از سلول های استرومایی مغز استخوان چه می دانید؟

سلول استرومایی مغز استخوان (BMSC) گروهی از سلول های بنیادی هستند که داخل مغز استخوان قرار گرفته اند. این سلول ها پیش ساز سلول های استخوانی هستند اما می توانند به صورت غیرمستقیم در خونسازی هم دخالت داشته باشند. عمده شهرت این سلول ها نه تنها به دلیل دخالت آن ها در ترمیم بافت های استخوانی است، بلکه به دلیل پتانسیل بالای تمایزی سلول های استرومایی مغز استخوان و کاربرد آن ها در درمان ضایعات عصبی و به خصوص ترمیم بافت های عصبی است. سلول های پایه استرومایی می توانند به انواع مختلف سلول های فیبروبلاست، استئوسیت، کندروسیت، سلول های عصبی (گلیال و نورونال) و سلول چربی (ادیپوسیت) تبدیل شوند. این پتانسیل بالای تمایزی در کنار دسترسی نسبتاً آسان به سلول بنیادی مغز استخوان، امیدهای تازه ای را در زمینه دستیابی به سلول های عصبی برای ترمیم و بازسازی ضایعات عصبی فراهم آورده است.

بسیاری از اختلالات تخریب کننده بافت عصبی با از دست رفتن عملکرد انواع مختلفی از سلول های عصبی همراه است. از آن جایی که قدرت ترمیم بافتی در سلول های عصبی بسیار ضعیف است، تنها درمان قطعی که برای چنین بیماری هایی پیشنهاد می شود، جایگزینی بافت آسیب دیده با سلول های عصبی جدید است. تا به امروز، سلول های بنیادی جنینی و سلول های بنیادی عصبی بهترین گزینه های درمانی هستند که برای ترمیم چنین بافت هایی پیشنهاد شده اند، اما به دلیل محدودیتی که در دسترسی به این سلول ها وجود دارد، سلول استرومایی، نزدیکترین جایگزینی است که می تواند بدین منظور مورد استفاده قرار گیرد. 

اما مزیت اصلی سلول های استرومایی چیست؟ نکته اصلی اینجاست که چون سلول استرومایی از مغز استخوان خود فرد بیمار گرفته شده و در درمان خودش مورد استفاده قرار می گیرد، احتمال رد پیوند به صفر رسیده و شانس موفقیت پیوند تا حد زیادی بالا می رود. علاوه براین، سلول های استرومایی در محیط کشت به راحتی رشد پیدا کرده و با بازده بالایی به سلول های عصبی دلخواه تمایز پیدا می کند. 

با وجود تمام مزایایی که برای استفاده از سلول استرومایی در درمان ضایعات عصبی برشمردیم، هنوز این درمان هم با مشکلات سایر انواع روش های درمان با سلول بنیادی دست و پنجه نرم می کند. از جمله این مشکلات می توان به عدم اطمینان از ایمنی طولانی مدت این روش و احتمال تومورزایی سلول های بنیادی پیوندی، بازده ترمیم بافتی پس از پیوند سلول بنیادی و نیز عدم تخریب سلول های پیوند زده شده در نتیجه قرارگیری در محیط مربوط به سلول های معیوب اشاره کرد. به همین دلیل، این درمان هنوز مجوز استفاده در بالین بیمار را دریافت نکرده و هنوز در فاز تحقیقاتی به سر می برد.

نویسنده و مترجم : فرزانه رامی

منابع : ncbi