عوامل شکست ای وی اف

یکی از روش های کمک باروری برای زوجین نابارور، لقاح آزمایشگاهی ( IVF: In vitro (fertilization می باشد. در این روش تخمک از تخمدان های خانم خارج شده و با اسپرم های مرد در محیط آزمایشگاه لقاح میابد و پس از تشکیل جنین، به رحم خانم منتقل می شود. بسیاری از زوج ها فکر می کنند با یک بار پانکچر(تخمک کشی) یا انتقال، بارداری به وقوع می پیوندد؛ در حالی که چنین تصوری لزوما صحیح نبوده و فرآیند IVF یا یکی از مراحل آن ممکن است چند بار تا بارداری موفق تکرار شود به همین جهت در این مقاله به عوامل شکست لقاح آزمایشگاهی پرداخته ایم.

علل شکست ای وی اف

ای وی اف ناموفق علل متعددی دارد که در اکثر مواقع کاملا خارج از کنترل زوجین می باشد. در صورت شکست مرحله اول IVF، پزشک می کوشد تا علت را شناسایی و در جهت رفع آن تلاش کند تا سیکل بعدی موفقیت آمیز باشد. از اصلی ترین علل تاثیرگذار در ای وی اف ناموفق می توان به موارد زیر اشاره کرد:

سن خانم:

 دکتر گورگی، یکی از بنیانگذاران آکادمی باروری زنان و یکی از معتبرترین مشاوران باروری بریتانیا، می‌گوید: «زنان تا سن 35 سالگی بیشترین شانس موفقیت IVF را دارند، در این سن میزان بارداری موفقیت 47 درصد و 38 درصد برای تولد زنده نوزاد است.» به عبارتی بسیار مشهود است که با افزایش سن، تخمک ها از نظر کیفیت و کمیت کاهش می یابد. پیش از ورود به مراحل IVF، پزشک ذخایر تخمدانی را مورد بررسی قرار می دهد، اگر ذخیره تخمدان کافی نباشد می توان گزینه تخمک اهدایی را در نظر داشت.

کیفیت جنین: 

یکی از مهمترین علت های IVF ناموفق، کیفیت نامطلوب جنین است. بسیاری از جنین ها پس از انتقال به دلیل نامناسب بودن کیفیت شان نمی توانند لانه گزینی نمایند. حتی در صورت مناسب بودن کیفیت جنین در آزمایشگاه، جنین ممکن است پارامترهای لازم برای رشد مطلوب در رحم را نداشته باشد و از بین برود. 

پاسخ تخمدان ها: 

در ابتدای سیکل IVF، پیش از تخمک کشی از تخمدان ها، مقداری داروی هورمونی برای تحریک تخمدان جهت استخراج تخمک های بیشتر برای لقاح و تولید جنین های بیشتر، برای خانم تجویز می شود. گاهی تخمدان ها به این داروها پاسخ نمی دهند، بنابراین نمی توانند تعداد مطلوبی تخمک در فرآیند تخمک کشی به آزمایشگاه جنین شناسی و پزشک بدهند. تولید تخمک کافی در زنانی که سن بالا دارند دشوار بوده و این مورد هم از مواردی است که می تواند فرایند موفقیت IVF را به تعویق اندازد. اگر پاسخ ضعیف تخمدانی اتفاق بیفتد، به این معنی نیست که درمان ناباروری با ای وی اف به پایان رسیده. بررسی‌ های بیشتر و تغییرات در دارو ممکن است بتواند وضعیت را اصلاح کند.

مشکلات لانه گزینی :

 لانه گزینی یعنی اتصال جنین های حاصل از لقاح به دیواره رحم. لانه گزینی سبب تشکیل جفت شده و امکان تغذیه و اکسیژن رسانی به جنین را فراهم می نماید. در لقاح آزمایشگاهی و IVF، هنگامی که جنین در آزمایشگاه جنین شناسی ۳ تا ۵ روزه شود، انتقال به رحم صورت می گیرد. لانه گزینی موفق همواره حاصل برهمکنش متقابل میان جنین و آندومتر (لایه داخلی رحم) است. شکست در لانه گزینی می تواند به دلیل وجود پولیپ یا فیبروم در رحم، افزایش زودهنگام سطح پروژسترون، نازک بودن پوشش آندومتر، اندومتریوز، هیدروسالپنکس و یا عفونت رحم باشد.

کیفیت اسپرم: 

اسپرم ها نقش اساسی در باروری تخمک دارند، بنابراین باید سالم و متحرک بوده و تعداد کافی داشته باشند. گیرنده های مخصوصی که در سطح اسپرم ها و تخمک ها وجود دارد، امکان تعامل میان آن ها را فراهم می نماید. در هنگام برخورد اسپرم با تخمک، آنزیم های آزاد شده از سر اسپرم، غشا خارجی تخمک را سوراخ کرده و در نتیجه اسپرم به داخل تخمک نفوذ می نماید. هرگونه مشکل در تعداد یا کیفیت اسپرم طی آزمایش اسپرم تشخیص داده می شود و بیماران می توانند از روش های ICSI ،IVF و یا اسپرم اهدایی برای درمان ناباروری استفاده کنند. 

ناهنجاری کروموزومی: 

یکی از علل شکست IVF ، ناهنجاری های کروموزومی است. مطالعات نشان داده اند که میزان ناهنجاری کروموزومی در تخمک و در نهایت جنین، پس از اواسط دهه سوم زندگی خانم افزایش قابل توجهی می یابد. اختلالات کروموزومی، کیفیت تخمک ها را کاهش داده به همین دلیل میزان موفقیت ای وی اف کاهش می یابد. افزایش سن از تقسیم شدن صحیح کروموزوم ها جلوگیری می کند و منجر به تغییر در تعادل 23 کروموزوم موجود در تخمک می شود. این امر می تواند منجر به سقط جنین گردد. ناهنجاری کروموزومی اسپرم نیز می تواند در ساختار کروموزمی جنین اختلال ایجاد نماید، هر چند که میزان اختلالات کروموزومی اسپرم کمتر از میزان اختلالات کروموزومی تخمک است. DNA اسپرم 15 درصد مردانی که آزمایش آنالیز اسپرم نرمالی دارند، ممکن است مشکل داشته باشد. با کمک آزمایش DFI می توان میزان شکست DNA اسپرم را بررسی نمود. اگرچه آزمایش DFI به طور معمول انجام نمی شود، اما یک روش تشخیصی بسیار مهم در درمان ناباروری مردان و شکست مکرر IVF است. 

ناهنجاری کروموزومی:

یکی از علل شکست IVF ، ناهنجاری های کروموزومی است. مطالعات نشان داده اند که میزان ناهنجاری کروموزومی در تخمک و در نهایت جنین، پس از اواسط دهه سوم زندگی خانم افزایش قابل توجهی می یابد. اختلالات کروموزومی، کیفیت تخمک ها را کاهش داده به همین دلیل میزان موفقیت ای وی اف کاهش می یابد. افزایش سن از تقسیم شدن صحیح کروموزوم ها جلوگیری می کند و منجر به تغییر در تعادل 23 کروموزوم موجود در تخمک می شود. این امر می تواند منجر به سقط جنین گردد. ناهنجاری کروموزومی اسپرم نیز می تواند در ساختار کروموزمی جنین اختلال ایجاد نماید، هر چند که میزان اختلالات کروموزومی اسپرم کمتر از میزان اختلالات کروموزومی تخمک است. DNA اسپرم 15 درصد مردانی که آزمایش آنالیز اسپرم نرمالی دارند، ممکن است مشکل داشته باشد. با کمک آزمایش DFI می توان میزان شکست DNA اسپرم را بررسی نمود. اگرچه آزمایش DFI به طور معمول انجام نمی شود، اما یک روش تشخیصی بسیار مهم در درمان ناباروری مردان و شکست مکرر IVF است. 

سبک زندگی:

 مانند بارداری طبیعی، حفظ یک سبک زندگی سالم قبل و در طول IVF احتمالا به بارداری کمک می کند. اگر سیگار می کشید، عاقلانه است که چند ماه قبل از شروع IVF آن را ترک کنید، زیرا اثبات شده است که سیگار بر باروری و طول دوره بارداری تأثیر منفی می گذارد. میزان شکست IVF در افراد سیگاری دو برابر افراد غیر سیگاری است. همچنین میزان سقط جنین نیز در افراد سیگاری بیشتر از افراد غیر سیگاری است. بنابراین برای افزایش میزان موفقیت IVF و کاهش میزان خطر سقط جنین، بیمار باید مصرف سیگار را قطع نماید. دستیابی به وزن سالم و همچنین حفظ یک رژیم غذایی مغذی و ورزش منظم برای شما مفید خواهد بود. در صورت وجود اضافه وزن در بیماران مبتلا به تنبلی تخمدان و یا کمبود وزن ، فرد ابتدا باید به وزن مناسبی برسد تا میزان موفقیت IVF افزایش یابد.

مصرف نادرست داروها توسط بیمار : 

مصرف نادرست دارو ها یکی از دلایل مهم شکست در IVF می باشد. زمان مصرف داروهایی که در سیکل IVF تجویز می ‌شوند، بسیار مهم است تا به رشد فولیکول ‌ها، بلوغ تخمک، آزادسازی به ‌موقع آن و آماده ‌سازی رحم کمک کنند. اگر بیمار این دارو ها را در زمان اشتباه، با دوز اشتباه یا به ‌طور ناقص مصرف کند، ممکن است تخمک‌ گذاری به‌درستی صورت نگیرد یا رحم آماده‌ ی دریافت جنین نباشد. همچنین مصرف نادرست می‌تواند باعث لغو چرخه IVF یا کاهش کیفیت تخمک و جنین شود. برخی بیماران ممکن است دستورالعمل‌ ها را اشتباه متوجه شوند یا تزریق ‌ها را به اشتباه انجام دهند. به همین دلیل، آموزش دقیق نحوه مصرف دارو و مشاوره مداوم با پزشک یا ماما اهمیت زیادی دارد. استفاده از تقویم دارویی یا اپلیکیشن ‌هایی که زمان تزریق را یادآوری می‌کنند، می‌تواند کمک بزرگی باشد. به‌طور خلاصه، موفقیت IVF به هماهنگی کامل بین بدن بیمار و پروتکل دارویی وابسته است، و کوچک‌ترین خطا در مصرف دارو ممکن است کل چرخه درمان را بی ‌اثر کند.

یکی از روش‌هایی که در برخی موارد برای بهبود عملکرد تخمدان پس از شکست IVF مطرح می‌شود، پی‌ آر پی تخمدان است که مطالعهٔ مقاله اختصاصی آن می‌تواند دید روشنی به شما بدهد.

و درآخر 

همیشه درمان ناباروری با IVF ، صد در صد موفقیت آمیز نیست. میزان موفقیت ای وی اف در زنان جوان بیشتر است و با افزایش سن زنان میزان موفقیت IVF کاهش می یابد. علاوه بر سن، سایر عوامل نیز می تواند سیکل IVF را تحت تاثیر قرار دهد. بسیای از زوجین پس از شکست ای وی اف احساس غم، اندوه و ناامیدی می کنند. احساس ناراحتی و اندوه پس از درمان ناباروری و ای وی اف ناموفق، امری بسیار طبیعی است، اما بیمار نباید خود یا همسرش را به دلیل شکست ای وی اف سرزنش نماید. مرکز مام پیشرفته ترین مرکز درمان ناباروری در خاورمیانه است که در ماه زوج های زیادی درمان ناباروری خود را در آن شروع می کنند؛ همواره تلاش متخصصین مرکز بر آن است که کمترین خطایی در فرایند ها صورت بگیرد تا بیماران محتمل هزینه های دوباره نشوند.