×
تاثیر سیگار و دخانیات بر باروری مردان

سیگار کشیدن و مصرف دخانیات چه تاثیری بر باروری مردان دارد؟

این مطلب از نظر علمی به تأیید دکتر احسان اطرج متخصص اورولوژی و فلوشیپ آندرولوژی، از پزشکان متخصص مرکز مام رسیده است.


سیگار کشیدن اثرات منفی بر باروری مردان و زنان دارد. سیگار کشیدن نه تنها برای سلامتی عمومی انسان ها مضر است، بلکه می تواند سبب اختلال در باروری زنان و مردان نیز گردد. مصرف سیگار خطر ابتلا به سرطان، بیماری های قلبی، آمفیزم (از بین رفتن بافت ریوی) و سایر مشکلات سلامتی را افزایش می دهد. مواد سمی موجود در سیگار علاوه بر ریه ها، بر سلامت کل بدن، از جمله قدرت باروری تاثیر می گذارد.

مطالعات داده اند که مصرف سیگار و دخانیات با کاهش تعداد اسپرم، مورفولوژی و حرکت اسپرم همراه است و در نتیجه، بر باروری مردان تاثیر می گذارد. میزان ناباروری مردان در آن دسته از افرادی که مصرف متوسط تا زیاد سیگار دارند، بیش از کسانی است که کمتر سیگار می کشند. 


تاثیر سیگار کشیدن بر اسپرم و مایع منی:

سیکار کشیدن باعث کاهش غلظت اسپرم، حرکت اسپرم، مورفولوژی طبیعی اسپرم و به طور کلی کاهش کیفیت مایع منی مردان و همچنین افزایش آسیب به DNA اسپرم می گردد. از جمله تاثیراتی که استعمال دخانیات بر کیفیت اسپرم می گذارد می توان به موارد زیر اشاره کرد:

کاهش غلظت اسپرم: غلظت اسپرم به تعداد اسپرم های موجود در مایع منی اطلاق می شود. پژوهش ها نشان داده اند که غلظت اسپرم در صورت استعمال دخانیات، 23 درصد کاهش می یابد.

افزایش آسیب به DNA اسپرم: مصرف سیگار می تواند سبب خرد شدن DNA اسپرم مردان شود. آسیب DNA اسپرم می تواند با مشکلات باروری، اختلال در رشد جنین و لانه گزینی و همچنین افزایش سقط جنین همراه باشد. همچنین ممکن است مردان سیگاری دارای میزان غیر طبیعی هورمون مردانه باشند که این عامل نیز می تواند بر قدرت باروری مردان تاثیر بگذارد. 

تغییر مورفولوژی طبیعی اسپرم: مورفولوژی اسپرم به شکل اسپرم اشاره دارد. مصرف سیگار منجر به تغییر مورفولوژی اسپرم ها شود. پژوهش ها نشان داده اند که میزان مورفولوژی طبیعی اسپرم در مردان سیگاری کمتر از مردان غیر سیگاری است. اسپرم هایی با مورفولوژی غیر طبیعی، ممکن است قدرت حرکت کافی برای رسیدن به تخمک و بارور کردن آن را نداشته باشند. 

کاهش حرکت اسپرم: به توانایی شنا کردن اسپرم، حرکت اسپرم گفته می شود. اگر اسپرم نتواند به درستی شنا کرده و خود را به تخمک برساند، باعث ایجاد اختلال در قدرت باروری مردان می گردد. میزان حرکت اسپرم در مردان سیگاری، 13 درصد کمتر از مردان غیر سیگاری است. 


آیا سیگار کشیدن به طور حتم سبب ناباروری مردان می شود؟

سیگار کشیدن و مصرف دخانیات می تواند سبب کاهش کیفیت اسپرم و تغییر در میزان طبیعی هورمون های مردانه گردد؛ اما کاهش سلامت مایع منی، همواره به مفهوم ناباروری مردان نیست. هنوز یافته ها در مورد ارتباط بین میزان مصرف سیگار و ناباروری مردان نامشخص و متناقض است. سیگار کشیدن برای مردانی که مستعد ناباروری هستند، راهی برای سوق دادن آنها به سوی ناباروری است. 

ترک سیگار ممکن است قدرت باروری آن دسته از مردان که بر اساس نتایج آنالیز مایع منی در معرض ناباروری هستند را افزایش دهد تا استفاده از روش های کمک باروری برای آن ها ضروری نباشد. ترک سیگار همچنین می تواند شانس موفقیت روش های کمک باروری را افزایش دهد. خوشبختانه کیفیت اسپرم پس از ترک دخانیات بهبود می یابد. اگرچه مدت زمان بهبودی اسپرم پس از ترک دخانیات به طور دقیق مشخص نیست، اما تقریبا پس از سه ماه، کیفیت اسپرم بهبود می یابد. بنابراین مدت زمان حداقل سه ماه، فرصت مناسبی برای بهبودی پارامتر های اسپرم پس از ترک سیگار و دخانیات است.  


مصرف سیگار چگونه باعث کاهش قدرت باروری مردان می شود؟

سموم موجود در سیگار معمولا اثرات منفی بر سلامتی دارند. سیگار کشیدن، مردان را در معرض سطوح بالایی از کادمیوم و سرب قرار می دهد که میزان این فلزات با میزان باروری مرتبط است. مطالعات نشان داده اند که سطح سرب در مردان سیگاری نابارور در مقایسه با مردان غیر سیگاری (بارور و نابارور) افزایش قابل توجهی دارد. میزان کادمیوم نیز در مردانی که روزانه بیش از 20 نخ سیگار می کشند، با افزایش مواجه است. البته ممکن است عوامل ذکر شده، تنها علل ناباروری مردان نباشند و عوامل دیگری هم بر قدرت باروری مردان تاثیر داشته باشد.

پژوهش ها نشان داده اند که میزان عناصر روی یا زینک در مایع منی مردان سیگاری کمتر از میزان طبیعی آن بوده و همچنین مورفولوژی، غلظت و حرکت اسپرم در این افراد کم است. از سوی دیگر ایجاد اختلال در غلظت، مورفولوژی و حرکت اسپرم در مردان سیگاری با میزان روی طبیعی در مایع منی، کمتر می باشد. 


آیا سیگار کشیدن پدران باعث ناباروری فرزندان آن ها می شود؟

یافته های علمی تاکنون ارتباطی میان مصرف دخانیات پدران و کاهش قدرت باروری فرزندان آن ها نشان نداده اند، اگرچه سیگار کشیدن مادران، خطر ناباروری فرزندان پسر را افزایش می دهد. البته این بدان معنا نیست که سیگار کشیدن پدر، از راه های دیگر تاثیر منفی بر سلامت کودک نمی گذارد. به طور مثال خطر ایجاد نقایص مادرزادی و ابتلا به سرطان در کودکانی که پدران آن ها سیگاری هستند، افزایش می یابد. بیماری های نام برده ممکن است به دلیل آسیب DNA اسپرم ایجاد شوند. 


مصرف سیگار بر میزان موفقیت روش های کمک باروری تاثیرگذار است؟

سیگار کشیدن تاثیر قابل توجهی در میزان موفقیت روش های کمک باروری از قبیل IVF و ICSI دارد. برخی پژوهش ها نشان داده اند که میزان موفقیت IVF و ICSI در زنانی که همسرانشان سیگار می کشند، 22 درصد است، در حالی که میزان موفقیت IVF و ICSI در زنانی که همسران غیر سیگاری دارند، 38 درصد می باشد. بنابراین مردان سیگاری جهت افزایش میزان موفقیت روش های کمک باروری باید سیگار کشیدن را ترک کنند. 


ارتباط بین اختلال نعوظ و سیگار کشیدن:

سیگار کشیدن با افزایش خطر اختلال نعوظ، به شدت مرتبط است. مصرف دخانیات خطر اختلال نعوظ را تا سه برابر افزایش می دهد. هر چه میزان سیگار کشیدن در مردان افزایش یابد، احتمال اختلال نعوظ نیز بیشتر می شود.

با وجود اینکه اختلال نعوظ به معنای ناباروری نیست، اما در صورت وجود ناتوانی جنسی مانند اختلال نعوظ، باردار شدن آسان نخواهد بود. خوشبختانه ترک سیگار باعث بهبود اختلال نعوظ می گردد.


هر آنچه که باید بدانید