×
پولیپ رحم

پولیپ رحم، از تشخیص تا درمان

این مطلب از نظر علمی به تأیید دکتر فاطمه فرج زاده فلوشیپ ناباروری و IVF، از پزشکان متخصص مرکز مام رسیده است.


پولیپ رحم ساختاری است که در آندومتر (پوشش داخلی رحم) ایجاد می شود و به همین دلیل گاهی به آن پولیپ آندومتر نیز می گویند. پولیپ رحم در اثر رشد بیش از حد بافت آندومتر ایجاد می شود. گاهی پولیپ رحم توسط یک پایه نازک به آندومتر متصل شده و سپس در داخل رحم گسترش می یابد. پولیپ رحم معمولا باعث ایجاد سرطان نمی شود، اما ممکن است مشکلاتی در قاعدگی یا باروری به همراه داشته باشد.

پولیپ رحم ممکن است گرد یا بیضی بوده و اندازه آن از چند میلی متر تا چند سانتی متر یا بیشتر، متغیر باشد؛ همچنین ممکن است یک چند تا چند پولیپ در رحم وجود داشته باشد. 

پولیپ رحم در زنان 40 تا 50 ساله نسبت به زنان جوان شایع تر است. این پولیپ می تواند پس از یائسگی ایجاد شود اما به ندرت در سنین زیر 20 سالگی تشکیل می گردد. در صورت داشتن اضافه وزن یا چاقی، بالا بودن فشارخون، مصرف برخی از داروها مانند تاموکسیفن و داروهای مخصوص سرطان پستان، احتمال ابتلا به پولیپ رحم افزایش می یابد. پولیپ رحم می تواند باعث ایجاد خونریزی غیر طبیعی، خونریزی شدید قاعدگی یا لکه بینی بین دو قاعدگی گردد.


علت پولیپ رحم:

علت پولیپ رحم هنوز به طور دقیق شناخته شده نیست، اما نوسان سطح هورمون ها می تواند علت پولیپ رحم باشد. به طور مثال به نظر می رسد سطح هورمون استروژن که هر ماه در ضخیم شدن آندومتر نقش دارد، با رشد پولیپ های رحم مرتبط است و می تواند علت پولیپ رحم باشد. 


علائم پولیپ رحم: 

از شایع ترین علائم پولیپ رحم می توان به موارد زیر اشاره کرد: 

قاعدگی نامنظم؛

خونریزی غیر طبیعی یا خونریزی شدید دوران قاعدگی؛ 

لکه بینی بین دو قاعدگی؛ 

لکه بینی یا خونریزی واژینال پس از یائسگی؛ 

ناباروری؛

یکی از شایع ترین علائم پولیپ رحم، قاعدگی نامنظم یا غیر قابل پیش بینی است، به طوریکه تقریبا نیمی از زنان مبتلا به پولیپ رحم، قاعدگی نامنظم دارند. قاعدگی معمولا در بیشتر خانم ها چهار تا هفت روز طول میکشد و اکثر قاعدگی ها هر 28 روز یک بار اتفاق می افتند، هرچند که سیکل های قاعدگی طبیعی می توانند از 21 تا 35 روز متغیر باشند. خونریزی شدید (منوراژی)، لکه بینی بین دو قاعدگی، خونریزی غیر طبیعی پس از یائسگی و یا خونریزی پس از رابطه جنسی از دیگر علائم پولیپ رحم هستند. پولیپ رحم درحدود 25 درصد از موارد، علت خونریزی غیر طبیعی رحمی می باشد. همچنین ناتوانی در بارداری یا عدم توانایی در ادامه بارداری نیز از دیگر علائم پولیپ رحم است. 


تشخیص پولیپ رحم:

در هنگام مراجعه بیمار به پزشک، پزشک ابتدا در مورد سابقه قاعدگی فرد از جمله مدت زمان قاعدگی سوال می پرسد. بیمار باید علائم غیر طبیعی از قبیل خونریزی شدید و یا لکه بینی بین دو قاعدگی را ذکر نماید. همچنین سوابق ناباروری بیمار مورد بررسی قرار می گیرد. سپس معاینه واژینال انجام شده و حتی ممکن است آزمایشات تکمیلی بیشتری انجام گردد. همچنین در صورتی که بیمار آنتی بیوتیک، مسکن یا داروی متسع کننده دهانه رحم استفاده می کند، باید به پزشک خود اطلاع دهد. 

آزمایشات تشخیصی برای پولیپ رحم عبارتند از: 

سونوگرافی ترانس واژینال: در هنگام سونوگرافی ترانس واژینال وسیله ای به نام پروب از طریق واژن وارد رحم می شود. امواج صوتی که از پروب سونوگرافی ساطع می شوند، تصاویری از فضای داخلی رحم ایجاد می نمایند. 

هیستروسونوگرافی: هیستروسونوگرافی از طریق واژینال انجام شده و ممکن است پس از سونوگرافی ترانس واژینال انجام گردد. در هنگام هیستروسونوگرافی یک مایع استریل از طریق لوله مخصوصی به نام کاتتر وارد رحم می شود. مایع وارد شده رحم را منبسط نموده و تصویر واضح تری از حفره رحمی ایجاد می نماید.

هیستروسکوپی: هیستروسکوپی جهت تشخیص یا درمان پولیپ رحم استفاده می شود. در طی این روش، پزشک هیستروسکوپ را از طریق سرویکس (دهانه رحم) وارد رحم می نماید. هیستروسکوپ امکان بررسی داخل رحم را فراهم می کند. هیستروسکوپی همچنین گاهی همراه با پولیپکتومی (برداشتن پولیپ) انجام می گیرد. 

بیوپسی اندومتر: در هنگام بیوپسی اندومتر، با کمک ابزار مخصوصی بخشی از دیواره داخلی رحم برداشته شده و جهت بررسی وجود ناهنجاری رحمی به آزمایشگاه فرستاده می شود. 

کورتاژ: کورتاژ جهت تشخیص و درمان پولیپ رحم انجام می شود. عمل کورتاژ معمولا در اتاق عمل انجام شده و پزشک با ابزاری به نام کورت بافت داخلی دیواره رحم را جمع آوری می نماید. جهت تشخیص سلول های سرطانی ممکن است بافت برداشته شده به آزمایشگاه ارسال گردد. 


درمان پولیپ رحم: 

اگر پولیپ رحم علائمی ایجاد نکند، ممکن است درمان لازم نباشد. اما اگر پولیپ باعث خونریزی شدید در هنگام قاعدگی و لکه بینی بین دو قاعدگی گردد و یا در صورت وجود احتمال سرطان، درمان پولیپ رحم ضروری می باشد. همچنین اگر پولیپ خطراتی از قبیل سقط جنین یا ناباروری ایجاد نماید، باید برداشته شود. چنانچه پولیپ پس از یائسگی ایجاد شود باید پولیپکتومی انجام شود. انواع روش های درمان پولیپ رحم عبارتند از: 

دارو درمانی: داروهایی از قبیل پروژستین ها و داروهای آگونیست هورمون آزاد کننده گنادوتروپین (GNRH) که جهت تنظیم هورمونی استفاده می شوند، ممکن است به عنوان یک روش درمانی موقت برای درمان پولیپ رحم مورد استفاده قرار گیرند. این داروها علائم پولیپ رحم را کاهش می دهند اما معمولا پس از قطع دارو، علائم برمی گردند. 

هیستروسکوپی: هیستروسکوپی هم یک روش تشخیصی و هم یک روش درمانی است. در هنگام هیستروسکوپی، پولیپ رحم با ابزاری به نام هیستروسکوپ، طی عمل پولیپکتومی برداشته می شود.

کورتاژ: کورتاژ ممکن است همراه هیستروسکوپی انجام شود. پزشک برای بررسی بخش های داخلی رحم از هیستروسکوپ استفاده می نماید و با استفاده از ابزار ویژه ای به نام کورت بخش داخلی رحم را تراشیده و پولیپ را از بین می برد. همچنین ممکن است برای تعیین خوش خیم یا سرطانی بودن بافت، پولیپ به آزمایشگاه فرستاده شود. لازم به ذکر است که هیستروسکوپی، روش موثرتری برای درمان پولیپ های کوچک است. 

هیسترکتومی: اگر پولیپ ها با روش های فوق برداشته نشوند و یا سرطانی باشند، ممکن است عمل جراحی هیسترکتومی یا برداشتن رحم انجام شود.


پیشگیری از پولیپ رحم: 

هیچ راهی برای پیشگیری از پولیپ رحم وجود ندارد، اگرچه معاینات روتین توسط پزشک زنان و زایمان بسیار مهم است. عوامل خطرزا از قبیل چاقی و اضافه وزن، افزایش فشار خون و یا مصرف داروی تاموکسیفن که جهت درمان سرطان پستان استفاده می شود، احتمال ابتلا به پولیپ رحم را افزایش می دهند. گاهی پس از درمان، مجدد پولیپ ایجاد می شود که در این صورت باید درمان های تکمیلی انجام گردد. 


سلامت زنان و مردان