تراتوژن و تاثیر آن بر جنین

تراتوژن ها داروها، مواد شیمیایی، یا حتی عفونت هایی هستند که می توانند موجب اختلال در رشد یا تکامل جنین شوند. بنابراین، قرارگرفتن در معرض یک تراتوژن در زمان بارداری می تواند منجر به تولد نوزادی با نقایص مادرزادی شود. اما خبر خوب اینجاست که تنها تعداد کمی از عوامل هستند که اثر تراتوژنیک تایید شده ای در زمان بارداری دارند.
بنابراین، اگر احتمال می دهید که در مدت زمان بارداری با یکی یا برخی از این عوامل در تماس بوده اید بهتر است که در اسرع وقت پزشکتان را در جریان قرار دهید تا مشخص شود که آیا عامل مورد نظر جزو تراتوژن های تایید شده هست یا نه و در صورت مثبت بودن پاسخ، خطر آن برای ایجاد ناهنجاری در جنین شما چقدر است.
در هر حال به خاطر داشته باشید که بهترین راه کاهش خطر تراتوژن ها این است که این عوامل را در محیط اطراف خود شناخته و احتمال برخورد با آنها در طی دوران بارداری را به حداقل برسانید.
تراتوژن

تراتوژن های اطراف خود را بشناسید

در زیر می توانید لیستی از فاکتورهایی که می توانند در طی دوران بارداری نقش یک تراتوژن را بازی کنند مشاهده کنید. لازم به یادآوری است که برخورد با هر یک از این عوامل الزاما به معنی بروز اختلال یا ناهنجاری در جنین شما نیست؛ بلکه برخورد با این عوامل می تواند احتمال برخی ناهنجاری ها در جنین در حال رشد را افزایش دهد و مشاوره با پزشک متخصص تنها راه ارزیابی خطر نهایی است.

حرارت بیش از حد ( مدت طولانی در مکان های بسیار گرم مانند سونا یا جکوزی نمانید).


داروهای گیاهی (پیش از مصرف داروهایی از این دست حتما با پزشکتان مشورت کنید. بسیاری از داروهای گیاهی ممکن است تراتوژن بوده و در دوره بارداری و برای شما یا جنین شما آسیب رسان باشند).


اشعه های یونیزه کننده (گاهی ممکن است که پزشکتان تشخیص دهد که انجام یک تست رادیولوژی یا MRI در طی بارداری برای اطمینان از سلامت شما یا جنین شما الزامی است. در این موارد، مرکز رادیولوژی را در جریان بارداری خود قرار دهید تا در صورت لزوم از پوشش محافظ اشعه برای شکم تان استفاده شود).


از افراد مبتلا به تب و یا سایر علایم شبیه سرماخوردگی دوری کنید (بسیاری از عفونت های تراتوژن ممکن است از کودکان و از طریق اماکنی چون مهدهای کودک و مدارس به بزرگسالان سرایت کنند؛ مانند آبله مرغان، سرخک و سرخجه، و عفونت سایتومگالو ویروس (CMV). در بسیاری از موارد، آلوده شدن شما به عامل عفونی ممکن است حتی بر جنین داخل شکمتان هم تاثیرگذار باشد. در صورتی که در معرض هر یک از این عوامل تراتوژن قرار گرفتید در اسرع وقت پزشکتان را مطلع سازید تا آزمایشات مورد نیاز را برایتان درخواست کند).


توکسوپلاسما یک بیماری انگلی است که می تواند از گربه به انسان سرایت کند. اگر باردار هستید و در خانه خود گربه دارید، سعی کنید تماس خود را با گربه (و به خصوص مدفوع گربه) به حداقل برسانید.


برخی از داروها و مواد شیمیایی به عنوان تراتوژن های شناخته شده مورد تایید هستند. در صورتی که مجبور به استفاده از این داروها هستید، سعی کنید با مشورت پزشکتان دوز مصرفی دارو را به حداقل رسانده یا در صورت امکان آن را با داروهای کم خطرتر جایگزین کنید:

  •     مهارکننده های آنژیوتانسین (ACE)
  •     الکل
  •     داروهایی که برای درمان سرطان استفاده می شوند (مانند آمینوپترین)
  •     هورمون های جنسی (آندروژن ها)
  •     داروهای ضد تشنج (مانند کاربامازپین)
  •     مواد مخدر (مانند کوکائین)
  •     داروهای ضد انعقاد (مانند کومارین و وارفارین)
  •     سرب
  •     جیوه
  •     برخی از آنتی بیوتیک ها با خاصیت تراتوژن (مانند تتراسایکیلین)
  •     تنباکو
  •     رتینوئید ها: مشتقات ویتامین A که معمولاً برای درمان مشکلات پوستی استفاده می شوند.
  •     داروهای مربوط به درمان بیماری های روانی
  •     ید رادیواکتیو
  •     داروهای سرکوب کننده سیستم ایمنی (انواع مشتقات کورتون)
  •     تالیدوماید

در هر صورت به خاطر داشته باشید که مصرف هر نوع دارویی (حتی خارج از این لیست) در دوران بارداری باید با مشورت پزشکتان انجام شود، چون ممکن است یک عامل تراتوژن باشد.

نویسنده و مترجم : پریسا جاوید زاده

منابع : ncbi