مکانیسم عمل و میزان اثر گذاری واکسن مودرنا

بیماری کووید-19 توسط ویروس SARS-CoV-2 ایجاد می شود که گونه نوظهوری از خانواده کروناویروس ها است. این ویروس از طریق تماس فرد با فرد انتقال یافته و می تواند باعث ایجاد عوارض تنفسی خفیف یا شدید در فرد مبتلا شود. از زمان ظهور ویروس SARS-CoV-2 تا به حال، واکسن های متعددی با مکانیسم های اثر متفاوتی علیه این ویروس به وجود آمده است که هر یک ایمنی زایی، مدت اثر، عوارض، و ویژگی های خاص خود را دارند. در اینجا یکی از انواع این واکسن ها که توسط شرکت MODERNA واقع در ایالات متحده آمریکا تولید شده و تاییدیه سازمان غذا و داروی آمریکا (FDA) را دریافت کرده است مورد بررسی قرار می دهیم.

واکسن کووید-19 تولید شده توسط شرکت مودرنا برپایه mRNA ویروس تولید شده است. این mRNA در پوششی از جنس چربی وارد سلول های بدن می شود و سلول هایی که این مولکول را دریافت می کنند قادر خواهند بود که پروتئین های سطحی ویروس کرونا را در سطح خود بسازند. لازم به ذکر است که این سلول ها طبیعی بوده و هیچگونه آلودگی ویروسی ندارند، بلکه تنها قادر هستند که پروتئین های بی خطر ویروسی را به مدت محدودی بسازند. پس از اینکه پروتئین ویروسی در سطح سلول های طبیعی بدن ساخته شد سلول های سیستم ایمنی بدن این پروتئین بیگانه را شناسایی کرده و علیه آن آنتی بادی می سازند. اساس ایمنی زایی واکسن مودرنا تولید این آنتی بادی ها در بدن است. این واکسن تنها مجوز استفاده در افراد بالای 18 سال را دریافت کرده و در دو دوز با فاصله یک ماهه تزریق می شود. 

در بررسی های بالینی انجام گرفته بر روی این واکسن، 15400 نفر افراد بزرگسال بالای 18 سال قبل و بعد از تزریق واکسن مورد آزمایش قرار گرفتند. در این بررسی ها ایمنی زایی مؤثر واکسن در افراد مورد مطالعه به اثبات رسید (94.1% ایمنی زایی مؤثر در افراد بالای 18 سال)، اما طول مدت ایمنی زایی در افراد مختلف و بسته به شرایط سیستم ایمنی آنها متفاوت گزارش شده است. در تعداد کمی از افراد، چند دقیقه یا یک ساعت بعد از تزریق واکسن، واکنش های آلرژیک (مانند تنگی نفس و تپش قلب) مشاهده شده است، به همین دلیل توصیه شده که تا یک ساعت بعد از تزریق واکسن در مرکز تزریق واکسن بمانید. 

براساس دستورالعمل شرکت سازنده، تزریق این واکسن در افرادی که سابقه آلرژی دارند، افراد مبتلا به میوکاردیت (التهاب عضله قلبی)، تب شدید، اختلالات خونریزی دهنده، و افرادی که داروهای رقیق کننده خون، و داروهای سرکوب کننده سیستم ایمنی مصرف می کنند، باید با احتیاط انجام گیرد. همچنین، تزریق این واکسن در دوران بارداری و شیردهی هنوز تحت بررسی است. افرادی که دوز اول واکسن دیگری را دریافت کرده اند نیز بهتر است از تزریق این واکسن به عنوان دوز دوم خودداری کنند. 

به خاطر داشته باشید که حتی تزریق بهترین انواع واکسن نیز نمی تواند شما را کاملا در برابر ابتلا به کووید-19 ایمن کند. بنابراین، رعایت پروتکل های بهداشتی حتی پس از تزریق واکسن نیز الزامی است و باید با جدیت ادامه پیدا کند. اما یکی از راهکارهایی که اطمینان خاطر نسبی را برای شما در پی خواهد داشت ارزیابی سطح آنتی بادی های اختصاصی است که در صورت افزایش آن ها می تواند تا حدودی از تاثیر مثبت واکسن مطمئن شد. جهت ارزیابی سطح آنتی بادی و میزان ایمنی زایی واکسن در بدنتان می توانید به مرکز مام مراجعه کرده و از خدمات آزمایشگاه های این مرکز استفاده کنید.

نویسنده و مترجم : فرزانه رامی

منابع : FDA CDC