×
لوپوس قبل از بارداری تا بارداری

لوپوس قبل از بارداری تا بارداری

این مطلب از نظر علمی به تأیید دکتر فاطمه فرج زاده فلوشیپ ناباروری و IVF، از پزشکان متخصص مرکز مام رسیده است.


لوپوس یک بیماری خود ایمنی طولانی مدت است که در آن سیستم ایمنی فرد، بیش از حد فعال شده و به بافت طبیعی و سالم بدن حمله می‌کند. از جمله علائم لوپوس می توان به التهاب‌، تورم و آسیب به مفاصل، پوست، کلیه‌ها، خون، قلب و ریه‌ها اشاره کرد. همچنین گاهی ممکن است علائم لوپوس شبیه به علائم بارداری بوده و شامل مواردی مانند خستگی (مشابه خستگی در بارداری) و تنگی نفس باشد.

به دلیل ماهیت پیچیده این‌ بیماری، لوپوس را "بیماری هزار چهره" نیز می نامند. لوپوس در زنان شایع تر بوده و معمولا بین سنین 15 تا 44 سال بیشتر مشاهده می شود.

امکان بارداری با وجود بیماری لوپوس وجود دارد و این بیماری شانس بارداری را کاهش نمی دهد؛ اما در هر صورت تمام بارداری های همراه با لوپوس، پر خطر محسوب می شوند. هر چند که کمتر از 50% زنان مبتلا به لوپوس در بارداری، عوارض لوپوس را تجربه می کنند.

لوپوس یک بیماری مسری نیست و امکان انتقال آن از طریق رابطه جنسی یا روش های دیگر، وجود ندارد. با این حال، در موارد نادر، زنان مبتلا به لوپوس ممکن است کودکانی را به دنیا بیاورند که به نوعی از بیماری لوپوس مبتلا هستند؛ به این بیماری، لوپوس نوزادی گفته می‌شود.


علائم لوپوس:

علائم لوپوس در مواقع شعله ور شدن و تشدید این بیماری بروز می یابد. علائم لوپوس طیف گسترده ای دارد که شایع ترین آن عبارتند از:

احساس خستگی؛

از دست دادن اشتها و کاهش وزن؛

درد یا تورم مفاصل و عضلات؛

تورم در پاها یا دور چشم؛

تورم غدد یا گره های لنفاوی؛

بثورات پوستی به دلیل خونریزی در زیر پوست؛

زخم ‌های دهان؛

حساسیت به نور خورشید؛

تب؛

سردرد؛

درد قفسه سینه هنگام تنفس عمیق؛

ریزش غیرمعمول مو؛

بنفش شدن انگشتان ناشی از سرما و یا استرس (پدیده رینود)؛

آرتروز.


درمان لوپوس: 

در حال حاضر روشی برای درمان لوپوس وجود ندارد، اما افراد می‌توانند با تغییر در شیوه‌ی زندگی و استفاده از داروها، علائم لوپوس را مدیریت کرده و آن را کاهش دهند.

درمان لوپوس با هدف جلوگیری یا مدیریت علائم بیماری در زمان تشدید آن و یا کاهش خطر آسیب به اعضای بدن انجام می‌شود. درمان لوپوس می‌تواند باعث بهبود شرایط بیمار از طریق موارد زیر گردد:

کاهش درد و تورم؛

تنظیم فعالیت سیستم ایمنی بدن؛

ایجاد تعادل هورمونی؛

کاهش یا جلوگیری از آسیب به مفاصل و اعضای بدن؛

کنترل فشار خون؛

کاهش خطر عفونت؛

کنترل کلسترول.


آیا در صورت ابتلا به لوپوس، امکان بارداری وجود دارد؟

همان طور که پیش تر اشاره کردیم، در صورت ابتلا به لوپوس امکان بارداری وجود دارد. پیشرفت فناوری و درک بهتر بیماری و تأثیرات آن بر بدن، نتایج حاملگی را در 40 سال گذشته بهبود بخشیده است و باعث کاهش علائم آن مانند احساس خستگی در بارداری شده است.

در نتیجه با برنامه ریزی درست، تحت نظر پزشک متخصص بودن و توجه به تمام نکات توصیه شده از جانب پزشک، قبل از بارداری، در حین مدت اقدام به بارداری و همچنین در طول بارداری، می‌توان یک بارداری عالی و سالم را تجربه کرد.


عوامل خطر لوپوس در بارداری:

عوامل زیر می توانند خطر لوپوس در بارداری را افزایش دهند: 

فشار خون بالا یا داشتن سابقه آن؛

وجود بیماری کلیوی یا داشتن سابقه آن؛

وجود سابقه پره اکلامپسی قبلی؛

وجود سابقه‌ پلاکت پایین؛

وجود سابقه‌ی لخته شدن خون؛

وجود آنتی بادی ‌های ضد فسفولیپید یا داشتن سابقه آن.


پره اکلامپسی و بیماری لوپوس:

ممکن است تشخیص تفاوت پره اکلامپسی و شعله ور شدن بیماری لوپوس دشوار باشد که این موضوع یکی از چالش های مدیریت بیماری لوپوس در بارداری محسوب می شود. افزایش فشار خون با ایجاد ناهنجاری کلیوی از جمله عوارضی است که به دلیل شعله ور شدن بیماری لوپوس پیش از هفته 20 بارداری و رسوب ادرار ایجاد می شود. بعد از آن غلظت اسید اوریک، رسوب ادرار و آنزیم های کبدی افزایش می یابد.

تمایز میان پره اکلامپسی و شعله ور شدن لوپوس بسیار مهم است، زیرا می توان پره اکلامپسی را با زایمان کنترل کرد، در حالی که در موارد شعله ور شدن لوپوس، درمان شامل سرکوب سیستم ایمنی است. در صورتی که شعله ور شدن لوپوس با پره اکلامپسی همراه باشد و یا درمواردی که تشخیص این دو از یکدیگر امکان پذیر نباشد، بیمار باید هم زمان درمان لوپوس و پره اکلامپسی را انجام دهد. 


علت از دست دادن بارداری در زنان مبتلا به لوپوس چیست؟

از دست دادن بارداری به وضوح در بیماران مبتلا به لوپوس افزایش یافته و حدود 15 تا 30 درصد می باشد، هر چند که این مقدار در سال های اخیر بهبود یافته است. شعله ور شدن بیماری در سه ماه اول یا سه ماه دوم بارداری در مقایسه با بیمارانی که لوپوس آن ها تحت کنترل است، میزان موفقیت بارداری را سه برابر کاهش می دهد. شعله ور شدن بیماری قبل و هنگام بارداری، وجود آنتی بادی آنتی فسفولیپیدی، نفریت ناشی از لوپوس، نارسایی کلیه و فشار خون بارداری از جمله عواملی هستند که خطر سقط جنین و مرده زایی را افزایش می دهند. آنتی بادی های ضد فسفولیپیدی تاثیر بسزایی در نتیجه بارداری دارند. اگرچه یک سوم بیماران مبتلا به لوپوس از نظر آنتی بادی آنتی فسفولیپید مثبت هستند، اما تعداد بسیار کمی از آن ها معیارهای تشخیص سندرم آنتی فسفولیپید را دارند.


لوپوس نوزادی:

آنتی بادی های ضد RO/SS-A و La/SS-B در حدود یک سوم تا یک چهارم زنان مبتلا به لوپوس و مخصوصا در بیمارانی که سندرم شوگرن ثانویه دارند، وجود دارد. این آنتی بادی ها خطر لوپوس نوزادی را 14 تا 20 درصد تحت تاثیر قرار می دهند.

لوپوس نوزادی ممکن است شامل عوارضی مانند بثورات جلدی، سیتوپنی و ناهنجاری کبدی باشد. این علائم 6 ماه پس از زایمان به طور کلی برطرف می شوند. البته 2 درصد نوزادانی که مادران آنها آنتی بادی های مثبت دارند به بیماری بلوک کامل مادرزادی قلب (CCHB) مبتلا شده و به طور کلی به دستگاه ضربان ساز دائمی یا پیس میکر نیاز دارند. گاهی به ندرت بیماری های قلبی دیگر می توانند سبب مرگ جنین یا نوزاد شوند. میزان CCHB در بارداری های بعدی 17 درصد می باشد.

زنان بارداری که آنتی بادی مثبت دارند باید بین هفته های 16و 34 بارداری به صورت منظم سونوگرافی انجام دهند. این غربالگری به صورت هفتگی یا دو هفته یک بار و یا ماهانه انجام می شود.

گرچه بیماری لوپوس خطر زایمان زودرس، سقط جنین، از دست دادن بارداری، محدودیت رشد داخل رحمی و سزارین را افزایش می دهد، اما اکثر زنان مبتلا به لوپوس خصوصا در صورت انجام مراقبت های پیش از بارداری، حاملگی موفقیت آمیزی خواهند داشت.


برنامه ریزی برای بارداری در صورت ابتلا به لوپوس:

اگرچه بسیاری از بارداری ‌های همراه با لوپوس عارضه‌ای به همراه ندارند، اما تمام حاملگی‌ها در مبتلایان به  لوپوس، "پرخطر" درنظر گرفته می‌شوند.

بیماران مبتلا به لوپوس باید قبل از بارداری تحت نظر پزشک متخصص قرار بگیرند. بهترین زمان برای باردار شدن زمانی‌ است که شرایط بدنی و بیماری فرد در بهترین حالت خود باشند. همچنین زنان باردار مبتلا به بیماری خود ایمنی لوپوس در دوران بارداری نیز باید تحت مراقبت های متخصص زنان و زایمان آشنا با اختلالات بارداری و متخصص پریناتولوژیست قرار بگیرند. در نهایت، مادران باردار مبتلا به لوپوس باید در مورد عوارض و خطرات بیماری لوپوس بر مادر و جنین آموزش داده شود.

زنانی که بیماری لوپوس آن‌ها در حالت خاموشی است در مقایسه با زنانی که بیماری شان فعال است، دچار مشکلات کمتری همچون خستگی در بارداری هستند. همچنین اکیداً توصیه می‌شود سه تا شش ماه قبل از بارداری با پزشک خود مشورت کنید. در این زمان احتمالاً پزشک به شما توصیه می‌کند که مصرف برخی از داروها از جمله داروهای فشار خون، مایکوفنولات موفتیل، سیکلوفسفامید و متوترکسات را متوقف نمایید. اما به طور کلی، می‌توان مصرف برخی از داروها را برای جلوگیری از شعله ور شدن و شدت گرفتن بیماری لوپوس ادامه داد.

بارداری