استفاده از بافت بند ناف در درمان زخم ها 

زخم مزمن پا یکی از رایج ترین و صعب العلاج ترین بیماری های موجود است که منجر به مرگ و میر بالا و کاهش کیفیت زندگی می شود.

به طور طبیعی، روند درمان زخم ها شامل چهار مرحله است:

- قطع خونریزی و بسته شدن سطح زخم؛

- التهاب؛

- تکثیر سلولی؛

- بازسازی مجدد پوست.

بیشتر زخم ها را می توان با درمان های استاندارد زخم ها (مانند بانداژ و ضدعفونی محل زخم) درمان کرد، اما برخی از زخم ها به دلیل ایجاد شرایط خاص در مرحله التهاب (مرحله دوم درمان زخم ها) متوقف می شوند و به سمت ترمیم زخم و بازسازی بافت پیشرفت نمی کنند. این شرایط خاص ممکن است که نارسایی وریدی یا ایسکمی شریانی در نتیجه قند خون بالا و دیابت باشند، اما در برخی موارد نیز علت ایجاد زخم مشخص نیست.

بنابراین، درمان زخم های مزمن هنوز هم یک چالش بزرگ برای پزشکان است. گزینه های درمانی برای چنین بیمارانی بسیار محدود بوده و در مواردی که زخم، کنترل نشده و احتمال بروز عفونت یا پیشرفت زخم وجود داشته باشد، ممکن است که به قطع عضو بیمار منتهی شود. امکان درمان زخم های مزمن با استفاده از سلول های بنیادی، گزینه ای است که طی سال های اخیر تحقیقات بسیاری را به خود معطوف کرده است. سلول های بنیادی این پتانسیل را دارند که به انواع مختلف سلول ها تمایز پیدا کنند و در سال های اخیر سلول درمانی اثرات بسیار مثبتی را در درمان بیماری های صعب العلاجی مانند نارسایی کبد و بیماری های خود ایمنی نشان داده است. با این حال، یکی از مشکلاتی که سد راه درمان های مبتنی بر سلول بنیادی است، کمبود منابع در دسترس از این سلول ها است. 

در مطالعاتی که بر روی درمان زخم ها با استفاده از سلول های بنیادی انجام گرفته است، دو دسته از سلول ها از لحاظ عملکرد و در دسترس بودن، نسبت به سایر انواع سلول های بنیادی ارجحیت داشتند که شامل سلول های بنیادی خون بند ناف (یا بافت بند ناف) و نیز سلول های بنیادی استخراج شده از بافت چربی است. در ادامه به امکان استفاده از خون یا بافت بند ناف برای درمان زخم ها خواهیم پرداخت. 


ترمیم پوست با استفاده از سلول های بنیادی خون بند ناف

 بند ناف جنین، منبعی غنی از سلول های بنیادی است که می تواند اثرات ضد التهابی داشته باشد و با خاصیت رگسازی خود می تواند باعث خونرسانی مجدد به بافت آسیب دیده شده و به ترمیم زخم کمک کند. درنهایت، سلول های بنیادی حاصل از بند ناف می توانند به سلول های پوستی تمایز پیدا کرده و در روند ترمیم زخم کمک کننده باشند. برای جمع آوری خون و بافت بند ناف، قسمتی از بند ناف جنین در زمان تولد بریده می شود. در مرحله بعد، در صورتی که نیاز به جمع آوری خون بند ناف باشد، خون داخل بند ناف به کمک سرنگ کشیده شده و برای جداسازی سلول های بنیادی به آزمایشگاه ارسال می شود. در مرحله بعد، سلول های بنیادی از خون بند ناف جدا شده و جهت استفاده های بعدی ذخیره سازی می شود. همین فرآیند در مورد استفاده از بافت بند ناف نیز انجام می شود با این تفاوت که در اینجا قسمتی از بافت بند ناف جهت استخراج سلول های بنیادی مورد استفاده قرار می گیرد. 

برای درمان زخم ها توسط بافت بند ناف و یا خون آن، سلول های بنیادی استخراج شده به حاشیه های زخم تزریق می شوند. مطالعات اخیر همچنین نشان داده است که از پرده آمنیوتیک جنین که حاوی سلول های بنیادی است نیز می توان برای پانسمان زخم های مزمن و کمک به بهبودی آن ها استفاده کرد.

با وجود همه تلاش ها و مطالعاتی که در زمینه ترمیم زخم ها با استفاده از سلول های بنیادی انجام گرفته است، هنوز این روش به صورت گسترده وارد فاز بالینی نشده است و به نظر می رسد که دانش سلول های بنیادی در ابتدای مسیری دشوار برای درمان قطعی زخم های مزمن و جلوگیری از قطع عضو مبتلایان به این عارضه قرار داشته باشد.

نویسنده و مترجم : فرزانه رامی

منابع : stemcellres