در درمان کدام بیماری ها از پیوند مغز استخوان استفاده می شود؟

سلول های بنیادی، سلولی های تمایز نیافته ای هستند که توانایی تبدیل به انواع مختلفی از سلول ها در بافت های مختلف بدن را دارند. افرادی که مبتلا به سرطان هستند و تحت انجام روش های درمانی مانند شیمی درمانی قرار می گیرند، سلول های بنیادی خونی (HSCs) در بدن آن ها آسیب دیده و از بین می روند. سلول های بنیادی خونی (HSCs) سلول هایی هستند که توانایی تولید انواع مختلفی از سلول های خونی مانند گلبول های سفید، گلبول های قرمز و پلاکت ها را دارند. 

مغز استخوان یک بافت نرم و اسفنجی است که حاوی سلول های بنیادی خونی (HSCs) بوده و در مرکز اغلب استخوان ها یافت می شود. زمانی که این بافت آسیب می بیند افراد نیاز به دریافت پیوند مغز استخوان پیدا خواهند کرد. امروزه انجام پیوند مغز استخوان و سلول درمانی برای درمان بیماری های متعدد و همچنین پیوند خون بند ناف، پیشرفت های چشمگیری داشته است. 


انواع بیماری های قابل درمان با استفاده از پیوند سلول های بنیادی مغز استخوان

پیوند سلول های بنیادی یا خون بندناف می تواند جز بهترین گزینه های درمانی برای درمان مبتلایان به انواع بیماری ها و برخی سرطان ها مانند لوسمی، لنفوما و کم خونی داسی شکل باشد. در اینجا به معرفی تعدادی از این بیماری ها می پردازیم:

1- لوسمی و لنفوم 

لوسمی میلوئیدی حاد (AML): این نوع شایع ترین لوسمی حاد است. سالانه حدود 15000 هزار مورد جدید در آمریکا گزارش می شوند که مبتلا به این نوع بیماری هستند. AML می تواند در هر سنی بروز پیدا کند اما شیوع آن در بزرگسالان بیشتر است. 

لوسمی لنفوبلاستیک حاد (ALL): این نوع شایع ترین حالت در کودکان زیر 15 سال بوده اما می تواند افراد جامعه را در هر سنی تحت تأثیر خود قرار دهد. سالانه 6000 مورد جدید در آمریکا از این مورد گزارش می گردد. این بیماری با استفاده از پیوند مغز استخوان و سلول های بنیادی قابل درمان است. 

لوسمی لنفوسیتی مزمن (CLL): این حالت اغلب در بزرگسالان مشاهده شده و بروز آن در کودکان و نوجوانان نادر است. میزان ابتلای سالانه این بیماری حدود 15000 نفر می باشد. 

لوسمی میلوئیدی مزمن (CML): این حالت نسبتا شایع بوده و سالانه حدود 6000 مورد جدید در آمریکا گزارش می شود. اغلب افراد مبتلا علائم را در بزرگسالی نشان می دهند. 

لوسمی میلوئیدی  نوجوانان

لنفوم هوچکین

لنفوم غیر هوچکین (NHL): سالانه حدود 69000 نفر مبتلا به این بیماری در آمریکا گزارش می شود و سن اکثر افراد مبتلا بالای 60 سال می باشد. 


2- بیماری های مغز استخوان و سایر بیماری های مرتبط با آن 

کم خونی آپلاستیک شدید: در این حالت سلول های بنیادی مغز استخوان بیمار دیگر قادر به تولید سلول خونی نیستند. این موضوع منجر به کم خونی در افراد می گردد

آنمی فانکونی

Paroxysmal nocturnal hemoglobinuria (PNH)

Pure red cell aplasia

Amegakaryocytosis/congenital thrombocytopenia


3- بیماری های سیستم ایمنی وراثتی 

نقص ایمنی مرکب شدید (SCID): این بیماری یکی از اختلالات سیستم ایمنی است که در بدو تولد مشاهده شده و از جمله بیماری هایی است که از سلول های بنیادی و پیوند مغز استخوان به منظور درمان استفاده می گردد. سالانه از هر 100000 هزار تولد، یک کودک مبتلا خواهد بود. 

سندرم ویسکوت آلدریچ (WAS): این بیماری از جمله اختلالات وراثتی سیستم ایمنی است که در بدو تولد در نوزادان (اغلب نوزادان پسر) مشاهده می شود. میزان شیوع آن 1 نفر در هر 100000 تولد می باشد. 


4- هموگلوبینوپاتی ها 

بتا تالاسمی ماژور

کم خونی داسی شکل (SCD): این بیماری وراثتی سلول خونی (گلبول های قرمز) است که منجر به تغییر ظاهر آن ها و کاهش توانایی حمل اکسیژن می گردد. 


5- بیماری های متابولیک ارثی 

بیماری کراب (GLD): این بیماری بسیار نادر بوده و سالانه حدود 40 مورد کودک مبتلا در ایالات متحده گزارش می شود. علائم اولیه آن اغلب ماه های اول زندگی نوزاد بروز پیدا می کند. البته در برخی موارد علائم آن در اواخر کودکی یا حتی نوجوانی مشاهده می گردد. امروزه این بیماری از طریق پیوند مغز استخوان در کودکان و استفاده از سلولهای بنیادی قابل درمان است.

سندرم هورلر (MPS-IH)

آدرنولوکودیستروفی (ALD): این اختلال متابولیک هم بر دختران و هم پسران تاثیر گذاشته اما احتمال بروز آن در پسران بیشتر است. از هر 3 پسری که مبتلا به ALD هستند، یک نفر از آن ها مبتلا به فرم شدید آن می باشد. 

متاکروماتیک لوکودیستروفی (MLD)

سندرم های میلودیسپلاستیک: یا بیماری MDS از جمله بیماری هایی است که سلول خونی فرد را تحت تأثیر قرار داده و منجر به کاهش تعداد آن ها می شود. پیوند مغز استخوان و سلول درمانی از جمله روش های درمانی برای این بیماری است.

مالتیپل میلوما و سایر اختلالات سلول های پلاسما


به طو کلی، استفاده از سلول های بنیادی نوید بخش آینده ای روشن برای درمان بسیاری از بیماری های صعب العلاج خواهد بود و می تواند سطح امید به زندگی افراد جامعه را ارتقا بخشد.


نویسنده و مترجم : پریسا جاوید زاده

منابع : cancer bethematch