بندناف چیست؟

تعریف بندناف: بندناف یک ساختار لوله مانند است که باعث اتصال و ارتباط خونی کودک از طریق جفت به مادر می شود. عملکرد بندناف در دوران بارداری به صورت حمل مواد مغذی و اکسیژن از طریق جفت از مادر به کودک می باشد که مواد زائد تولید شده در بدن جنین را به بیرون منتقل می کند. 

در منابع مختلف تعریف بندناف به این صورت توضیح داده شده است، بندناف دسته ای از رگ های خونی است که در مراحل اولیه رشد جنینی تشکیل می گردد. این ساختار درون یک غلاف لوله ای آمنیون محصور شده و شامل دو عدد سرخرگ یا شریان و یک عدد سیاهرگ یا ورید می باشد. عروق خونی بندناف توسط ماده ‌ای ژلاتین مانند به نام ژله وارتون احاطه شده‌اند که کار آن حفاظت از عروق بند ناف جنین می باشد. در تعریف بندناف ذکر شده است که این عضو یک ساختار حیاتی برای کل دوره رشد جنین است چون وظیفه اتصال جنین به جفت و دیواره رحم را بر عهده داشته و در عین حال به عنوان مسیر اصلی برای گردش خون بین جنین و جفت عمل می کند. معمولأ پس از تولد، بند ناف نوزاد ظرف مدت 10 تا 14 روز خشک شده و می افتد و جای زخم آن طی چند روز بهبود می یابد.

خون بندناف چیست؟

خون بندناف خونی است که پس از تولد نوزاد در جفت و بند ناف باقی می ماند. خون بند ناف نوزاد غنی از سلول های بنیادی است. سلول بنیادی به انواعی از سلول ها گفته می شود که توانایی تبدیل به انواع مختلفی از سلول ها را دارد. همچنین قابلیت خودنوزایی و تولید سلول های مشابه خود از جمله قابلیت های آن ها به شمار می رود. سلول بنیادی را می توان از منابع مختلفی تهیه نمود که اصلی ترین منابع آن شامل خون بندناف نوزاد و مغز استخوان می باشد که جهت درمان بسیاری از سرطان‌ ها، بیماری های نقص‌ سیستم ایمنی و اختلالات ژنتیکی استفاده می گردد. برداشت سلول های بنیادی از مغز استخوان یک روش تهاجمی است و نیاز به بیهوشی و اتاق عمل دارد اما تأمین این سلول ها از خون بندناف یک روش ساده و غیر تهاجمی است. به همین دلیل است که امروزه ذخیره سلول های بنیادی توصیه می شود. 

نشان داده شده است که پیوند سلول های بنیادی خون بند ناف نوزاد را می توان برای درمان بسیاری از بیماری های مزمن استفاده کرد. بنابراین در بسیاری از کشور های دنیا بانک خون بندناف جهت ذخیر سازی سلول های بنیادی راه اندازی شده است. در اینجا به معرفی تعدادی از بیماری هایی که توسط سلول بنیادی خون بند ناف نوزاد درمان می شوند اشاره می کنیم که عبارتند از:

بدخیمی ها مانند سرطان خون و تالاسمی؛

نارسایی مغز استخوان: وقتی مغز استخوان سلول هایی را که باید تولید نمی کند؛

هموگلوبینوپاتی ها: اختلالات خونی مانند کم خونی داسی شکل یا تالاسمی؛

نقص ایمنی؛

اختلالات متابولیک.


بانک خون بندناف

ذخیره خون بندناف فرآیندی است که به منظور جمع آوری سلول های بنیادی خون بندناف نوزاد و جفت برای استفاده های درمانی در آینده انجام می شود. زمانی که یک نوزاد به دنیا می آید بندناف و جفت در اغلب موارد به عنوان زباله های بیولوژیک دور ریخته می شوند، اما امروزه با توجه به پتانسیل های درمانی که سلول های بنیادی خون بندناف دارند، بسیاری از خانواده ها اقدام به ذخیره سازی سلول های بنیادی خون بند ناف نوزاد خود در بانک خون بندناف می نمایند. 

به منظور ذخیره سازی سلول های بنیادی خون بندناف نوزاد، لازم است که والدین در زمانی بارداری به بانک خون بندناف مراجعه نموده و قراردادی را امضا کنند تا در زمان تولد، پزشک متخصص یا ماما آموزش دیده اقدام به جمع آوری خون بند ناف نوزاد پس از تولد کند. این فرایند کاملا بدون درد برای مادر و جنین بوده و تنها چند دقیقه طول می کشد. سپس این خون جمع آوری شده برای بانک خون بندناف ارسال می گردد. 

نویسنده و مترجم : پریسا جاوید زاده

منابع : Verywellfamily vita34 Webmd