راه کارهای بررسی سلامت کلیه

کلیه ها اندام هایی لوبیایی شکلی هستند که موقعیت آنها در دوطرف ستون فقرات، زیر دنده ها و پشت شکم می باشد. عملکرد اصلی کلیه در بدن، تصفیه و فیلتر کردن خون از طریق حذف مواد زائد، کنترل تعادل مایعات بدن و حفظ سطح مناسب الکترولیت ها در بدن می باشد. خون بدن ما روزانه چندین بار از کلیه عبور کرده و مواد زائد به شکل ادرار از بدن خارج می شوند که این نشان دهنده اهمیت بررسی سلامت کلیه به صورت روتین می باشد.

جالب است بدانید که بیماری های کلیوی چون اغلب علائم کمی داشته یا اصلا علامتی ندارند، به عنوان "بیماری خاموش" شناخته می شوند و خیلی دیرهنگام شناسایی می شوند. به همین دلیل فردی که بیمار است زمانی که علائمی مشاهده می کند تقریبا 90 درصد عملکرد کلیه خود را از دست داده است اما علائم شایع بیماری های کلیوی جهت بررسی سلامت آنها عبارتند از:

  • مشاهده خون در ادرار
  • تغییر در ظاهر ادرار
  • تورم در اطراف پاها و مچ دست
  • درد یا سوزش در زمان دفع ادرار
  • افزایش تعداد دفعات دفع ادرار
  • درد و سوزش در حین دفع ادرار
  • فشار خون بالا

یکسری بیماری ها و شرایط خاص، احتمال ابتلای فرد به بیماری های مزمن کلیوی را بالا برده و سلامت کلیه ها را به خطر می اندازد، این عوامل عبارتند از:

  • داشتن فشار خون بالا
  • دیابت
  • مشکل قلبی
  • چاقی
  • سن بالای 60 سال
  • داشتن سابقه نارسایی کلیه در خانواده
  • سیگار کشیدن

اگر فردی مبتلا به دیابت باشد باید سالانه برای بررسی سلامت کلیه های خود به پزشک مراجعه کند. افراد دارای فشار خون بالا، بیماری های قلبی یا افرادی که سابقه نارسایی کلیه در خانواده دارند، در مورد تعداد دفعات لازم برای چکاب کلیه خود نیاز است که با پزشک معالج مشورت کنند.

از جمله آزمایش هایی که ممکن است پزشک برای بررسی سلامت کلیه درخواست دهد عبارتند از:

آزمایش خون

  • انجام آزمایش  (Glomerular filtration rate) GFR : برای بررسی میزان عملکرد تصفیه خون توسط کلیه درخواست می شود.
  • بررسی کراتینین: این یک ماده زائد است که توسط عضلات تولید می شود و به وسیله کلیه ها وارد ادرار شده و دفع می گردد. زمانی که کلیه ها مشکل داشته باشند سطح کراتینین در خون بالا می رود. البته توجه داشته باشید که مقدار کراتینین بسته به سن، جنسیت و وزن بدن متفاوت می باشد. همچنین در افرادی که دیالیز می شوند سطح این ماده همواره بالا است. باید در نظر داشت که این یک روش دقیق برای بررسی سلامت کلیه نخواهد بود.
  • بررسی اوره: اوره زمانی توسط بدن تولید می شود که پروتئین ها در بدن شکسته شده و اوره تولید می شود. سطح بالای اوره نشان دهنده عملکرد ضعیف کلیه می باشد.

آزمایش ادرار

  • بررسی میزان آلبومین: آلبومین پروتئینی است که در صورت وجود اختلالی در کلیه، وارد ادرار می شود.
  • آنالیز ادرار: بررسی نمونه ادرار برای تشخیص شرایط پزشکی مانند بیماری های کلیوی و کبدی، دیابت و عفونت های ادراری انجام می شود. این می تواند یک بررسی بصری برای شفافیت و رنگ باشد.

همانطور که ملاحضه شد، انجام آزمایشات برای ارزیابی متابولیت ها و بررسی سلامت کلیه بسیار مهم هستند و بنابراین انجام دوره ای آزمایشات برای اطمینان از صحت عملکرد کلیه ها توصیه می شود. در صورت نیاز به انجام آزمایشات و اطمینان از سلامت کلیه های خود به آزمایشگاه های مرکز مام مراجعه کنید.

نویسنده و مترجم : پریسا جاوید زاده

منابع : betterhealth niddk kidney.org.au