پیوند مغز استخوان در کودکان

پیوند مغز استخوان (پیوند سلول های بنیادی خونساز) درمان پیشنهادی برای کودکان و بزرگسالانی است که مبتلا به انواع خاصی از بیماری بدخیم و بیماری های غیربدخیم خونی مانند آنمی داسی شکل هستند. به طور کلی، فرآیند پیوند مغز استخوان کودکان مشابه فرآیندی است که در بزرگسالان انجام می شود اما از آنجایی که بیماری هایی که در کودکی نیازمند پیوند مغزاستخوان هستند، نسبت به انواع بزرگسالی بسیار شدیدتر هستند، تجارب کودکان از پیوند مغزاستخوان با آنچه بزرگسالان تجربه می کنند بسیار متفاوت خواهد بود. این مسأله در زمانی که سطح تحمل کودکان در برابر فرآیندهای دشوار و پردردی مانند پیوند مغزاستخوان نسبت به بزرگسالان سنجیده می شود نیز مصداق پیدا می کند. بنابراین، پیوند مغز استخوان در کودکان تنها زمانی انجام می شود که مزایای این کار بیش از معایب آن باشد و به عبارت دیگر، پیوند مغزاستخوان راه نجات کودکان در چنین شرایطی باشد. 

مانند آنچه که در خصوص بزرگسالان گفته شد، پیوند مغز استخوان کودکان نیز از دو طریق امکان پذیر است. بدین منظور ممکن است که سلول های بنیادی خونساز از یک فرد دهنده مغز استخوان که با کودک بیمار شباهت بافتی نسبی دارد گرفته شده و سپس به کودک تزریق شود و یا اینکه سلول های بنیادی خونساز، پیش از شروع فرآیند درمانی (به طور مثال شیمی درمانی) از کودک گرفته شده و پس از پایان دوره درمان، مجدداً به وی تزریق شود. در حالت دوم، پیش از جمع آوری سلول های بنیادی، بیمار نیازمند پیوند مغز استخوان در بیمارستان کودکان تحت درمان چندروزه قرار گیرد تا میزان سلول های بنیادی خونساز در بدن وی افزایش یابد. در نهایت این سلول ها جمع آوری شده و مجدداً در پیوند مغز استخوان کودکان مورد استفاده قرار می گیرد. 

فرآیند پیوند مغز استخوان در اتاق بیمار انجام می شود و نیازی به انتقال بیمار به اتاق عمل و بیهوشی نیست. سلول های بنیادی جمع آوری شده از طریق وریدی به بیمار تزریق می شوند و این فرآیند بسته به منبع سلول بنیادی دریافتی ممکن است که از چند دقیقه تا چند ساعت طول بکشد. اما برای تکمیل کل فرآیند پیوند مغز استخوان در کودکان و تا جایگیری سلول های بنیادی در مغز استخوان کودک ممکن است که 3 تا 18 ماه زمان مورد نیاز باشد. 

یکی از سوالاتی که عمدتا توسط والدین مطرح می شود این است که هزینه پیوند مغز استخوان کودکان چقدر است؟ باید بدانید که هزینه این فرآیند در کودکان و بزرگسالان تفاوتی ندارد اما بسته به روش مورد استفاده و منبع سلول های بنیادی هزینه متفاوت است. علاوه براین، هزینه مدت زمانی که لازم است تا کودک در بیمارستان و تحت نظر باشد و داروهای مورد استفاده در پیوند نیز ممکن است که از فردی به فرد دیگر و از مرکزی به مرکز دیگر متفاوت باشد. اما چیزی که اهمیت دارد این است که پیوند مغز استخوان در کودکان تنها زمانی انجام می شود که کودک مبتلا به یک اختلال ژنتیکی باشد که ادامه حیات او را به خطر اندازد (مانند بیماری های خونی و نقص ایمنی) و یا به انواعی از سرطان های خونی دچار باشد که درمان آن ها بدون بروز عوارض بر مغز استخوان وی اجتناب ناپذیر است. 

معمولاً پاسخگویی بدن کودکان به پیوند مغز استخوان بهتر از بزرگسالان است اما به دلیل ماهیت معمولاً ژنتیکی مشکلاتی که در کودکی بروز پیدا می کنند، احتمال عود آن ها بیشتر است و بنابراین نیاز است که کودکان پس از پیوند نیز تحت نظر تیم پزشکی خود قرار داشته باشند تا هرگونه احتمال عود مجدد بیماری به دقت و در سریع ترین زمان ممکن مورد بررسی و درمان قرار گیرد.

نویسنده و مترجم : فرزانه رامی

منابع : mayoclinic