×
درمان ناباروری به روش آی وی اف (IVF)

درمان ناباروری با روش ای وی اف (IVF) یا لقاح آزمایشگاهی 

 روش ای وی اف (In Vitro Fertilization; IVF) از رایج‌ترین روش‌های کمک‌باروری و درمان ناباروری است. IVF به طور خلاصه دارای4 مرحله می باشد: 

1. تحریک تخمدان برای تخمک‌گذاری

2. عمل تخمک گیری یا پانکچر (خارج کردن چندین تخمک بالغ از بدن به کمک سونوگرافی و لاپاراسکوپی)

3. بارور کردن تخمک (لقاح آن‌ها با اسپرم مرد در ظروف آزمایشگاهی مخصوص)

4. انتقال جنین به رحم  که دو تا پنج روز بعد از لقاح انجام می شود.

جالب است بدانید که گاهی اوقات جنین های مازاد را منجمد(Cryopreserved)  کرده تا برای استفاده در دوره های بعدی IVF نگهداری شوند . روش ای وی اف معمولاً برای زنانی که لوله‌‌‌های فالوپ در آن‌ها مسدود یا زخم است یا لوله‌ی فالوپ اصلاً درآن‌ها وجود ندارد استفاده می‌شود.

شانس بارداری درIVF و به صوررت کلی در روش‌های ART بعد از 35 سالگی کم‌تر می‌شود. پیش از انجام IVF، سونوگرافی از تخمدان و رحم برای بررسی وضعیت آن‌ها طی روز دوم یا سوم قاعدگی (پریود، عادت ماهانه) ضروری است و طبق نظر پزشک برای تحریک تخمدان باید دارو مصرف شود.

معمولاً انجام روش ای وی اف در موارد زیر به زوجین نابارور، برای درمان ناباروری پیشنهاد می‌گردد :

  • انسداد لوله‌‌‌های فالوپ یا چسبندگی لگن
  • وجود علل ناباروری در مرد (کاهش تعداد یا تحرک اسپرم)
  • عدم موفقیت در دو تا چهار چرخه‌ی تحریک تخمدان با IUI
  • سن بالای زن (بیش از 38 سال)
  • کاهش ذخیره‌ی تخمدانی (کاهش تعداد تخمک‌ها)
  • اندومتریوز شدید
  • ناباروری با علل ناشناخته

مراحل IVF  (نحوه‌ی انجام لقاح آزمایشگاهی یا IVF)


    IVF


مراحل IVF به صورت زیر می باشد:

  • ابتدا تحریک تخمدان
  • عمل تخمک گیری یا پانکچر
  • فرایند آماده‌سازی اسپرم پس از پانکچر
  • سپس بارور کردن تخمک ها درآزمایشگاه
  • انتقال جنین به رحم با کاتتر بعد از دو تا پنج روز

بعد از انتقال جنین، لانه گزینی و بارداری اتفاق می‌افتد. بیمار چند ساعت بعد از انتقال جنین مرخص می‌شود. بعد از انجام تمام مراحل IVF، طی روز‌‌های آتی بیمار نباید در معرض استرس و خستگی شدید قرار بگیرد. آزمایشات هورمونی حدود دو هفته بعد از انتقال جنین به منظور ارزیابی میزان BHCG (هورمونی که افزایش آن نشانه‌‌‌ی بارداری است) انجام می‌شود. از برتری‌‌‌های این روش درمان ناباروری امکان مشاهده‌ی مستقیم لقاح تخمک و اسپرم و تحت کنترل بودن آن است. درزنانی که لوله‌‌‌های رحمی ندارند نیز شانس بارداری در IVF وجود دارد. اما در زنان بالای 40 سال به دلیل کاهش کیفیت تخمک، شانس بارداری کاهش میاید.

طول درمان IVF:

در رابطه با طول درمان IVF می توان گفت از شروع تجویز و دریافت داروها تا انتقال جنین به داخل رحم، حدود 3 هفته زمان لازم است. 

اما قبل از شروع دوره درمان IVF، از اولین ویزیت و مشاوره، بررسی مدارک و پرونده پزشکی تا بررسی های سونوگرافیک و آزمایشات لازم برای شروع روند IVF، در حدود 4 هفته زمان صرف خواهد شد.

پس از انجام این مراحل، درمان IVF آغاز می شود و ابتدا حدود دو هفته داروهای باروری تجویز می شود در این مدت آزمایش های لازم و سونوگرافی، برای کنترل وضعیت فولیکول ها و رحم انجام می‌گیرد و پس از این دو هفته، عمل تخمک گیری یا پانکچر انجام می شود که در حدود نصف روز به طول می انجامد. پس از آن لقاح تخمک و اسپرم در آزمایشگاه صورت می گیرد و حدود 3 تا 5 روز بعد از لقاح، جنین برای انتقال بررسی شده و سپس انتقال جنین انجام می گیرد.

حدود دو هفته پس از اتمام طول درمان IVF، در دو مرحله آزمایش بتا یا همان آزمایش خون بارداری انجام می شود تا از وجود بارداری اطمینان حاصل شود.

شانس بارداری در IVF:

شانس موفقیت در IVF با توجه به سن فرد، مشکلات باروری، بارداری قبلی، شیوه زندگی و نحوه درمان متفاوت خواهد بود. هرچه سن فرد کمتر باشد شانس بارداری در IVF بیشتر خواهد بود. در افراد کمتر از35سال شانس موفقیت در IVF،  20 تا 30 درصد می باشد و با افزایش سن میزان آن کاهش می یابد. جهت افزایش شانس بارداری در IVF می توان از روش هایی مانند فریز جنین، خراش اندومتر، هچینگ تخمک وPRP  اندومتر طبق نظر پزشک استفاده نمود.

عوارض آی وی اف

برخی عوارض آی وی اف عبارتند از:

خروج مقدار کمی مایع شفاف یا آغشته به خون پس از اتمام پروسه‌ی آی وی اف، کرامپ (گرفتگی) خفیف شکم، 

نفخ خفیف، یبوست، تندرنس(حساسیت) پستان. 

علائمی که در صورت مشاهده باید حتما به پزشک اطلاع دهید: 

خونریزی شدید از واژن، درد لگنی، مشاهده‌ی خون در ادرار، تب بالاتر از ۳۸ درجه‌ی سانتیگراد.

برخی از عوارض آی وی اف مربوط به داروهایی است که در پروسه‌ی IVF جهت درمان ناباروری تجویز می‌شوند و شامل سردرد، درد شکمی، گرگرفتگی، نفخ شکمی و سندرم تحریک بیش از حد تخمدان می باشد.

از مهمترین علائم سندرم تحریک بیش از حد تخمدان ناشی از داروها می توان به تهوع یا استفراغ، کم شدن میزان ادرار، بی‌حالی و غش، درد و نفخ شدید شکمی و افزایش وزن زیاد طی سه تا پنج روز اشاره کرد.

از دیگر عوارض آی وی اف، می توان از افزایش چند قلوزایی به دلیل انتقال چندین جنین در رحم طی پروسه‌ی ای وی اف نام برد و به همین علت ریسک زایمان پره ترم (زود رس)، وزن کم هنگام تولد و عوارض معمول در بارداری‌های چندقلویی نیز افزایش می‌یابد.

مراقبت های بعد از IVF

انجام مراقبت ها بعد از IVF بسیار مهم و ضروری می باشد و لازم است که حتما رعایت گردند. توصیه ها و مراقبت های بعد از IVF شامل موارد زیر می باشند :

پس از انتقال جنین، ترجیحا تا 24 استراحت کرده و بعد از آن فعالیت های روزمره تان را اغاز کنید. تا ۴۸ ساعت شنا نکنید و یا در وان حمام قرار نگیرید. انجام کارهای سنگین، بلند کردن وسایل سنگین، فعالیت های شدید فیزیکی و ورزش تا قبل از پایدار شدن وضعیت بارداری، توصیه نمی شود. برنامه غذایی تان را به گونه ای تنظیم کنید که دچار یبوست و یا نفخ نشوید.

 ممکن است پس از انجام عمل ای وی اف،کمی ترشحات شفاف مشاهده کنید و یا لکه بینی داشته باشید، وجود اندکی تورم و حساسیت هنگام لمس پستان ها و همچنین گرفتگی خفیف در عضلات نیز طبیعی است و لازم نیست نگران باشید. اما در صورتی که درد متوسط یا شدید و یا خونریزی شدید داشتید حتما با پزشک خود تماس بگیرید.