احتیاط‌های لازم بعد از انتقال جنین

تحقیقات دانشمندان نشان می‌دهد که از هر هشت زن یک نفر از آن‌ها به راحتی باردار نمی‌شود. این افراد جهت باردار شدن می‌توانند از روش های کمک باروری مانند IVF استفاده نمایند. آی وی اف یک روش درمان ناباروری است که طی آن تخمک خانم و اسپرم مرد در محیط آزمایشگاهی لقاح داده می‌شوند و جنین تشکیل می‌گردد. جنین حاصل از IVF را می‌توان در داخل رحم خانم قرار داد و یا می‌توان آن را فریز نمود. افرادی که ای وی اف انجام می‌دهند، نگرانی‌های متعددی از قبیل میزان موفقیت IVF، هزینه انجام آن و مسائل دوران بارداری دارند. بنابراین ممکن است دچار اضطراب شوند. با رعایت برخی اصول و انجام مراقبت های بعد از انتقال جنین، می توان میزان موفقیت ای وی اف (انتقال جنین موفق) و در نتیجه شانس بچه دار شدن زوجین را افزایش داد. مراقبت های بعد از انتقال جنین شامل موارد مختلفی است که رعایت هر کدام از این موارد، بسیار مهم و ضروری می باشد. در ادامه به مهم ترین موارد مراقبت های بعد از انتقال جنین می پردازیم.

شاید برای شما این پرسش مطرح شود که آیا نوزادان حاصل از IVF با نوزادان حاصل از بارداری طبیعی تفاوت دارند؟ برای آگاهی بیشتر در این زمینه، توصیه می‌شود مقاله فرق بچه های ای وی اف با طبیعی را مطالعه کنید.

تغذیه بعد از انتقال جنین

چگونگی تغذیه بعد از انتقال جنین، از جمله مسائلی است که بسیاری از خانم‌ها در مورد آن کنجکاو هستند. در هنگام انجام IVF و پس از انتقال جنین، رژیم غذایی فرد باید سالم و متعادل باشد. تغییرات بنیادی در رژیم غذایی بعد از انتقال جنین، از جمله استفاده از مواد غذایی فاقد گلوتن توصیه نمی‌شود. مطالعات نشان داده‌اند که داشتن وزن طبیعی و رژیم غذایی مناسب، می‌تواند سبب افزایش سلامت مادر در خانم‌هایی که سن آنها کمتر از 35 سال است، شود. بهتر است تغذیه بعد از انتقال جنین شامل مواد زیر باشد چرا که با مصرف این موارد مشاهده علائم دفع جنین بعد از انتقال به کمترین حد خود می‌رسد:

• وعده‌های غذایی سرشار از میوه و سبزیجات؛
• افزایش مصرف پروتئین که در مواد غذایی مانند ماهی و مرغ وجود دارد؛
• مصرف انواع غلات؛
• خوردن حبوبات مانند لوبیا، نخود و عدس؛
• مصرف میوه‌هایی مانند آناناس بعد از انتقال جنین نمی‌تواند باعث بروز مشکل حادی شود؛
• نشاسته بعد از انتقال جنین را مشکلی را به وجود نخواهد آورد؛
• استفاده از چربی‌های سالم مثل آواکادو، روغن زیتون، مغزها و دانه های خوراکی؛
• اجتناب از مصرف گوشت خام، شکر و مواد غذایی حاوی نگهدارنده‌ها.

پیشنهاد می‌کنیم برای اطلاعات بیشتر مقاله بعد از انتقال جنین چی بخوریم را نیز مطالعه کنید. 

خم و راست شدن بعد از انتقال جنین 

پس از انتقال جنین، مهم است که از خم و راست شدن یا هرگونه فعالیت شدید خودداری کنید. این اقدام احتیاطی به شما کمک می‌کند تا جنین در بهترین موقعیت برای لانه‌ گزینی قرار گیرد. استراحت کنید و روی فعالیت‌های سبکی تمرکز کنید که بدن شما را تحت فشار قرار نمی‌دهند. اگر نیاز به بلند کردن چیزی دارید، به یاد داشته باشید که با استفاده از زانوهای خود، نه کمر، چمباتمه بزنید. مراقبت شما در این روزهای اولیه می‌تواند تفاوت بزرگی روی نتیجه انتقال ایجاد کند.

ورزش بعد از انتقال جنین

خیلی از خانم‌ها در حین IVF و پس از انتقال جنین از انجام ورزش اجتناب کرده و یا انجام آن را متوقف می‌کنند. زیرا تصور می‌کنند که انجام ورزش بعد از انتقال جنین می‌تواند به بارداری آنها آسیب برساند. پزشکان توصیه می‌کنند مادران به ورزش ادامه دهند خصوصا کسانی که از قبل ورزش انجام می‌دهند. تحقیقات نشان داده است کسانی که دارای BMI مناسب هستند و ورزش می کنند رحم مناسب تری جهت بارداری دارند. البته لازم به ذکر است که دویدن، می تواند در بارداری اختلال ایجاد کند و ضخیم شدن بخش اندومتر رحم را تحت تاثیر قرار دهد زیرا جریان خون را از رحم به دیگر اعضای بدن منتقل می نماید و بر روی سیستم تولید مثل تاثیر می گذارد. افرادی که از دویدن اجتناب می کنند، می توانند ورزش هایی مانند قدم زدن را جایگزین آن نمایند.

دارو پس از انتقال جنین

خانم هایی که تحت درمان آی وی اف هستند و انتقال جنین انجام داده اند، باید تمام داروهای مصرفی خود را بشناسند و با دستور پزشک خود، داروها را قطع کرده یا تغییر بدهند. اصولا داروهای مصرفی پس از انتقال جنین به رحم،  به قرار زیر خواهند بود:

• داروهای هورمونی؛
• مکمل های دارویی.

داروهایی که در مو

ارد خاص پس از انتقال جنین استفاده می شوند

• داروهای ضد افسردگی؛
• داروهای استروئیدی در افرادی که بیماری های خاص مانند لوپوس و آسم دارند؛
• داروهای تیروئید؛
• داروهای مربوط به شیمی درمانی؛
• همچنین داروهایی که اثرات داروهای هورمونی را کاهش دهند.

داروهای نام برده، اصلی ترین داروهای مورد استفاده در ای وی اف و پس از انتقال جنین می باشند. گاهی به صلاحدید پزشک ممکن است تغییراتی در داروهای مصرفی ایجاد گردد.

مصرف مکمل های دارویی پس از انتقال جنین

یکی از مهمترین مکمل های دارویی پس از انتقال جنین اسید فولیک است زیرا از ایجاد آسیب مغزی و اختلال در ستون فقرات جنین جلوگیری می نماید. ویتامین D یکی دیگر از مکمل های دارویی است که پس از انتقال جنین برای زنان تجویز می شود زیرا کاهش ویتامین D می تواند سبب بیماری اوتیسم در جنین شود. روغن ماهی هم توسط بسیاری از پزشکان به بیماران داده می شود. نکته مهم این است که مکمل های دارویی نیز باید توسط پزشک و با توجه به شرایط بیمار تجویز گردند.

حتما بخوانید: اولین علائم بارداری بعد از انتقال جنین

دستشویی رفتن بعد از انتقال جنین

مهم است که بیماران بدانند وقتی پس از انتقال جنین برای ادرار کردن به توالت می‌روند، جنین‌ها نمی‌افتند و گم نمی‌شوند، زیرا در داخل رحم قرار دارند، بخشی از بدن که کاملاً با بخشی که ما برای ادرار کردن استفاده می‌کنیم متفاوت است. 

استفاده از گوشی بعد از انتقال جنین 

تحقیقات هیچ ارتباط قابل اندازه‌گیری بین استفاده منظم از تلفن همراه و شکست لانه‌گزینی نشان نمی‌دهد. با این حال، اگر این ایده شما را نگران می‌کند، به جای قرار دادن تلفن همراه روی شکم‌تان، آن را روی میز کناری قرار دهید و در حین تماس از هندزفری استفاده کنید.

مسافرت بعد از انتقال جنین

انتقال جنین منعی برای مسافرت کردن به وجود نمی آورد. پس از انتقال جنین در صورت مسافرت طولانی مدت با ماشین و یا هواپیما، بهتر است هر یک ساعت یکبار خانم پیاده شده، راه برود و مایعات بنوشد. اگر پس از انتقال جنین، بارداری صورت گیرد، فرد هنگام سفر باید به مناطقی برود که امکانات کافی وجود داشته باشد تا در صورت نیاز بتواند از امکانات لازم استفاده نماید. سفر به کشورهایی که امکان عفونت های خاص از جمله عفونت با ویروس زیکا وجود دارد پس از انتقال جنین به رحم، به زنان توصیه نمی شود.

استراحت بعد از انتقال جنین

در دستورالعمل های جدید، استراحت بعد از انتقال جنین توصیه نمی شود. علت اصلی عدم توصیه به استراحت بعد از انتقال جنین این است که عدم تحرک به همراه استروژن می تواند سبب افزایش لخته شدن خون شود، بنابراین استراحت بعد از انتقال جنین می تواند مانع خون رسانی به جنین شده و در رشد جنین و جفت اختلال ایجاد نماید.

کار کردن پس از انتقال جنین

کار کردن بعد از انتقال جنین بلامانع است. خانم‎ها پس از انتقال جنین می‎توانند سر کار بروند و هیچ دلیل خاصی برای استراحت وجود ندارد. اکثر افراد می‌توانند ظرف ۲۴ ساعت بعد از انتقال جنین به محل کار خود برگردند، البته تا زمانی که شغلشان نیاز به فعالیت بدنی شدید، بلند کردن مکرر اجسام یا قرار گرفتن در معرض مواد شیمیایی یا گرمای شدید نداشته باشد. اگر کار شما پراسترس یا از نظر جسمی طاقت‌فرسا است، یک روز استراحت اضافی در نظر بگیرید.

رابطه جنسی پس از انتقال جنین

داشتن رابطه جنسی پس از انتقال جنین تاثیری بر موفقیت درمان ناباروری ندارد و درنتیجه انجام آن بلامانع است. طبق نتایج، هیچ تفاوت معناداری بین زوج‌هایی که پس از انتقال جنین رابطه جنسی دارند و زوج‌هایی که این کار را نمی‌کنند، از نظر دستیابی به بارداری و ادامه بارداری تا زمان زایمان وجود ندارد. اما توصیه می‌شود ۲ تا ۳ روز پس از انتقال جنین خود برای رابطه جنسی صبر کنید. زیرا روند انتقال، مخاط دهانه رحم را تغییر می‌دهد، که به عنوان مانعی برای ورود میکروارگانیسم‌ها به رحم عمل می‌کند و خطر عفونت را در طول رابطه جنسی افزایش می‌دهد.

با این حال برخی از بیماران ترجیح می‌دهند تا زمان آزمایش بارداری از رابطه جنسی خودداری کنند. زیرا می‌ترسند که بر لانه‌گزینی جنین تأثیر بگذارد و نمی‌خواهند در صورت منفی بودن نتیجه احساس گناه کنند.

استحمام بعد از انتقال جنین

بسیاری از افراد تصور می کنند که استحمام بعد از انتقال جنین صحیح نیست این در حالی است که استحمام بعد از انتقال جنین ممنوع نیست و خانم ها می توانند پس از انتقال جنین حمام کنند. هنگام استحمام بعد از انتقال جنین، آب مورد استفاده نباید بسیار گرم باشد زیرا می تواند به بارداری آسیب وارد نماید. همچنین رفتن به سونا و جکوزی به دلیل گرمای بیش حد توصیه نمی شود و ممنوع است.

نحوه خوابیدن بعد از انتقال جنین

یکی از سوالات رایجی که بعد از انتقال جنین مطرح می‌شود این است که بهترین حالت خوابیدن و طریقه خوابیدن بعد از انتقال جنین چیست. نقش خواب در تنظیم وضعیت سلامت فرد، به ویژه در شرایط آسیب‌پذیر پس از انتقال جنین، می‌تواند بسیار مهم تلقی شود. در این مرحله، جنین برای نفوذ به دیواره رحم تلاش می‌کند و شرایط مادر خیلی حساس است.

برخی از متخصصان توصیه می‌کنند که فرد پس از انتقال جنین به پشت بخوابد. این مدل خوابیدن بدن شما را قادر می‌سازد بدون فشرده‌سازی اندام‌های شکمی، در یک تراز صحیح قرار گیرد. با خوابیدن روی کمر یا همان حالت طاق باز، هیچ فشاری روی رحم شما وجود ندارد که باعث ایجاد فشار اضافی شود و همچنین جریان خون را بهبود می‏بخشد تا بتوانید مواد مغذی را به طور مؤثر به سیستم تولید مثل خود برسانید. یکی از رایج‌ترین حالت‌های خوابیدن، حالت خوابیدن به سمت چپ است. این حالت هم برای خوابیدن بعد از انتقال جنین مناسب است زیرا می‎تواند جریان خون به سمت رحم را افزایش داده و از این رو بدن را برای لانه‌گزینی جنین آماده کند. همچنین، دراز کشیدن به سمت چپ می‌تواند به کاهش ناراحتی کمر و شکم کمک کند. با این حال، هیچ مدرکی در علم وجود ندارد که نشان دهد کدام حالت خواب پس از انتقال جنین مستقیماً نتیجه را تعیین می‌کند.

روش ممنوع خوابیدن بعد از انتقال 

بعد از انتقال جنین از خوابیدن روی شکم خودداری کنید. معمولاً توصیه می‌شود که پس از انتقال جنین، روی شکم دراز نکشید. این حالت ممکن است فشار بیش از حدی به شکم وارد کند که ممکن است باعث تحریک یا افزایش فشار بر ناحیه رحم شود. اگرچه نمی‌توان گفت که خوابیدن روی شکم تهدید مستقیمی برای لانه‌گزینی جنین ایجاد می‌کند، اما اجتناب از آن و تلاش برای داشتن آرامش در دوران بعد از انتقال و جلوگیری از هرگونه فشار اضافی که ممکن است اثر منفی داشته باشد، ایمن‌تر خواهد بود.

در این دوران راه‌هایی جهت بهبود کیفیت خواب توصیه می شوند که به شرح زیر است:

• دمای مناسب اتاق خواب 16 تا 19 درجه سانتی گراد؛
• دوش آب گرم قبل از خواب؛
• قرار دادن اسطوخودوس در اتاق خواب؛
• اجتناب از نوشیدن چای و کافئین 4 تا 6 ساعت قبل از خواب؛
• عدم مصرف مواد غذایی 2 تا 3 ساعت پیش از خواب؛
• گوش دادن به موزیک های آرام؛
• استفاده نکردن از تلویزیون، لپ تاپ و گوشی تلفن همراه 30 دقیقه قبل از خواب.

تاثیر مصرف سیگار پس از انتقال جنین

مصرف سیگار، قلیان و تنباکو از مهم‎ترین عوامل تأثیرگذار بر روی میزان

 موفقیت بارداری می‎باشند. مطالعات نشان می‎دهند که حتی مصرف کوتاه مدت سیگار و تنباکو می‎تواند اثرات منفی بر روی نتیجه انتقال داشته باشد. 

مصرف موارد نامبرده، تاثیر منفی بر باروری، کیفیت تخمک و اسپرم و در نتیجه کیفیت جنین دارد. از طرفی نیکوتین و سایر ترکیبات دود سیگار باعث تنگی عروق  و اختلال عملکرد لایه داخلی رگ‌ها (اندوتلیوم) می‌شوند. در نتیجه خون‌رسانی به آندومتر کمتر شده، کیفیت پذیرندگی آندومتر برای لانه‌گزینی افت می‌کند و احتمال مشکلات ریزعروقی و اختلال در شکل‌گیری جفت اولیه بالا می‌رود. همچنین سیگار می‌تواند با تغییر متابولیسم هورمون‌ها و اثر روی گیرنده‌ها، پاسخ طبیعی بافت رحم به پروژسترون را تضعیف کند. پیامد احتمالی آن، این است که اندومتر پایدار نمی‌ماند و برای لانه‌گزینی مناسب نخواهد بود. دود دست‌دوم (یعنی در مرض دود سیگار بودن) هم می‌تواند روی سیستم عروقی و استرس اکسیداتیو اثر بگذارد و بهتر است کاملاً اجتناب شود.

مصرف الکل بعد از انتقال 

الکل می‌تواند روی محور هیپوتالاموس–هیپوفیز–گناد و متابولیسم استروژن و پروژسترون اثر بگذارد. بعد از انتقال، حتی تغییرات کوچک در تعادل هورمونی می‌تواند پایداری آندومتر را کاهش دهد و پذیرندگی (receptivity) را برای لانه‌گزینی جنین مختل کند.

همچنین در روزهای بعد از انتقال، جنین وارد مراحل سریع تقسیم سلولی و سپس شکل‌گیری جفت اولیه می‌شود. الکل می‌تواند مسیرهای رشد سلولی و تمایز را مختل کند و باعث ناهنجاری شود. هیچ سطح کاملاً “بی‌خطر” برای الکل بعد از انتقال جنین و در بارداری اثبات نشده و به همین دلیل رویکرد استاندارد پزشکی پرهیز کامل است.

احساس خستگی پس از انتقال جنین

جهت رفع احساس خستگی پس از انتقال جنین، انجام اقدامات زیر توصیه می شود:

• داشتن خواب شبانه به مدت هشت ساعت هر شب؛
• داشتن هر روز 30 تا 45 دقیقه خواب نیمروزی؛
• مثبت اندیشی.

راهکارهایی جهت کاهش استرس پس از انتقال جنین

انجام IVF و انتقال جنین یکی از پرچالش ترین مسائل مربوط به زندگی زوجین می باشد، بنابراین زنان باید بتوانند این مرحله از زندگی خود را مدیریت نمایند. موارد زیر در کاهش اضطراب این دوران، نقش مؤثری دارند:

• مصرف مقدار فراوان مایعات؛
• داشتن خواب شبانه به میزان کافی
• ملاقات دوستان؛
• دیدار والدین؛
• مطالعه کتاب؛
• انجام یوگا؛
• تماشای فیلم.

نکات مهم در رابطه با انتقال جنین در ای وی اف

بالا رفتن از پله بعد از انتقال جنین مشکلی در روند آی وی اف به وجود نخواهد آورد؛
درد زیر شکم بعد از انتقال تا زمانی که خونریزی مشاهده نشود طبیعیست؛
در جواب به این سوال که شب قبل از انتقال جنین چی بخوریم می توان اینگونه پاسخ داد که فقط بهتر است مانند سایر جراحی ها شب قبل از این عمل نیز غذاهای سبک مصرف کنید؛
با مراقبتهای بعد از ای وی اف قبل از انجام عمل خود تا حدودی آشنایی داشته باشید؛
از جمله علائم لانه گزینی بعد از انتقال جنین فریز شده می تواند سفت شدن سینه، مشاهده ترشح واژینال و درد زیر شکم باشد که طبیعی بوده و جای نگرانی ندارد.

در صورتی که نیاز به دریافت مشاوره و ویزیت توسط متخصصین ماهر در زمینه درمان ناباروری را دارید، بهترین مرکز ناباروری در تهران، مرکز درمان ناباروری مام آماده ارائه خدمات لازم به شما می باشد.