بیماری آلزایمر در افراد مبتلا به ایدز

اختلالات عصبی از جمله بیماری های تک گیر، ژنتیکی یا مواردی است که به دلیل وجود پاتوژن ها بروز پیدا می کنند. به علت وجود برخی اختلالات خاص (مرگ سلول ها یا از دست رفتن عملکرد آن ها) در انواع مختلفی از سلول های عصبی ایجاد می شوند و نشان دهنده مشکلات عمده سلامت در کشورهای توسعه یافته و در حال توسعه است. 

اختلال در سیستم عصبی مرکزی (CNS) می تواند تأثیرات فوق العاده ای بر فعالیت های روزمره داشته باشد و باعث از دست دادن استقلال و نیاز به مراقبت و حمایت مستمر گردد. در واقع، فرآیندهای شناختی و همچنین عملکردهای حرکتی و حسی می توانند به شدت تحت تأثیر قرار گیرند. در این زمینه، سازمان بهداشت جهانی تخمین زده است که نزدیک به 2 میلیون نفر در سال 2012 در اثر یک اختلال عصبی جان خود را از دست داده اند.

به طور کلی افزایش سن یک عامل خطر برای بروز اختلالات عصبی مانند آلزایمر و پارکینسون می باشد. در مورد بیماری آلزایمر برای افراد بالای 65 سال، خطر بروز آن به ازای هر 5 سال، دو برابر شده و بعد از 85 سالگی به 50% می رسد. فاکتورهای ژنتیکی اغلب در تنظیم فعالیت های سلول های مختلف سیستم عصبی از جمله سلول های گلیا موثر هستند. 

باید به این نکته دقت داشت که نقش فاکتورهای محیطی در بیماری های عصبی بسیار بیشتر از انواع ژنتیکی است، به عنوان مثال بیماری آلزایمر تا حدود 95 درصد موارد به علت تأثیر محیط ایجاد شده و تنها 5 درصد آن ها ژنتیکی هستند. در مورد بسیاری از بیماری ها، عوامل محیطی که باعث بروز آن ها می گردند، مشخص شده اند. در میان این عوامل محیطی، عوامل عفونی که بر عملکرد سلول های سیستم عصبی اثر می گذارند عبارتند از باکتری ها، انگل ها یا ویروس ها. 

این عوامل بیماری زا به محض ورود به سیستم عصبی مرکزی، می توانند مجموعه ای از رویدادها را به طور مستقیم یا غیر مستقیم به دلیل چرخه تکثیر خود ایجاد کرده که منجر به نقص های عصبی و در برخی موارد مرگ میزبان می شود. از آن جا که برخی از مکانیسم های پاتوفیزیولوژیکی دخیل در عفونت عصبی و بیماری های عصبی نسبتاً مشابه هستند و گاهی اوقات همپوشانی دارند، ارتباط بین شروع برخی از بیماری های مغزی و مواجهه قبلی با عوامل بیماری زای عصبی در تحقیقات و بررسی ها مورد توجه قرار گرفته است. به عنوان مثال در بعضی تحقیقات ارتباط احتمالی بین ویروس هرپس (HSV) یا سیتومگالوویروس (CMV) با بیماری آلزایمر بررسی شده است. 

در این قسمت به بررسی نقش ویروس HIV در رابطه با بیماری های عصبی از جمله آلزایمر می پردازیم. اختلالات شناختی عصبی مرتبط با HIV (HIV-associated neurocognitive disorders, HAND) با وجود پیشرفت در روش های مختلف درمانی یکی از مشکلات رایج در افراد مبتلا به ایدز می باشد. نحوه عملکرد و تأثیرگذاری این ویروس بر بیماری HAND هنوز به طور کامل مشخص نشده است؛ اما به نظر می رسد که با بالاتر رفتن سن و همزمان با پیشرفت سایر فرآیندهای تخریب عصبی به دلیل پیری سطح، این تأثیر گذاری نیز بالاتر می رود. 

اندازه گیری سطح فاکتورهایی از جمله بتا آمیلوئید در مایع مغزی نخاعی (Aβ42)، تائو (t-tau) و تائو فسفریله شده (p-tau181) در تشخیص بیماری های HAND و آلزایمر استفاده می شود. در طی تحقیقات مختلف نشان داده شد که در افراد مبتلا به HAND سطح Aβ42 به شدت کاهش و در مقابل میزان t-tau و p-tau181 بالا رفته است، که همین امر در افرادی که مبتلا به آلزایمر هستند مشاهده می گردد. این موضوع نشان می دهد که سطح این فاکتورها در افراد مبتلا به بیماری ایدز مشابه با آلزایمر بوده است. درنتیجه این بیماران به دلیل آسیب وارده به سلول های عصبی می توانند به آلزایمر مبتلا شوند.

نویسنده و مترجم : پریسا جاوید زاده

منابع : pubmed frontiersin