدیداً مشغول تولید گلبول‌های قرمز خون است و این وظیفه‌ را تا زمان شکل‌گیری مغز استخوان بر عهده دارد. در طول این هفته با تشکیل گلبول‌های قرمز، گروه خونی فرزند شما مشخص می‌شود. در نمای ظاهری، پوستی شفاف و به نازکی یک کاغذ دارد که از ورای آن، رگ‌های خونی به وضوح قابل مشاهده هستند. همچنین جوانه‌های نوک پستان نیز در حال شکل‌گیری می‌باشند.

جالب است بدانید که با وجود این همه تغییرات شگفت‌انگیز، تا انتهای این هفته اندازه‌ی رویان شما تنها حدوداً دو برابر می‌شود و از 5-4 میلی‌متر به 13-11 میلی‌متر قد می‌کشد. در واقع اكنون فرزند شما تقریباً 1.2 سانتی‌متر و حدوداً معادل اندازه‌ی یک بلوبری شیرین یا زغال‌اخته‌ی کوچک است. درست است که هنوز خیلی کوچک است، اما این را در نظر بگیرید که او 10.000 برابر بزرگتر از آن است که در ماه قبل بود.

بدن مادر

در هفته‌ی هفتم حاملگی، هنوز هم بدن شما تغییر ظاهری زیادی را نشان نمی‌دهد و حتی ممکن است خود شما تنها به خاطر وجود برخی علایم به تازگی متوجه باردار بودن خود شده باشید. البته احتمال دارد برخی از مادران یک ورم کوچک را در پایین شکم خود حس کنند، اما در این مقطع رویان به قدری کوچک است که نمی‌تواند علت این ورم باشد و عامل بروز این مسئله بیشتر وجود نفخ است. البته این را باید بدانید که رحم شما به تدریج در حال بزرگ‌تر شدن است و از پنج هفته‌ی گذشته تاکنون اندازه‌ی آن دو برابر شده است، اما هنوز هم نیازی به خریدن لباس‌های مخصوص بارداری نیست.

اگر شما تا این زمان هیچ‌گونه علامت ناخوشایند بارداری مانند احساس حساسیت بیشتر در سینه‌ها، خستگی، تغییر در احساسات و عواطف، حساسیت بیشتر نسبت به بوها، افزایش دفعات دفع ادرار، حالت تهوع و استفراغ را نداشته‌اید، به احتمال زیاد در این هفته آن‌ها را تجربه خواهید کرد. صبور باشید، این علایم در سه‌ماهه‌ی اول حاملگی بسیار شایع بوده و جای هیچ نوع نگرانی وجود ندارد، گذشت زمان و افزایش سن بارداری باعث کاهش این مشکلات خواهد شد. البته این را هم بدانید که ممکن است هر خانم باردار هر کدام از این علایم را در هفته‌های مختلفی تجربه کند.

علاوه بر علایم ذکر شده، در این هفته ممکن است احساس گرمای شدید و گر گرفتن شما را آزار دهد، سعی کنید تا حد امکان لباس‌های کمتر، مناسب با فصل و دمای محیط بپوشید. هم‌چنین احتمال دارد علایم آزاردهنده‌ی دیگری نظیر یبوست و گرفتگی‌های عضلانی را هم تجربه کنید، همه این اتفاقات جزئی از روند طبیعی بارداری بوده و مشکل چندانی محسوب نمی‌شوند. علی‌الخصوص گرفتگی‌های عضلانی که از این زمان به بعد مسئله‌ای کاملاً رایج در حاملگی بوده ومعمولاً در شب بدتر هم می‌شوند. علت بروز این مشکل ناشناخته است اما اغلب با کشش عضله از شدت آن کاسته می‌شود. اگرچه بروز گرفتگی عضلانی در بارداری طبیعی است اما این نکته را به خاطر بسپارید که هر زمان گرفتگی هم‌زمان با درد شانه یا گردن رخ داد و یا اگر همراه با آن، انقباضات رحمی، سرگیجه و یا ترشحی وجود داشت، حتماً در اسرع وقت به دکتر مراجعه کنید.

یکی از تغییرات مهم این هفته در اعضای تناسلی شما رخ می‌دهد و آن هم ضخیم شدن ترشحات دهانه‌ی رحم و تشکیل سدی دفاعی به نام موکوس پلاگ است. این ترشحات با مسدود ساختن دهانه‌ی رحم، مانند سدی دفاعی برای حفظ جنین از صدمات عمل می‌کنند. این سد تا آخر دوران بارداری باقی‌مانده و نهایتاً با نزدیک شدن زمان زایمان پلاگ به صورت یک لکه‌ی خونی (شو) دفع می‌شود.

فعالیت‌ها

آلبومی برای خود و فرزند در راهتان درست کنید تا بتوانید در آینده همراه با پرنس یا پرنسس کوچک خود خاطرات شیرین این دوران را مرور کنید. برای شروع می‌توانید در این هفته، یك عكس از شكم خود بگیرید و یا اینکه از یك نفر بخواهید كه برای شما این کار را انجام دهد. سپس هر ماه یا حتی هر هفته، تا هنگام تولد نوزادتان از شكم خود عکس بگیرید. برای جذاب‌تر کردن این عکس‌ها می‌توانید پیراهنی یک شکل پوشیده، در محل ثابتی ایستاده و ژست یكسانی بگیرید. هم‌چنین می‌توانید در هر هفته میوه یا گیاه مناسبی را هم که معادل با اندازه‌ی فرزند شما در آن هفته از بارداری باشد، در دستتان بگیرید. مطمئناً هم برای شما و هم برای فرزندتان آلبومی به یادماندنی خواهد شد.

نگران نباشید

.در این هفته و هفته‌های آتی ممکن است بر اثر ایستادن به مدت طولانی، احساس گیجی و یا غش به شما دست دهد، اصلاً نگران نباشید، در سه‌ماهه‌ی اول بارداری احتمالاً این مشکلات مربوط به اثرات هورمون پروژسترون، افزایش در اندازه‌ی رگ‌های خونی (اتساع عروق) و در نتیجه کند شدن برگشت خون به قلب و افت فشار خون است. سعی کنید برای جلوگیری از این اتفاق از ایستادن در مناطق گرم خودداری کرده و با اولین نشانه از سرگیجه، دراز کشیده و یا بنشینید. این شرایط معمولاً پس از سه‌ماهه‌ی اول برطرف می‌گردد.

نبایدها

  • مصرف مایعات را تحت هیچ شرایطی کاهش ندهید. ممکن است نیاز به دفع مکرر ادرار خصوصاً در نیمه‌ی شب و یا نشت ادرار شما را آزار دهد، اما به یاد داشته باشید که کاهش مصرف مایعات راه‌حل مناسبی برای غلبه بر این مشکل نیست. بدن شما در این دوران نیاز مبرمی به دریافت کافی مایعات دارد.
  • در هفته‌های اول بارداری از معاشرت با افرادی که بیمار هستند خودداری کنید، برخی از بیماری‌ها مانند سرخجه، عمدتاً از طریق تماس به فرزندتان نیز منتقل می‌شوند، بنابراین مراقب باشید! اگرچه وضعیت ایمنی بدن شما نسبت به سرخجه در اولین ویزیت‌های پره‌ی ناتال بررسی خواهد شد، اما در صورتی که با فرد مبتلا به سرخجه یا هر نوع بیماری دیگری تماس داشتید، در اسرع وقت پزشک یا مامای خود را مطلع سازید.
  • در این مقطع از بارداری هم‌چنین در مورد تماس با حیوانات خاص اطراف‌تان بسیار محتاط باشید، میش و بره (به ویژه میش) می‌توانند حامل عفونتی باشند که باعث سقط می‌گردد. تا حد امکان نگهداری و رسیدگی به حیوانات را به اطرافیان خود بسپارید.
  • از بلند کردن اجسام سنگین خودداری کنید.
  • از انجام ورزش‌های سنگین و بیش از حد خودداری کرده و در صورت رفتن به استخر، از شیرجه زدن و شنا کردن در اعماق، اجتناب ورزید.

بایدها

  • شما در میانه‌ی اولین دوره‌ی سه‌ماهه‌ی خود هستید و همه چیز به سرعت در حال وقوع است. اگر تاکنون جهت دریافت مراقبت‌های بارداری به متخصص یا ماما مراجعه نکرده‌اید، اکنون زمان لازم و خوبی برای انجام این کار است. 
  • برای مقابله با یبوست، انواع سالاد و سبزیجات را در برنامه‌ی غذایی خود بگنجانید. به علاوه می‌توانید از زردآلو، کشمش و نان و غذاهای سبوس‌دار نیز استفاده کنید. برای تغذیه‌ی هر چه بهتر در این دوران مراجعه به یک مشاور تغذیه می‌تواند برای شما مفید باشد.
  • مولتی‌ویتامین‌های دوران بارداری را به طور منظم مصرف کنید. مصرف این مکمل‌ها اگرچه ممکن است سیستم دستگاه گوارش را به هم ریخته و حالت تهوع شما را بدتر کند، اما برای رشد و نمو فرزندتان ضروری است. اگر حالت تهوع شما را خیلی آزار می‌دهد، قطع مصرف مکمل‌ها اصلاً تصمیم درستی نیست، با پزشک خود مشورت کنید، او راه‌حل‌های مناسبی برای رفع این مشکل به شما ارائه خواهد داد.
  • اگر کار شما طوری است که باید مدت زمانی طولانی را پشت میز بی‌حرکت بنشینید، زیر پایتان، یک زیرپایی با ارتفاع مناسب قرار دهید. در حین نشستن هر نیم ساعت پاهای خود را کمی تکان داده و حداقل هر 1 ساعت بلند شده و کمی قدم بزنید تا با این کار از بروز گرفتگی‌های عضلانی، دردهای کمر، تشکیل رگ‌های واریسی و لخته‌ی خون در پاها جلوگیری کنید. هم‌چنین هر چند ساعت یک بار مثانه‌تان را خالی کنید تا از بروز عفونت‌های ادراری کاسته شود.
  • هم‌چنین اگر شرایط کار شما به نحوی است که باید مدت طولانی بایستید، هر 15 دقیقه یک‌بار بنشینید و به جای ایستادن در یک مکان، یک پای خود را روی یک جعبه و یا چهارپایه بگذارید تا فشار به پشت‌تان کم شود.
  • بهتر است از این به بعد تا حد امکان کفش‌های طبی پاشنه‌ی کوتاه و یا بدون پاشنه بپوشید، تا فشار کمتری به کمرتان وارد شود و احتمال افتادن و زمین خوردن‌تان به حداقل برسد. ضمن اینکه در این دوران می‌بایست از پوشیدن کفش‌های نوک تیز هم به دلیل احتمال برهم خوردن تعادل‌تان دوری کنید.

پیشنهادها

در صورتی که به دلایلی مانند حالت تهوع یا دفع مکرر ادرار دچار بی‌خوابی یا اختلال خواب شده‌اید با به کار بردن توصیه‌های زیر می‌توانید بر این مشکل غلبه کنید:

  • پرهیز از مصرف نوشیدنی‌های کافئین‌دار (نوشابه، قهوه و چای) در بعد ازظهر؛
  • اجتناب از غذا خوردن قبل از خواب؛
  • محدود کردن ورزش به طول روز و عدم انجام آن قبل از خواب؛
  • نوشیدن یک لیوان شیر گرم قبل از خواب؛
  • گرفتن دوش آب ولرم قبل از رفتن به رختخواب؛
  • مطالعه قبل از خواب.

اگر راهکارهای بالا کمک‌کننده نبودند، از دراز کشیدن روی تخت و فکر کردن درباره‌ی مشکلات، بپرهیزید. می‌توانید بعد از بیست دقیقه تلاش ناموفق برای خوابیدن، بلند شوید و کاری انجام دهید. تلویزیون تماشا کردن و کتاب خواندن از جمله این کارها هستند. بعد از بیست تا سی دقیقه مجدداً به رختخواب بروید، این بار به احتمال زیاد موفق خواهید شد که خواب آرام و راحتی را تجربه کنید.

چنان‌چه این اختلال در خواب، برایتان تبدیل به مسئله‌ای آزاردهنده شد، از پزشک خود در این رابطه کمک بگیرید.