دیابت نوع 1

دیابت نوع 1 که با نام دیابت وابسته به انسولین هم شناخته شده می شود از جمله بیماری مزمن می باشد. این بیماری اغلب در کودکان، نوجوانان و جوانان مشاهده شده اما می تواند در هر سنی رخ دهد. میزان شیوع دیابت نوع 1 کمتر از نوع 2 است و تقریبا از میان 5 تا 10 درصد از افرادی که مبتلا به دیابت هستند، دیابتشان از نوع 1 است. در این بیماری سلول های بتا در جزایر لانگرهانس پانکراس انسولینی تولید نمی کنند. 

انسولین هورمونی است که در بدن باعث ورود گلوکز از خون به سلول ها و تبدیل آن به انرژی می شود. زمانی که انسولین به مقدار کافی در بدن تولید شود گلوکز مازاد خون در کبد و عضلات به شکل گلیکوژن ذخیره می شود. در زمان های مختلفی از جمله در حین تمرینات ورزشی، بین وعده های غذایی و یا در حین خواب که بدن به گلوکز نیاز دارد، این قند ذخیره شده در عضلات و بدن آزاد خواهند شد. در صورت عدم تولید انسولین، قند خون یا همان گلوکز نمی تواند وارد سلول ها شده و در نتیجه سطح آن در خون بالا خواهد رفت. قند خون بالا برای بدن بسیار مضر بوده، عامل ایجاد دیابت است و بر اندام های مختلفی از جمله قلب، چشم ها و کلیه اثر می گذارد.


 علائم دیابت نوع 1

علائم بیماری دیابت نوع 1 یا دیابت وابسته به انسولین عبارتند از:

تکرر ادرار

احساس تشنگی شدید

احساس گرسنگی شدید حتی در حین غذا خوردن

خستگی های مفرط

تاری دید

بریدگی و کبودی هایی که دیر بهبود می یابند

کاهش وزن (حتی با وجود مصرف غذای زیاد)

احساس سوزن سوزن شدن دست

درد یا بی حسی دست و پا

تحریک پذیری و تغییرات خلق و خو


علت

علت اصلی دیابت نوع 1 مشخص نیست اما معمولا به دلیل اختلال در سیستم ایمنی ایجاد می شود بنابراین می توان آن را از جمله بیماری های خود ایمنی به حساب آورد که بدن سلول های خودی را به عنوان بیگانه شناسایی کرده و آنها را از بین می برد. از دیگر علت های دیابت نوع 1 می توان به ژنتیک و قرار گرفتن در معرض ویروس ها یا سایر فاکتورهای محیطی اشاره کرد. 


تشخیص

برای تشخیص دیابت نوع 1 یا قند خون بالا می توان از انواع مختلف آزمایشات بالینی استفاده کرد. دیابت نوع 1 معمولا به سرعت پیشرفت می کند اما با علائم زیر می توان آن را تشخیص داد که عبارتند از:

اگر قند خون ناشتای یک نفر در دو آزمایش متوالی بالای 126 mg/dL باشد. 

اندازه گیری قند خون به صورت تصادفی اگر بالای 200 mg/dL باشد.

اگر سطح هموگلوبین A1c بالای 5/6 در دو آزمایش متوالی باشد.

دقت داشته باشید از این مارکر ها برای تشخیص دیابت نوع 2 هم می توان استفاده کرد و گاهی دیابت نوع 1 و 2 اشتباه تشخیص داده می شوند. تا زمانی که علائم بیماری بروز پیدا نکند پزشک نمی تواند به طور دقیق نوع بیماری را تشخیص دهد. اگر سطح قند خون بسیار بالا رفته و فرد دچار کتواسیدوز دیابتی گردد پزشک تشخیص می دهد که فرد مبتلا به دیابت نوع 1 می باشد. 


درمان

در حال حاضر درمان خاصی برای دیابت نوع 1 در دسترس نیست و تنها با کنترل سطح قند خون می توان علائم آن را کنترل کرد. انواع روش های درمانی عبارتند از:


1. دریافت انسولین

این بیماران برای زنده ماندن باید حتما به صورت روزانه و منظم انسولین دریافت کنند چون آسیب وارد شده به پانکراس دائمی بوده و برگشتی ندارد. این دارو برای قند خون بالا به صورت تزریقی دریافت می شود.


2. استفاده از متفورمین 

متفورمین از جمله داروهای خوراکی دیابت می باشد. برای سالها از این دارو فقط برای درمان دیابت نوع 2 استفاده می شد اگرچه برخی از بیماران مبتلا به دیابت نوع 1 دچار مقاومت به انسولین شده و حتی با وجود تزریق آن، جذبی رخ نداده و اثری در کاهش قند خون نخواهد داشت. عملکرد متفورمین به صورت کاهش قند خون با کمک کاهش میزان قند تولیدی از کبد می باشد. 


3. دریافت واکسن های خاص

واکسن توبروزاسکلروزیس یا سل، می تواند به عنوان دارویی برای درمان دیابت نوع 1 به کار رود. یک مطالعه کوچک نشان داد افرادی که دو دوز از واکسن BCG را دریافت کرده اند، سطح قند خونشان به مدت 5 سال ثابت بوده است.


4. رژیم غذایی و ورزش

افراد مبتلا به دیابت نوع 1 باید وعده های غذایی و میان وعده های خود را به شکل منظمی مصرف کنند تا قند خون آنها افت نکند. از سوی دیگر ورزش هم یکی از راه های موثر کاهش قند خون است که در افراد مختلف بر اساس ورزشی که انجام می دهند میزان انسولین دریافتی تعیین می شود. 


نویسنده و مترجم : پریسا جاوید زاده

منابع : healthline mayoclinic