آزمایش اگزوم و تشخیص سرطان پستان

سرطان پستان، شایع ترین نوع از رشد غیرطبیعی سلول ها در زنان است که هم در دوران باروری و هم در دوران یائسگی رخ می دهد و اغلب منجر به کاهش قابل توجه کیفیت زندگی فرد می شود. سرطان پستان از هر 8 خانم یک نفر را مبتلا می کند و به عنوان شایع ترین نوع سرطان در سراسر جهان شناخته می شود. بطور کلی سرطان پستان معمولاً در دهه ششم زندگی رخ می دهد؛ با این حال، 6 تا 10% از مبتلایان زنان جوان (کمتر از 40 سال) هستند. علاوه بر آن سرطان پستان دومین علت اصلی مرگ و میر در میان زنان 30 تا 54 ساله است. در کشورهای با درآمد کم و متوسط، میزان بروز و مرگ و میر ناشی از سرطان پستان در زنان جوان دو برابر بیشتر از کشورهای با درآمد بالا است که این موضوع نشان دهنده جایگاه بالای تشخیص به موقع سرطان پستان می باشد.
بروز سرطان پستان نیز مانند سایر سرطان ها، تحت تأثیر عوامل ژنتیکی و محیطی است. در بیماران مبتلا بدون در نظر گرفتن سن، 10 -30٪ موارد به سابقه خانوادگی نسبت داده می شود و 5 -10٪ از افراد جهش های بیماری زای ارثی مهمی با الگوی وراثت اتوزومال غالب دارند.
   از عوامل محیطی دخیل در ابتلا به سرطان پستان می توان به سبک زندگی و عادات غذایی اشاره کرد. این خطر ممکن است به دنبال رژیم غذایی پرچربی، چاقی، افزایش شاخص توده بدنی(BMI)، استرس، مصرف الکل و سیگار افزایش یابد. در مقابل، ورزش، مصرف مواد حاوی آنتی اکسیدان ها یا غنی از ویتامین D، می تواند خطر ابتلا به سرطان پستان را تا 20 درصد کاهش دهد.
از عوامل اصلی خطر زا برای سرطان پستان، داشتن زمینه ارثی و خانوادگی است. مطالعات مرتبط با این بیماری در دهه های اخیر نشان داده است که اختلال در عملکرد برخی ژن ها باعث افزایش خطر ابتلا به سرطان بدخیم پستان یا تخمدان می شود. مهمترین ژن های مستعد کننده به سرطان پستان، ژن های BRCA1 و BRCA2 هستند که در ترمیم DNA نقش اساسی دارند. تقریباً 72٪ از زنان حامل جهش بیماری زا در ژن BRCA1 و همچنین 69% از زنان حامل جهش بیماری زا در BRCA2، در طول زندگی خود به سرطان پستان مبتلا خواهند شد. همچنین شناسایی جهش در این دو ژن می تواند با افزایش خطر %45 برای ابتلا به سرطان تخمدان همراه باشد. علاوه بر این دو ژن، ژن های دیگری هم مانند TP53، PTEN، STK11، CDH1، PALB2، RAD51C در ابتلا به سرطان پستان دخیل هستند.
اساسی ترین عامل در درمان این بیماری سن بیمار در لحظه تشخیص بیماری است. برای تشخیص نوع ارثی سرطان پستان، دستورالعمل های بین المللی پیشنهاد می کنند که بیماران کمتر از 50 سال مشاوره ژنتیک دریافت کنند. در این گروه از بیماران، شناسایی جهش ها از نظر بالینی می تواند تأثیر قابل توجهی در درمان و پیشگیری از ابتلای ثانویه یا خطر ابتلا در سایر اعضای خانواده داشته باشد. سایر اعضای خانواده نیز می توانند از غربالگری و پیشگیری زودهنگام بهره مند شوند.
اخیراً مشخص شده است که تنوع ژنتیکی، نقش مهمی در افزایش استعداد ابتلا به بیماری دارد. پیشرفت در فناوری تعیین توالی، فرصتی را برای تشخیص دقیق تر این تنوعات ژنتیکی ایجاد کرده است. تعیین توالی نسل بعدی (NGS) که نقش مهمی در تشخیص ژنتیکی سرطان پستان بازی می کند می تواند تفاوت های بزرگی را در زمینه پیش آگهی و درمان فرد مبتلا رقم بزند. یکی از انواع روش های تعیین توالی نسل بعدی که کاربرد زیادی نیز دارد، توالی یابی کل اگزوم (WES) است. تعیین توالی اگزوم (WES)راهکار اصلی برای بررسی نمونه های این دسته از بیماران تبدیل شده و قادر است بخش عظیمی از تنوعات ژنتیکی دخیل در بیماری زایی را بررسی نماید.
در سال های اخیر از تعیین توالی اگزوم (WES)، برای بررسی ژنتیکی افراد مبتلا به سرطان پستان استفاده شده است و بدین ترتیب جهش های ژنتیکی و تغییرات ژنتیکی مرتبط با سرطان پستان شناسایی می شوند. بدین ترتیب می توان با علم به جهش های ژنتیکی دخیل در سرطان در یک فرد یا خانواده اقدامات پیشگیرانه و درمانی مناسبی را در پیش گرفت. بنابراین پیش آگهی و طول عمر بیمار تا حد زیادی بهبود یافته و حتی می توان از بروز بیماری در فرد دارای جهش ژنتیکی جلوگیری نمود. بنابراین توالی یابی کل اگزوم، روشی بسیار قدرتمند در تشخیص، درمان، و تحقیقات پزشکی شناخته می شود.

نویسنده و مترجم : مونا درساره

منابع : researchgate ncbi1 springer ncbi2