Saviour baby یا کودک ناجی چیست؟

Saviour baby ,  Saviour sibling یا کودکان ناجی، کودکانی هستند که به منظور اهدای عضو یا اهدای سلول های بنیادی خون بند ناف متولد می شوند. کودک ناجی از طریق تکنیک های کمک باروری (ART) ایجاد شده و از لحاظ ژنتیکی با خواهر یا برادر خود که از یک بیماری ژنتیکی شدید رنج می برد سازگار است. این بیماری های مزمن می توانند شامل آنمی فانکونی، β-تالاسمی، سرطان خون و... باشند. برای بررسی میزان سازگاری چنین کودکانی و خواهر یا برادر بیمارش از روش HLA typing استفاده می گردد. این روشی است که مولکول های سطح سلول ها بررسی می شوند و در صورت تطبیق نشان دهنده این خواهند بود که پیوند سلول یا عضو از فرد دهنده مشکلی را برای فرد گیرنده پیوند ایجاد نمی کند.

برای داشتن یک کودک ناجی (Saviour baby) باید از روشی به نام تشخیص پیش از لانه گزینی (PGD) استفاده نمود. در این روش جنین ها در آزمایشگاه تشکیل شده و از آنها بیوپسی تهیه شده و روی سلول های جدا شده بررسی ژنتیکی صورت می گیرد و ژن های HLA بررسی شده و در صورتی که جنین تشکیل شده با خواهر یا برادر بیمار خود از نظر HLA سازگاری داشت و فاقد جهش ژنتیکی فرد بیمار خانواده باشد، می تواند به رحم منتقل شود و جنین حاصل از این انتقال می تواند به یک کودک نجات دهنده تبدیل گردد. کودک ناجی با کمک دو روش PGD و IVF متولد می شود.

Adam Nash اولین کودک ناجی (Saviour baby) بود که به دنیا آمد و پزشکان پس از تولد وی خون بند نافش را ذخیره کردند. در مرحله بعد سلول های بنیادی خون بند ناف Adam را به Molly که خواهر او بود و از بیماری ارثی آنمی فانکونی رنج می برد، پیوند زدند و بعد از سه سال سیستم ایمنی Molly نرمال شد و علایم بیماری وی از بین رفت. افرادی که مبتلا به آنمی فانکونی هستند حدودا در 25 درصد موارد دچار مشکلات کلیوی و در 18 تا 20 درصد موارد به سرطان خون مبتلا می شوند.

با ظهور و گسترش این روش درمانی، نگرانی هایی در مورد مسائل اخلاقی مرتبط با آن در سراسر جهان ایجاد شده چون ممکن است یک کودک ناجی (Saviour baby) که سالم به دنیا آمده در طول درمان خواهر یا برادر بیمارش رنج فراوانی را تحمل کند. مسئله کودک ناجی همراه با مشکلات اخلاقی بسیاری است که باید موشکافانه بررسی شده و قوانین محکم و جامعی برای آن وضع شود تا اطمینان حاصل گردد که تنها گزینه درمانی موجود این راه بوده و همچنین باید انجام این فرآیند به گونه ای باشد که به سلامت جسمی و روانی کودک متولد شده آسیبی وارد نشود. این روش باید تنها در صورتی انجام گردد که هیچ اهدا کننده مناسبی برای کودک بیمار پیدا نشده و احتیاج فوری به ماده بیولوژیک کودک ناجی نباشد چون ممکن است چند سال طول بکشد تا کودک آماده اهدا کردن شود.

 هدف از به دنیا آوردن یک کودک ناجی یا Saviour baby می تواند در بهترین حالت استفاده از سلول های بنیادی خون بند ناف وی باشد و در دردناک ترین حالت استفاده از مغز استخوان او باشد. بیشتر نگرانی هایی که وجود دارد در خصوص آسیب روانی به کودک و تعاملات بین او و والدین است. از یک سو کودک ممکن است در آینده به خاطر نجات جان یک نفر به خود افتخار کند و از سوی دیگر ممکن است چون به دلیل یک بیماری مزمن در خواهر یا برادرش، والدین اقدام به فرزند آوری کرده اند ضربه شدیدی به اعتماد به نفس وی وارد شود.


نویسنده و مترجم : پریسا جاوید زاده

منابع : scholarlycommons jurist