تشخیص ناباروری مردان با آزمایش اگزوم

ناباروری به عنوان ناتوانی در بارداری طبیعی پس از حداقل یک سال رابطه محافظت نشده تعریف می شود. حدود 15٪ زوجین از ناباروری رنج می برند و در 30٪ -35٪ موارد این اختلال به دلیل ناباروری مردان می باشد. فاکتور های متعددی می توانند بر پارامترهای مایع منی و ناباروری مردان تاثیر داشته باشند، از جمله اختلالات ژنتیکی (به عنوان مثال ناهنجاری های کروموزومی یا نقص ژن)، دلایل هورمونی، عفونت یا ضربه به دستگاه تناسلی، واریکوسل، عوامل شیمیایی یا فیزیکی موثر بر اسپرماتوژنز و انسداد مجاری دستگاه تناسلی.
ناهنجاری های ژنتیکی در2/2% تا 8/10% موارد ناباروری مردان گزارش شده است و در موارد نقص شدید ناباروری (آزواسپرمی و الیگواسپرمی شدید) بیشتر است. با این حال، در 30-40٪ موارد ناباروری مردان هیچ دلیل قابل شناسایی نداشته که این موارد با نام "idiopathic" شناخته می شوند. در این دسته از ناهنجاری های ژنتیکی، ژن هایی که در آنها جهش رخ داده است ناشناخته مانده اند.

بر اساس پایگاه اطلاعاتی OMIM ، کروموزوم های اتوزوم و جنسی دارای بیش از 60 ژن مرتبط با ناباروری مردان و حداقل 2000 ژن مرتبط با اسپرماتوژنز، هستند. به عنوان مثال جهش در ژن های کروموزومX ، مانند USP26 و SOX3، در موارد نقص شدید اسپرماتوژنز گزارش شده است. 

ناباروری مردان



آیا تشخیص ناباروری مردان با آزمایش اگزوم امکان پذیر است؟

بررسی ژنتیکی ژنوم انسانی به دلیل توسعه و در دسترس بودن تکنیکNGS ، در سال های اخیر پیشرفت چشمگیری داشته است. NGS را می توان به طور کلی به دو دسته تقسیم کرد: پنل های هدف دار یا تعیین توالی کل ژنوم. در پنل های هدف دار(که بعضاً به عنوان "پنل تعیین توالی" نیز شناخته می شوند) به بررسی گروهی از ژن های موجود در مسیرهای شناخته شده بیماری، پرداخته می شود. در توالی یابی کل ژنوم (WGS) علاوه بر توالی یابی اگزون ها، اینترون ها یا نواحی غیر کدکننده دیگر هم ازریابی می شوند.
یکی از بهترین تست ها برای بررسی ناباروری مردان با آزمایش اگزوم است. تکنیک WES، روشی بسیار قدرتمند برای شناسایی واریانت های ژنتیکی است. اگزون ها، حدود 1% تا 5/1% ژنوم انسان را تشکیل می دهد در حالی که حدود 85% جهش های موثر در بروز بیماری ها در این نواحی رخ می دهند و به منطقی به نظر می رسد که از طریق تست WES و با بررسی 1% ژنوم پتانسیل کشف 85% جهش ها را در اختیار داشته باشیم.
همچنین می توان از روش های هدفمند برای بررسی لیستی از ژن های دخیل در ناباروری مردان استفاده نمود که تحت عنوان پنل ناباروری مردان شناخته می شود. به این ترتیب با بهینه کردن آزمایش و استفاده از پتانسیل بالای روش توالی یابی نسل بعد می توان لیستی محدود از ژن ها را به شکل همزمان بررسی نمود و علت ناباروری مردان را موثر تر شناسایی نمود. برای ناباروری مردان، این پنل شامل مواردی از جمله بررسی ریز حذف های کروموزومY ، بررسی جهش های ژن  CFTR و بررسی آنیوپلوئیدهای کروموزومی است. در پنل های ژنی مبتنی بر توالی یابی نسل بعد، این ژن ها مورد ارزیابی قرار می گیرند.

نویسنده و مترجم : پریسا جاوید زاده

منابع : ncbi tandfonline springer