×
اندومتریوز در بارداری

آیا بیماری اندومتریوز تاثیری بر بارداری دارد؟

این مطلب از نظر علمی به تأیید دکتر فاطمه فرج زاده فلوشیپ ناباروری و IVF، از پزشکان متخصص مرکز مام رسیده است.


ابتلا به بیماری اندومتریوز، به تنهایی برای زنان استرس‎زا است. در صورت تمایل به بارداری، اغلب این سوال برای زنان مبتلا به اندومتریوز به وجود می آید که آیا با وجود اندومتریوز توانند باردار شوند؟ اندومتریوز چه اثراتی بر بارداری آن ها دارد؟ آیا اندومتریوز تاثیری بر جنین دارد یا خیر؟ از همین رو داشتن آگاهی در مورد تاثیر اندومتریوز در بارداری و همچنین بر جنین می تواند سبب رفع بسیاری از نگرانی های زنان مبتلا به این عارضه شود. در این متن قصد داریم تا به این سوالات، پاسخ دهیم.


اندومتریوز چیست؟

اندومتریوز بیماری است که در آن بافت رحم در مکان هایی غیر از رحم از قبیل تخمدان ها، لوله های رحمی و به ندرت سایر قسمت های بدن رشد می نماید. اندومتریوز خطرناک نیست، اما می تواند با ایجاد تحریک، التهاب و زخم یا انسداد لوله رحم، بر قدرت باروری و همچنین بارداری زنان تاثیر بگذارد. 


عوامل خطر بیماری اندومتریوز:

آندومتریوز می تواند در همه زنانی که در سنین باروری هستند ایجاد شود، اما شیوع آن معمولا در زنانی که در سنین 30 تا 40 سال هستند، بیشتر است. به نظر می رسد که آندومتریوز در زنان سفید پوست شیوع بیشتری نسبت به زنان سیاه پوست، لاتین و آسیایی دارد. اما سن و نژاد تنها عواملی نیستند که بر اندومتریوز تاثیر می گذارند. سایر عواملی که خطر ابتلا به آندومتریوز را افزایش می دهند عبارتند از:

سابقه عدم بارداری؛

وجود سابقه خانوادگی اندومتریوز در مادر، خواهر، خاله یا عمه؛

پریود بیش از 7 روز؛ 

سیکل قاعدگی نامنظم و کوتاه تر از 27 روز؛ 

مسدود شدن جریان خون قاعدگی به دلیل سایر بیماری ها.


علائم اندومتریوز:

درد شایع ترین علامت بیماری اندومتریوز است. درد در بیماران مبتلا به آندومتریوز به شکل، کرامپ های شدید در قاعدگی، درد مزمن در ناحیه تحتانی شکم یا لگن، درد عمیق در حین یا پس از رابطه جنسی، بیماری های روده ای یا حرکات روده ای دردناک می باشد. خونریزی یا لکه بینی بین قاعدگی، پریود نامنظم، مشکلات گوارشی (مانند اسهال، یبوست، نفخ یا حالت تهوع به خصوص در دوران قاعدگی) و اختلال در تخمک گذاری از دیگر علائم بیماری اندومتریوز هستند.

آندومتریوز می تواند بر باروری نیز تاثیر بگذارد. درد در همه زنان مبتلا به آندومتریوز شایع ترین علامت آندومتریوز نیست و در برخی از زنان، اختلال در بارداری اولین علامت اندومتریوز است. گاهی بیماری آندومتریوز ممکن است با بیماری هایی از قبیل PID (بیماری التهابی لگن)، کیست تخمدان و سندرم روده تحریک پذیر (IBS) که باعث ایجاد درد لگن می شوند، اشتباه گرفته شود؛ گرچه انجام آزمایش های مناسب می تواند وجود یا عدم وجود موارد گفته شده را تایید نماید. 


علل اندومتریوز:

علت اندومتریوز هنوز ناشناخته است، اما بسیاری از محققین گمان می کنند که آندومتریوز در اثر مشکلات مریوط به جریان خون قاعدگی از قبیل برگشت جریان خون به داخل لگن ایجاد می شود. عوامل ژنتیکی، مشکلات سیستم ایمنی و هورمون ها از دیگر عللی هستند که ممکن است در ایجاد آندومتریوز نقش داشته باشند. اگر خون قاعدگی از بدن بیمار خارج نشود، می تواند باعث ایجاد درد و حتی اسکار در بافت شود و اگر بافت آندومتریوز وارد تخمدان شود، می تواند کیست های آندومتریوز در تخمدان ایجاد نموده و سبب انسداد لوله رحم گردد. آندومتریوز و عوارض جانبی آن مانند انسداد لوله رحم و اختلال تخمک گذاری، می توانند منجر به ایجاد پریود نامنظم و بروز مشکلات احتمالی باروری گردند. 


تاثیر اندومتریوز بر باروری:

متخصصان در حال تلاش جهت بررسی تاثیر آندومتریوز بر باروری هستند. اما چنین تصور می شود که بافت آندومتریوز به دلایل متعدد از جمله انسداد لوله رحم می توانند مانع تماس اسپرم با تخمک شوند. اندومتریوز همچنین سبب اختلال در لانه گزینی جنین در دیواره رحم می شود. در بیماری اندومتریوز، سیستم ایمنی به جای محافظت از بدن، به آن حمله می کند. به نظر می رسد که هر چه شدت آندومتریوز بیشتر باشد، احتمال بروز مشکلات باروری نیز افزایش می یابد. 


شانس بارداری با اندومتریوز چقدر است؟

ممکن است مدت زمان باردار شدن در زنان مبتلا به آندومتریوز، طولانی تر یا دشوارتر شود. طبق آمار ACOG، تقریبا 40 درصد زنانی که مشکل ناباروری دارند، به بیماری اندومتریوز مبتلا هستند. همچنین میزان سزارین در بارداری با اندومتریوز دو برابر سایر افراد است. البته برخی از بیماران مبتلا به آندومتریوز مشکلی برای باردار شدن ندارند.

تشخیص تاثیر اندومتریوز در بارداری مشکل است  بنابراین به بیماران توصیه می شود که به طور طبیعی اقدام به بارداری کنند. زنان زیر 35 سال در صورت عدم بارداری پس از یک سال رابطه جنسی محافظت نشده و زنان بالای 35 سال پس از شش ماه عدم بارداری، باید جهت بررسی بیشتر به پزشک مراجعه نمایند. البته برخی از متخصصان معتقدند که زنان مبتلا به آندومتریوز بدون در نظر گرفتن سن، باید در صورت عدم بارداری پس از شش ماه اقدام به بارداری، به پزشک مراجعه نمایند.

گاهی برای بارداری با اندومتریوز عمل جراحی انجام می شود. چنانچه عمل جراحی روش مناسبی برای بارداری با اندومتریوز نباشد، مرحله بعدی انجام IUI یا  IVFاست. نخستین بارداری با اندومتریوز، لزوما تضمین کننده وقوع بارداری دوم با وجود این عارضه نیست. اما در کل، بارداری بسیاری از فرایندهای التهابی مرتبط با اندومتریوز را سرکوب نموده که در این صورت ممکن است دومین بارداری بیماران مبتلا به اندومتریوز، حتی آسان تر باشد؛ اگرچه همیشه اینگونه نخواهد بود.

در صورت جراحی و برداشتن بافت اندومتریوز جهت اقدام به بارداری، ممکن است اندومتریوز مجددا رشد نموده و سبب اختلال در بارداری شود. 


تاثیر اندومتریوز در بارداری:

اندومتریوز می تواند بر بارداری تاثیر گذاشته و شانس سزارین را افزایش دهد، اگرچه این بدان معنی نیست که بارداری با اندومتریوز، جز بارداری های پر خطر محسوب می شود. اما وجود اندومتریوز در بارداری، احتمال وقوع برخی مشکلات بارداری را افزایش می دهد. شایع ترین عوارض اندومتریوز در بارداری عبارتند از:

جفت سرراهی: مطالعات نشان داده اند که احتمال ایجاد جفت سر راهی در بیماران مبتلا به آندومتریوز 6/1 تا 15 برابر بیشتر از سایر افراد است. اگر جفت در دهانه رحم قرار گرفته و دهانه رحم را بپوشاند به آن جفت سر راهی می گویند. جفت سرراهی احتمال زایمان سزارین را افزایش می دهد. 

سقط جنین: اندومتریوز می تواند خطر سقط جنین را بیشتر نماید. مطالعات نشان داده اند که خطر سقط جنین در بیماران مبتلا به اندومتریوز، 80 درصد بیشتر از زنان باردار بدون اندومتریوز است. 

زایمان زودرس: التهاب ناشی از اندومتریوز می تواند باعث ایجاد زایمان زودرس گردد. اگرچه راهی برای پیشگیری از زایمان زودرس وجود ندارد، اما با مدیریت بارداری می توان خطر زایمان زودرس را کاهش داده و احتمال بارداری کامل و متولد شدن جنین رسیده را افزایش داد. 

پره اکلامپسی: مطالعات اخیر نشان داده اند که اندومتریوز در بارداری تا حدودی می تواند زنان را مستعد ابتلا به پره اکلامپسی کند. اگرچه با مراقبت های دوران بارداری و تغییرات سبک زندگی، می توان خطر پره اکلامپسی را کاهش داد. 


واقعیت این است که با وجود اینکه اندومتریوز می تواند خطر سقط جنین، زایمان زودرس و مشکلات خونریزی در بارداری را افزایش دهد و رویارویی با موارد ذکر شده بسیار دشوار است، اما به طور کلی عوارض اندومتریوز بر بارداری نادر هستند و اندومتریوز در بیشتر بارداری ها اثرات منفی ایجاد نمی کند زیرا در اغلب موارد، با وقوع بارداری و توقف قاعدگی اندومتریوز نیز فروکش می کند. همچنین تاکنون هیچ ارتباطی میان اندومتریوز و افزایش خطر نقایص مادرزادی در جنین ثابت نشده است.

فکر کردن به تاثیر اندومتریوز در بارداری می تواند برای زنان بسیار استرس زا باشد، اما واقعیت این است که زنان مبتلا به اندومتریوز ممکن است برای باردار شدن نیاز به کمک داشته باشند و یا بارداری آن ها جز بارداری های پر خطر باشد. اگرچه باید به خاطر داشت که بسیاری از زنان مبتلا به اندومتریوز می توانند به راحتی باردار شده، بارداری کامل را سپری کرده و نوزادان سالمی داشته باشند.


درمان اندومتریوز:

بیماری آندومتریوز هیچ درمانی ندارد و روش های درمانی موجود، جهت کاهش عوارض اندومتریوز از قبیل کاهش درد، بهبود پریود نامنظم، درمان ناباروری، اختلال تخمک گذاری و به طور کلی بهبود کیفیت زندگی بیمار هستند. 

در صورت عدم باروری، ممکن است داروهای آنتاگونیست گنادوتروپین ها برای بیمار تجویز شود. داروهای آنتاگونیست گنادوتروپین ها تخمک گذاری و رشد بافت اندومتریوز را به صورت موقتی متوقف کرده و پس از قطع مصرف داروهای مهار کننده رشد اندومتریوز، باروری آسان تر صورت می گیرد. گاهی ممکن است برای از بین بردن بافت اندومتریوز، انجام جراحی توصیه شود. تصور می شود که روش های فوق، شانس باروری زنان را افزایش می دهند.

در صورت عدم باروری با روش های ذکر شده، ممکن است از روش های کمک باروری از قبیل IUI یا  IVF استفاده گردد. روش های کمک باروری نام برده می توانند در صورت وجود مشکلات تماس اسپرم با تخمک و اختلال لانه گزینی مورد استفاده قرار گیرند. 


بارداری