معرفی دیستروفی عضلانی Facioscapulohumeral (FSHD)

بیماری دیستروفی عضلانی Facioscapulohumeral (FSHD)، یک اختلال عضلانی ژنتیکی است که با تحلیل عضله به دلیل حذف بخشی از کروموزوم های فرد ایجاد می شود. این حذف می تواند از نسلی به نسل دیگر به ارث برسد. در این بیماری، عضلات صورت، تیغه های شانه و بازوها بیشتر درگیر هستند. اصطلاح دیستروفی عضلانی به معنای تحلیل رفتن پیشرونده عضلات، با افزایش ضعف و آتروفی (از دست دادن حجم زیاد) عضلات است. در دیستروفی عضلانی Facioscapulohumeral (FSHD)، ضعف ابتدا و به طور جدی صورت، شانه ها و بازوها را تحت تأثیر قرار می دهد، اما این بیماری معمولاً باعث ضعف در عضلات دیگر نیز می شود. FSHD سومین نوع رایج دیستروفی عضلانی است که پس از دیستروفی عضلانی دوشن و بکر و دیستروفی میوتونیک وجود دارد. برآورد شیوع FSHD تا سال 2016، حدود 4 مورد در هر 100000 نفر بوده است.
برخی از متخصصان، FSHD را از نظر سن بروز علایم بیماری، به دو نوع FSHD بزرگسالی و نوع اطفال تقسیم می کنند.
از سال 1991، مطالعات نشان داده است که شیوع دیستروفی عضلانی Facioscapulohumeral (FSHD) در سراسر جهان بین 2.03 تا 6.8 در هر 100000 نفر است و شیوع FSHD در ایالات متحده معمولاً 1 نفر از هر 15000 نفر یا تقریباً 21000 نفر ذکر شده است. FSHD زودرس که به آن FSHD کودکی نیز گفته می شود، نوعی کمتر شایع از FSHD است (حدود 5-10 درصد) که با ضعف صورت قبل از 5 سالگی و / یا ضعف در شانه و بازو قبل از 10 سالگی ظاهر می شود. بنابراین شیوع آن در حدود 1 در 200،000 از جمعیت عمومی برآورد می شود.

علائم

شدت این بیماری بسیار متفاوت است و برخی افراد مبتلا به آلل بیماری بدون علامت باقی می مانند. دیستروفی عضلانی Facioscapulohumeral (FSHD) به طور معمول با پیشرفت نسبتاً کند بیماری مشخص می شود. در حدود 90٪ از بیماران FSHD، علائم بیماری معمولاً قبل از 20 سالگی، با ضعف و آتروفی عضلات اطراف چشم و دهان، شانه ها، عضلات شکم، بازوها و پایین پاها و معمولاً با درگیری نامتقارن آغاز می شود. ممکن است علائم ضعف صورت مانند مشکل در بستن چشم، لبخند زدن یا نوشیدن با نی باشد. از دیگر علائم متعدد قابل مشاهده در این بیماری می توان به کاهش شیار ابرو، ناتوانی در بستن چشم، لبخند پهن در صورت بیمار و همچنین صاف شدن زاویه نرم ترقوه با گرد شدن شانه ها و شکم برجسته اشاره نمود.
گاهی اوقات، علائم دیستروفی عضلانی Facioscapulohumeral (FSHD) در اوایل کودکی ظاهر می شود که احتمال پیشرفت بیماری تا ضعف شدید صورت و اندام وجود دارد. بیماری FSHD بزرگسالی (که شامل FSHD است که از نوجوانی آغاز می شود) بسیار شایع تر بوده و علائم، به تدریج ایجاد می شوند. در هر دو نوع FSHD، ضعف در عضلات صورت می تواند از کودکی آغاز شود.
به طور کلی FSHD کودکی، با توجه به ضعف عضلانی، یک دوره بارزتر را نمایان می کند و گاهی اوقات نیز بر شنوایی و بینایی تأثیر می گذارد. شواهد اولیه نشان می دهند که نوع کودکی، با حذف قطعه بزرگتری ازDNA مرتبط است.



علت بیماری

FSHDدیستروفی عضلانی Facioscapulohumeral (FSHD) به دو مکانیسم ژنتیکی متمایز مرتبط شده است.  شایع ترین آن که در 95 درصد از بیماران دیده می شود، FSHD نوع 1 (FSHD1) و 5 درصد باقیمانده، FSHD نوع 2 (FSHD2) نامیده می شود. این بیماری ممکن است از طریق پدر یا مادر به ارث برسد، یا ممکن است بدون سابقه خانوادگی رخ دهد. وراثت FSHD1 اتوزومی غالب است اما تا 30٪ جهش ها می تواند خود به خودی باشد. محتمل ترین علت FSHD، یک نقص ژنتیکی (جهش) است که منجر به بیان نامناسب ژن پروتئین هوموباکس 4 (DUX4) در کروموزوم 4، در منطقه 4q35 می شود وFSHD  نوع 1 نامیده می شود. دیستروفی عضلانی FSHD نوع 2 (FSHD1B یا FSHMD1B نیز نامیده می شود) بسیار نادرتر از نوع 1 است. تقریباً 80٪ بیماران مبتلا به FSHD2 دارای حذف در ژن SMCHD1 هستند.


توارث

دیستروفی عضلانی Facioscapulohumeral (FSHD) به صورت اتوزومال غالب به ارث می رسد. تقریباً 70٪ - 90٪ افراد، حذف ژنتیکی بیماری زا را از والدین خود به ارث برده اند و تقریباً 10٪ - 30٪ افراد مبتلا به FSHD در نتیجه حذف جدید در بخشی از کروموزوم هستند. فرزندان فرد مبتلا 50٪ احتمال به ارث بردن حذف را دارند. پس از شناسایی نوع (های) FSHD در یکی از اعضای خانواده و همچنین شناسایی جهش عامل بیماری، امکان تشخیص پیش از تولد و یا PGD برای این اختلال وجود دارد.

تشخیص بیماری

تشخیص این بیماری، براساس سابقه بالینی، سابقه خانوادگی، معاینه فیزیکی و مطالعات ژنتیکی است.

پزشکان اغلب می توانند تشخیص بالینی را از طریق آزمایش ژنتیکی که حذف کروموزومی منجر به دیستروفی عضلانیFSHD  را نشان می دهد، تأیید کنند. مشاوره ژنتیک پیش از انجام تست می تواند تاریخچه فرد را به دقت بررسی کند و نحوه وراثت و چگونگی تأثیر آنها بر خطر دیستروفی عضلانی FSHD را مشخص کند. این اطلاعات می تواند به افراد و خانواده ها کمک کند تا خطرات و مزایای احتمالی آزمایش ژنتیکی را بسنجند.

آزمایش ژنتیک پیش از لانه گزینی (PGD) می تواند گزینه ای برای خانواده هایی باشد که جهش ژنتیکی عامل FSHD در آنها شناسایی شده است. روش تشخیصی فعلی FSHD بر اساس پیوستگی ژنتیکی است و نیاز به تجزیه و تحلیل دقیق کروموزوم از جمله بررسی D4Z4 در هر دو والد دارد، پس از آن تفکیک کروموزوم بیماریزا در جنین با استفاده از نشانگرهای DNA دنبال می شود.


درمان

تاکنون هیچ روش درمانی ثبت شده ای برای دیستروفی عضلانی Facioscapulohumeral (FSHD) تایید نشده است. اگرچه داروهای بسیاری (مانند پردنیزون دیلتیازم ، آلبوترول و یک مهار کننده میوستاتین) در آزمایشات بالینی مورد آزمایش قرار گرفته اند، اما هیچ یک از آنها فواید واضحی نشان ندادند.


پیشگیری و مدیریت بیماری

مشاوره ژنتیک فرایند ارائه اطلاعات به افراد و خانواده ها در مورد ماهیت، روش (های) توارث و پیامدهای اختلالات ژنتیکی است که به آنها کمک می کند تا آگاهانه تصمیمات پزشکی و شخصی بگیرند. این روند شامل ارزیابی خطر ژنتیکی و استفاده از سابقه خانوادگی و آزمایش ژنتیک برای روشن شدن وضعیت ژنتیکی اعضای خانواده است. درمان تظاهرات: مشاوره با یک متخصص طب فیزیکی برای ایجاد رژیم مناسب ورزشی؛ مچ بند / پابند ارتوپدی برای بهبود تحرک و جلوگیری از زمین خوردن بیمار؛ کار درمانی و گفتار درمانی در نوزادان شیرخوار. یک درمان دیگر جراحی فیکس کردن و اتصال کتف به قفسه سینه است که ممکن است دامنه حرکت بازوها را در کوتاه مدت بهبود بخشد. مدیریت درد مزمن با تجویز دارو و فیزیوتراپی؛ نظارت بر عملکرد تنفسی؛ مواد روان کننده برای جلوگیری از خشک شدن صلبیه یا چسب زدن چشم ها به هنگام خواب برای درمان التهاب قرنیه ناشی از نور؛ درمان واسکولوپاتی شبکیه طبق نظر چشم پزشک؛ درمان استاندارد کاهش شنوایی حسی-عصبی؛ ارزیابی سالانه فیزیوتراپی؛ و همچنین درمان درد باید در مراجعه منظم به پزشک مراقبت های اولیه یا فیزیوتراپیست ارزیابی شود.

نویسنده و مترجم : مونا درساره

منابع : pubmed hopkinsmedicine fshdsociety ncbi ncbi2