سلول درمانی در نوزادان

سلول درمانی چیست؟ سلول درمانی (CT) به معنی پیوند سلول های انسانی برای جایگزینی یا ترمیم یک بافت و یا سلول های آسیب دیده می باشد. سلول های بنیادی سلول هایی هستند که توانایی تبدیل شدن به انواع مختلفی از سلول ها و همچنین بازسازی دوباره خود را دارند و براساس قدرت تقسیم خود به انواع مختلفی طبقه بندی می شوند. امروزه انواع مختلفی از سلول ها ممکن است به عنوان بخشی از روند درمان بیماری ها و شرایط مختلف مورد استفاده قرار گیرند که مهم ترین آن ها سلول های بنیادی هستند. برخی از انواع سلول‌ های بنیادی که ممکن است در بحث سلول درمانی مورد استفاده قرار گیرند عبارتند از سلول‌های بنیادی خونساز (سازنده خون) (HSCs)، سلول‌ های بنیادی ماهیچه‌های اسکلتی، سلول‌های بنیادی مزانشیمی و ... .

از سوی دیگر اصطلاحی به نام ژن درمانی وجود دارد که ممکن است با سلول درمانی به صورت اشتباه مورد استفاده قرار گیرد. ژن درمانی (ژن درمانی کودکان) به معنی جایگزینی ژن های سالم با ژن های معیوب در فرد بیمار است. امروزه ژن درمانی کودکان تنها برای بیماری هایی که هیچ راهی برای درمان ندارند مورد استفاده قرار می گیرد. به طور کلی تفاوت ژن درمانی کودکان با سلول درمانی در این است که در ژن درمانی، ماده ژنتیک از طریق یک وکتور یا حامل به سلول های بدن منتقل شده اما در سلول درمانی تزریق سلول های بنیادی برای کودکان انجام می گردد.

پیوند سلول های بنیادی خون ساز (HSCs) رایج ترین نوع سلول درمانی است که برای درمان انواع سرطان های خون به کار برده می شود. کاربرد های بالقوه سلول درمانی شامل درمان سرطان ها، بیماری های خودایمنی، مشکلات ادراری و بیماری های عفونی، بازسازی غضروف آسیب دیده در مفاصل، ترمیم آسیب های نخاعی، بهبود سیستم ایمنی ضعیف و کمک به بیماران مبتلا به اختلالات عصبی می باشد.

سلول درمانی با هدف انتقال سلول های سالم به فرد بیمار برای کمک به کاهش یا درمان بیماری انجام می شود. سلول های بنیادی ممکن است از خود بیمار (سلول های اتولوگ) یا از یک فرد اهدا کننده (سلول های آلوژنیک) گرفته شده و برای پیوند سلول بنیادی مورد استفاده قرار گیرند. سلول های مورد استفاده در سلول درمانی را می توان بر اساس پتانسیل آن ها برای تبدیل به انواع مختلف سلول طبقه بندی کرد. به عنوان مثال، سلول بنیادی پرتوان می توانند به هر نوع سلولی در بدن تبدیل شوند و سلول بنیادی چند توان به انواع سلول های دیگر تبدیل می شوند، اما مجموعه آن ها محدودتر از سلول های پرتوان است. به طور کلی باید توجه داشته باشید که نوع سلول بنیادی تجویز شده به نوع درمان بستگی دارد.


نحوه انجام سلول درمانی در نوزادان

سلول درمانی در نوزادان که مبتلا به بیماری صعب العلاج هستند می تواند یک روش بسیار مناسب جهت جایگزینی با پیوند اعضا باشد. البته توجه داشته باشید که پزشک معالج باید با بررسی شرایط بیمار تشخیص دهد که آیا کودک کاندید مناسبی برای انجام سلول درمانی است یا خیر. در صورت تأئید پزشک می توان روند سلول درمانی در نوزادان را آغاز نمود که در مرحله اول اگر والدین خون بند ناف نوزاد را ذخیره کرده باشند می توان از سلول های بنیادی آن استفاده نمود. در صورتی که فرد ذخیره ای از سلول بنیادی در بانک خون بند ناف نداشته باشد، باید از فرد اهدا کننده استفاده کند و در آزمایشگاه سلول های بنیادی آن را جداسازی کرده و به کودک تزریق کنند. روش سلول درمانی در نوزادان عوارض جانبی قابل توجهی ندارد اما ممکن است علائمی مشاهده شود که عبارتند از:

  • تب؛
  • سرفه کردن؛
  • تنگی نفس؛
  • تورم غدد لنفاوی؛
  • راش های پوستی؛
  • خس خس سینه.

با توجه به توضیحات ارائه شده، با ذخیره سلول های بنیادی هر فرد در زمان تولد می توان آینده ای مطمئن را برای او تأمین نمود تا در صورت ابتلا به بیماری های صعب العلاج امیدی به انجام سلول درمانی و پیوند سلول های بنیادی وجود داشته باشد.


نویسنده و مترجم : پریسا جاوید زاده

منابع : Aabb childrensnational