فارسی
العربیه
English
مضرات ویپ و پاد و تاثیر آن بر اسپرم
سیگارهای الکتریکی و ایجاد اﺧﺗﻼل در اسپرم
مصرف دخانیات همچنان یکی از بزرگ‌ترین چالش‌های بهداشت عمومی در سراسر جهان است. این عادت سالانه موجب مرگ بیش از ۷ میلیون نفر و همچنین بروز ناتوانی‌های مزمن و رنج ناشی از بیماری‌های مرتبط با دخانیات می‌شود. خوشبختانه، مصرف سیگارهای سنتی روندی کاهشی داشته است؛ به‌طوری که طبق گزارش سازمان جهانی بهداشت (WHO)، نرخ جهانی استعمال دخانیات از ۳۳ درصد در سال ۲۰۰۰ به ۲۰ درصد در سال ۲۰۲۴ رسیده است.
با وجود دهه‌ها تلاش برای آگاهی‌بخشی، همچنان حدود یک‌سوم مردان در سنین باروری سیگار می‌کشند. در همین حال، محبوبیت سیگارهای الکترونیکی، دستگاه‌هایی با طراحی مدرن که مایعات حاوی نیکوتین و طعم‌دهنده را به بخار تبدیل می‌کنند، به‌ویژه در میان قشر جوان و در سن باروری به‌شدت افزایش یافته است. اگرچه این محصولات اغلب به‌عنوان جایگزینی ایمن‌تر تبلیغ می‌شوند، اما مضرات ویپ و پاد و اثرات بلندمدت آن‌ها بر سلامت و مخصوصا باروری همچنان تا حد زیادی ناشناخته است. در این مقاله به بررسی بیش‌تری پیرامون تاثیر سیگارهای الکترونیک بر اسپرم و باروری مردان خواهیم پرداخت.
عوارض ویپ
سوال اکثر افراد این است که ایا ویپ ضرر دارد. معمولاً مردم فکر می‌کنند ویپ به اندازه سیگار مضر نیست، اما بخاری که وارد ریه می‌شود همچنان حاوی نیکوتین و مواد شیمیایی مضر دیگر است. ویپ بی‌خطر نیست و می‌تواند باعث مشکلات سلامتی شود؛ از جمله آسیب‌های ریوی خطرناک و حتی تهدیدکننده زندگی. مضرات ویپ شامل آسیب به ریه‌ها و سایر اندام‌ها، مشکلات تنفسی، اعتیاد و موارد دیگر است. بسیاری از افراد تصور می‌کنند ویپ ایمن‌تر از سیگار است، اما ویپ بی‌خطر نیست. مشکلاتی که ویپ می‌تواند ایجاد کند عبارت‌اند از:
آسم
ویپ می‌تواند احتمال ابتلا به آسم و سایر بیماری‌های ریوی را افزایش دهد و همچنین آسمِ موجود را بدتر کند.
ایجاد اسکار در ریه
دی‌استیل، ماده‌ای شیمیایی که در برخی طعم‌دهنده‌ها استفاده می‌شود، می‌تواند باعث برونشیولیت انسدادی شود. این بیماری باعث ایجاد زخم و آسیب دائمی در ریه‌ها می‌شود.
آسیب به اندام‌ها
علاوه بر ریه‌ها، نیکوتین و سایر مواد موجود در مایع ویپ می‌توانند به قلب و مغز آسیب بزنند. نیکوتین می‌تواند به تکامل مغز آسیب برساند، فشار خون را بالا ببرد و باعث تنگ شدن شریان‌ها شود.
اعتیاد
نیکوتین به‌شدت اعتیادآور است. این ماده باعث تغییراتی در مغز می‌شود که فرد بیشتر و بیشتر به نیکوتین تمایل پیدا می‌کند. ممکن است حتی اگر بخواهید یا اگر ویپ باعث مشکلات سلامتی شود، نتوانید مصرف آن را متوقف کنید.
مضرات پاد چیست
ممکن است این سوال برای شما مطرح شود که آیا پاد ضرر دارد. پاد نوعی سیگار الکترونیکی است و مهم‌ترین ضرر آن به نیکوتین و مواد شیمیایی موجود در آئروسل برمی‌گردد. بسیاری از پادها از نمک نیکوتین استفاده می‌کنند که باعث می‌شود فرد مقدار بالاتری از نیکوتین را با تحریک کمتر گلو مصرف کند و در نتیجه خطر وابستگی و اعتیاد بیشتر شود.
آئروسل سیگارهای الکترونیکی می‌تواند حاوی نیکوتین، ذرات ریز قابل ورود به عمق ریه، ترکیبات آلی، فلزات سنگین مثل نیکل و سرب، مواد سرطان‌زا و طعم‌دهنده‌هایی مثل دی‌استیل باشد که با آسیب ریوی ارتباط دارد. سازمان جهانی بهداشت هم تأکید می‌کند که انتشار سیگارهای الکترونیکی معمولاً حاوی نیکوتین و مواد سمی است و می‌تواند هم برای مصرف‌کننده و هم اطرافیان مضر باشد. بنابراین پاد بی‌خطر نیست و می‌تواند خطر تحریک راه‌های تنفسی، سرفه و تنگی نفس، تشدید آسم، آسیب قلبی‌عروقی، افزایش فشارخون، وابستگی به نیکوتین و قرارگیری اطرافیان در معرض مواد مضر را بالا ببرد.
تاثیر سیگارهای الکتریکی بر اسپرم/ اختلال در اسپرم به دلیل استفاده از سیگارهای الکتریکی
مصرف سیگارهای معمولی ارتباط تنگاتنگی با مشکلات باروری مردان، از جمله کاهش تعداد و تحرک اسپرم و افزایش خطر سقط جنین در شریک جنسی دارد. اما اثرات استفاده از سیگارهای الکترونیکی (ویپ و پاد) کمتر شناخته شده است. با اینکه بخار (آئروسل) این دستگاه‌ها حاوی مواد مضری مانند فلزات و آلدهیدهاست، اما تأثیر دقیق آن‌ها بر سلامت باروری هنوز به‌طور شفاف مشخص نشده است.
پژوهشگران ضمن بررسی سطح هورمون‌های جنسی و شاخص‌های مایع منی در مردان، سبک زندگی آنان (از جمله عادت‌های مربوط به استعمال دخانیات) را نیز مورد ارزیابی قرار دادند. حدود نیمی از افراد حاضر در این مطالعه سیگاری بودند و ۱۳ درصد نیز از سیگارهای الکترونیکی استفاده می‌کردند. نتایج این پژوهش نشان داد که غلظت اسپرم در مصرف‌کنندگان روزانه سیگار الکترونیکی، مشابه مصرف‌کنندگان سیگار معمولی، به‌طور معناداری پایین‌تر از افراد غیرسیگاری بوده است.
اگرچه سیگارهای الکترونیکی در مقایسه با سیگارهای معمولی اجزای کمتری دارند، اما به نظر می‌رسد ترکیبات مایعِ مورد استفاده در آن‌ها باعث بروز تغییرات هیستوپاتولوژیک در بیضه‌ها شده و پیامدهای نامطلوبی به همراه دارد. نتایج پژوهش‌ها حاکی از وجود همبستگی قوی میان مصرف سیگارهای الکترونیکی و تأخیر قابل‌توجه در لانه گزینی جنین است.
تاثیر سیگارهای الکتریکی بر موفقیت روشهای کمک باروری
به نظر می‌رسد استفاده از ویپ توسط مردانی که تحت درمان IVF قرار دارند، در مقایسه با مصرف مداوم سیگارهای معمولی، آسیب کمتری به موفقیت باروری وارد می‌کند. اگرچه غلظت اسپرم در مصرف‌کنندگان ویپ اندکی کمتر بود، اما آن‌ها تحرک پیش‌رونده بالاتر و سطح پرولاکتین پایین‌تری نشان دادند. مصرف ویپ همچنان با خطرات احتمالی برای سلامتی همراه است و اثرات بلندمدت آن بر سلامت باروری هنوز به‌خوبی شناخته‌نشده است. توصیه کنونی همچنان بر این است که پرهیز از مصرف هرگونه دخانیات، بیش‌ترین فایده را برای سلامت باروری دارد.
ویپ بهتر است یا سیگار
در ویپ و سیگار، هر دو حالت فرد نیکوتین و مواد دیگری را وارد ریه‌های خود می‌کند. در سیگار الکترونیکی، مایع مخصوص گرم می‌شود و به شکل ذرات معلق یا آئروسل درمی‌آید؛ اما در سیگار معمولی، تنباکو می‌سوزد و دود تولید می‌کند. اغلب تصور می‌شود ویپ از سیگار کشیدن ایمن‌تر است، اما ویپ هم می‌تواند باعث مشکلات سلامتی شود. هم ویپ و هم سیگار اعتیادآور هستند و مواد شیمیایی بالقوه خطرناک را وارد بدن می‌کنند. مقدار بسیاری از این مواد شیمیایی هنگام سوختن تنباکو بیشتر است؛ اما ویپ هنوز آن‌قدر سابقه مصرف طولانی ندارد که بتوانیم دقیق بدانیم در بلندمدت چه آسیب‌هایی ممکن است ایجاد کند.
پاد بهتر است یا قلیان
بین پاد و قلیان، هیچ‌کدام بی‌خطر یا خوب نیستند اما اگر فقط از نظر شدت مواجهه مقایسه کنیم، قلیان معمولاً آسیب‌زا‌تر است. چون در یک نوبت قلیان، حجم زیادی دود وارد ریه می‌شود و فرد می‌تواند در معرض مقدار بالای مونوکسیدکربن، نیکوتین، قطران، فلزات سنگین و مواد سرطان‌زا قرار بگیرد.
از طرف دیگر، پاد هم بی‌خطر نیست. آئروسل پاد معمولاً مواد مضر کمتری نسبت به دود حاصل از سوختن تنباکو دارد، اما همچنان می‌تواند حاوی نیکوتین، ذرات ریز، مواد سمی و ترکیبات آسیب‌زننده به ریه و قلب باشد و اعتیاد ایجاد کند.
آیا پاد عقیم می‌کند؟
پاد به‌طور قطعی و مستقیم باعث عقیم شدن نمی‌شود اما پاد ضرر دارد و می‌تواند روی باروری اثر منفی بگذارد. نیکوتین و مواد شیمیایی موجود در پاد می‌توانند با افزایش استرس اکسیداتیو و آسیب به سلول‌ها، در مردان باعث کاهش کیفیت اسپرم مثل کاهش تعداد و تحرک اسپرم شوند. بنابراین اگر در حال اقدام به بارداری هستید، بهتر است هم شما و هم همسرتان حداقل چند ماه قبل از اقدام، مصرف پاد یا سیگار را کنار بگذارید، چون چرخه تولید اسپرم حدود ۳ ماه طول می‌کشد.
آیا ویپ عقیم می‌کند؟
ویپ به صورت قطعی باعث عقیم شدن نمی‌شود، اما بی‌ضرر هم نیست. نیکوتین و ترکیبات شیمیایی موجود در ویپ ممکن است با ایجاد التهاب و استرس اکسیداتیو، کیفیت اسپرم را در مردان کاهش دهند؛ از جمله روی تعداد، حرکت و سلامت اسپرم اثر منفی بگذارند. توصیه می‌شود افرادی که قصد فرزندآوری دارند مصرف ویپ، پاد و سایر محصولات نیکوتینی را قطع کنند.
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد
اگر ویپ یا پاد مصرف می‌کنید و قصد فرزندآوری دارید، بهتر است قبل از اقدام با پزشک یا متخصص اورولوژی مشورت کنید؛ به‌خصوص اگر بعد از چند ماه اقدام بارداری اتفاق نیفتاده، در آزمایش اسپرم تعداد، حرکت یا شکل اسپرم ها غیرطبیعی گزارش شده یا علائمی مثل کاهش میل جنسی، اختلال نعوظ، درد یا تورم بیضه، سابقه واریکوسل، عفونت تناسلی، جراحی بیضه یا مصرف طولانی نیکوتین وجود دارد.
سوالات متداول
آیا ویپ ضرر دارد؟
بله. اگرچه ویپ معمولاً مواد سمی کمتری نسبت به دود سیگار معمولی تولید می‌کند، اما همچنان می‌تواند به ریه، قلب و عروق آسیب برساند و خطر التهاب راه‌های هوایی و مشکلات تنفسی را افزایش دهد. همچنین بسیاری از ویپ‌ها حاوی نیکوتین هستند که اثرات منفی بر سلامت دارند.
آیا پاد ضرر دارد؟
بله. پادها نیز معمولاً حاوی نیکوتین و مواد شیمیایی هستند و می‌توانند باعث وابستگی، افزایش ضربان قلب، آسیب به ریه و اختلال در عملکرد عروق شوند. ضرر آن‌ها به نوع مایع، میزان مصرف و غلظت نیکوتین بستگی دارد.
ویپ بهتر است یا پاد؟
از نظر سلامت، هیچ‌کدام بی‌خطر نیستند. تفاوت اصلی آن‌ها در نوع دستگاه و نحوه مصرف است، نه در ایمنی. بسیاری از پادها به دلیل استفاده از نمک نیکوتین، نیکوتین بیش‌تری را با احساس تحریک کمتر وارد بدن می‌کنند و ممکن است وابستگی بیش‌تری ایجاد کنند.
آیا سیگارهای الکترونیکی اعتیادآور هستند؟
بله. بیشتر سیگارهای الکترونیکی حاوی نیکوتین هستند که ماده‌ای اعتیادآور است و می‌تواند باعث وابستگی جسمی و روانی شود.
چند درصد از مردانی که از پاد یا ویپ استفاده کرده‌اند، نابارور شده‌اند؟
تاکنون هیچ مطالعه معتبری درصد مشخصی از ناباروری مردان بر اثر مصرف ویپ یا پاد را گزارش نکرده است. شواهد نشان می‌دهد مصرف این محصولات ممکن است تعداد، تحرک و کیفیت اسپرم را کاهش دهد، اما نمی‌توان گفت درصد مشخصی از مصرف‌کنندگان نابارور شده‌اند.
آیا ویپ سرطان‌زاست؟
هنوز شواهد کافی برای اثبات اینکه ویپ به‌طور مستقیم باعث سرطان در انسان می‌شود وجود ندارد، زیرا این محصولات نسبتاً جدید هستند. با این حال، بخار ویپ می‌تواند حاوی مواد سرطان‌زا مانند فرمالدهید و آکرولئین باشد و متخصصان توصیه می‌کنند برای کاهش خطر سرطان و سایر بیماری‌ها از مصرف آن خودداری شود.
جمع بندی
به‌طور خلاصه می‌توان گفت نه سیگار کشیدن و نه استفاده از سیگارهای الکترونیکی (ویپینگ)، هیچ‌کدام برای باروری ایمن نیستند. زمانی که زوجی قصد بچه‌دار شدن دارند، بهتر است از هر دو مورد پرهیز کنند.