سلول های بنیادی دندان شیری

دندان پزشکی صدها سال است که زندگی مردم را بسیار راحت کرده و با از بین بردن درد دندان ها آسایش را به زندگی مردم بازگردانده است. همچنین در دهه های گذشته توانسته که جان مردم را نیز نجات دهد. استفاده از سلول بنیادی دندان شیری یکی از نوین ترین خدمات این رشته است که می تواند آینده بسیاری از افراد را تغییر دهد. حدود دو دهه پیش سلول های بنیادی و دندان شیری، افق های جدیدی را به روی تحقیقات سلول های بنیادی گشود و حرفه دندانپزشکی را بیشتر به سمت حوزه هیجان انگیز پزشکی بازساختی سوق داد.

سلول های بنیادی، سلول های تمایز نیافته هستند که قدرت تبدیل شدن به بسیاری از سلول ها و بافت های بدن را دارند. تاریخچه تحقیقات در زمینه سلول های بنیادی به حدود 40 سال پیش بر می گردد که محققان مشخص کردند مغز استخوان حاوی حداقل دو نوع سلول بنیادی است. گروه اول سلول های بنیادی خون ساز هستند که وظیفه تولید همه انواع سلول های خونی را در بدن بر عهده داشته و گروه دوم سلول های استرومایی مغز استخوان می باشند که استخوان، غضروف، چربی و بافت همبند فیبری را تولید می کنند. 

زمانی که یک کودک متولد می شود می توان خون بند نافش را ذخیره کرد اما پس از زایمان سلول های بنیادی را می توان از بافت های مختلفی از جمله مغز استخوان، مغز، پوست، فولیکول های مو، ماهیچه های اسکلتی و پالپ دندان جداسازی نمود. این سلول ها پتانسیل درمانی زیادی برای ترمیم بافت های آسیب دیده یا معیوب دارند. بنابراین با ذخیره آن ها می توان آینده کودک خود را بیمه نمود.

اخیرأ ثابت شده است که در دندان های شیری، سلول های بنیادی با پتانسیل درمان طیف وسیعی از بیماری ها وجود دارد. هر کودک به طور طبیعی در یک دوره 5 ساله، حدود 20 عدد از دندان های خود را از دست می دهد که در پالپ دندان شیری سلول های بنیادی وجود دارد. تهیه بانک دندان شیری و سلول بنیادی آن یک روش غیر تهاجهی و بی خطر می باشد که پتانسیل استخراج طیفی از انواع سلول ها در آن وجود دارد. بنابراین می توان به جداسازی و ذخیره سلول های بنیادی پالپ دندان شیری پرداخت. به عنوان مثال برخی سلول های بنیادی پالپ دندان می توانند به انواع مختلف سلول های بافت و اندام تبدیل شوند، برخی دیگر قادرند سلول های غضروف و مغز استخوان را تولید کنند و گروهی دیگر توانایی ترمیم بافت قلب را دارند. از سلول های بنیادی و دندان شیری می توان در درمان آسیب های اعصاب محیطی و نخاع، پارکینسون، آلزایمر و نورون های حرکتی استفاده نمود.

ایجاد بانک سلول بنیادی یکی از نوآوری ها در زمینه درمان بیماری های صعب العلاج است. به ویژه بانک سلول بنیادی خون بند ناف و بانک سلول بنیادی دندان شیری که با هدف جمع آوری این سلول های پرتوان و ذخیره آن ایجاد شده اند. سلول های بنیادی دندان شیری از دو منبع مزانشیمی و اپیتلیال بوده که در قسمت پالپ دندان ها یافت می شود (پالپ دندان به ناحیه نرم داخل دندان ها گفته می شود). از مزایای تهیه بانک سلول بنیادی از دندان شیری می توان به جمع آوری راحت این سلول ها اشاره نمود که والدین با نگهداری دندان های شیرینی فرزندانشان می توانند آن ها را به بانک دندان های شیری تحویل داده تا در صورت ایجاد مشکلی در خانواده بتوان از این سلول ها استفاده نمود. 

به طور کلی، تنها راه درمان بیماری های که تا کنون روش درمانی خاصی برای آن ها مشخص نشده است، استفاده از سلول های بنیادی است که می توان آنها را از منابع مختلفی تهیه کرد تا در صورت بروز بیماری در خود یا دیگر اعضای خانواده بتوان با آرامش خاطر به انجام روند درمان پرداخت.

نویسنده و مترجم : پریسا جاوید زاده

منابع : elsevier bioeden