شرایط اهدا کننده مغز استخوان

اهدای مغز استخوان یکی از دو روشی است که برای جمع آوری سلول های بنیادی و جهت پیوند مغز استخوان مورد استفاده قرار می گیرد. این فرآیند در اتاق عمل انجام شده و طی آن، مایع استخوانی به کمک سرنگ های مخصوصی از استخوان لگن فرد اهدا کننده مغز استخوان گرفته می شود. سپس این مایع به اتاق بیمار انتقال داده شده و به بیمار نیازمند پیوند مغز استخوان که عموما دچار اختلالات درگیر کننده سلول های خونی است، تزریق می شود. عملیات برداشت مغز استخوان تحت بیهوشی انجام شده و فرد اهدا کننده مغز استخوان هیچ درد استخوانی را تجربه نخواهد کرد.

معمولاً فرآیند پیوند مغز استخوان و اهدای آن در بیمارستان ها به صورت همزمان انجام می گیرد. در این شرایط، بهترین اهداکنندگان مغز استخوان، اهدا کننده خویشاوند هستند که بیشترین سازگاری بافتی را با فرد نیازمند دریافت سلول های بنیادی دارند. طبیعی است که شرایط داوطلبی برای اهدای سلول بنیادی بسته به انواع پیوند مغز استخوان و شرایط اهدا کنندگان آن ها متفاوت خواهد بود. البته گاهی قوانین داخلی در مراکز مربوط به نگهداری از نمونه های گرفته شده از اهدا کنندگان مغز استخوان نیز تفاوت خواهد داشت. با اینحال، برخی از شرایط اهدای سلول های بنیادی خونساز برای اهدا کنندگان در همه مراکز یکسان است که در اینجا به ذکر برخی از آن ها خواهیم پرداخت:

1. اولین موردی که مقدم بر همه موارد دیگر است، این است که فرد اهدا کننده مغز استخوان باید بداند که شرایط اهدای سلول بنیادی با اهدای خون بسیار متفاوت بوده و فرآیندی بسیار سخت تر با عوارض جانبی بیشتر است. برخی از عوارض جانبی بعد از اهدای مغز استخوان ممکن است که شامل درد پشت و لگن، خستگی، گلودرد، درد عضلات، بی خوابی، سردرد، گیجی، از دست دادن اشتها و تهوع باشد. مدت زمان بهبود این علائم در افراد مختلف ممکن است که از 2 تا 20 روز متفاوت باشد و شما ممکن است که بسته به شدت علائم، لازم باشد که این مدت را در بیمارستان و تحت مراقبت بگذرانید. این موارد پیش از شروع فرآیند پیوند مغز استخوان برای شما توضیح داده شده و ممکن است که بسته به قوانین مرکز، نیاز به امضای فرم رضایت داشته باشید. هیچ اجباری در اهدای مغز استخوان نیست و شما در انتخاب این مسئله که اهدا کننده مغز استخوان باشید یا خیر کاملاً آزاد هستید.

2. انجام تست های بررسی وضعیت بافتی فرد اهدا کننده که به بررسی سازگاری بافتی بین فرد اهدا کننده و گیرنده مغز استخوان می پردازد و در اصطلاح تست HLA نامیده میشود، مرحله بعدی کار است. 

3. در صورتی که نتایج تست HLA تأیید کنند که شما سازگاری بافتی کافی را با فرد بیمار دارید، تست های تشخیصی و غربالگری روی شما انجام می شوند تا مشخص شود که شما به بیماری ژنتیکی یا عفونی خاصی که قابل انتقال به فرد بیمار باشد مبتلا نیستید. مانند آزمایشات مربوط به ایدز، هپاتیت، ...

از آن جایی که تنوع بافتی بین افراد بسیار زیاد است، نمی توان پیش بینی کرد که نمونه ای که به مرکز اهدای مغز استخوان انتقال داده می شود، چه زمانی برای پیوند مورد استفاده قرار خواهد گرفت و ممکن است که تا مدت ها بیماری که مناسب دریافت سلول های بنیادی شما باشد، یافت نشود. اما در هر صورت، سلول های بنیادی که از یک فرد اهدا کننده گرفته می شوند ممکن است هر لحظه برای نجات جان یک بیمار مورد استفاده قرار بگیرد. هر فرد اهدا کننده مغز استخوان می تواند امید پیدا شدن مورد مناسب جهت پیوند را به بیماران نیازمند پیوند سلول های بنیادی اعطا کند. این سلول ها در مراکز خاص تا سال ها نگهداری می شوند و شاید حتی روزی برای نجات جان خودمان یا یکی از عزیزانمان مورد استفاده قرار گیرند.

نویسنده و مترجم : فرزانه رامی

منابع : Bethematch mayoclinic