اولین علائم بارداری بعد از انتقال جنین

مسیر رسیدن به بارداری و داشتن فرزند همیشه آسان نیست، به‌ویژه برای زوج‌هایی که با مشکلات ناباروری دست‌وپنجه نرم می‌کنند. خوشبختانه با پیشرفت روش‌های کمک‌ باروری، فرصت‌های تازه‌ای برای خانواده‌ها در سراسر جهان فراهم شده است. یکی از مهم‌ترین این روش‌ها، لقاح آزمایشگاهی یا IVF است، روشی که به یکی از پایه‌های اصلی درمان ناباروری تبدیل شده و محیطی کنترل‌شده فراهم می‌کند تا تخمک و اسپرم خارج از بدن با هم ترکیب شوند و جنین‌ها تا مرحله‌ی بهینه رشد کنند. 

یکی از مهم‌ترین مراحل این فرآیند لانه‌گزینی جنین است، که آخرین گام آی وی اف محسوب می‌شود و نتیجه هفته‌ها یا ماه‌ها تلاش و آماده‌سازی است. اگر جنین بتواند با موفقیت به دیواره رحم بچسبد، بارداری آغاز می‌شود و ممکن است علائم اولیه‌ی لانه‌گزینی ظاهر شود. در ادامه به بررسی اولین علائم بارداری بعد از انتقال جنین و تجربه کسانی که انتقال جنین مثبت داشتن خواهیم پرداخت. 

بعد از انتقال جنین چه اتفاقی در بدن می‎افتد؟ 

بعد از انتقال جنین به رحم، به طور معمول اتفاقات زیر را تجربه خواهید کرد: 

روز اول: جنین وارد حفره رحم می‌شود و بدون هیچ‌گونه اتصال، در محیط داخلی رحم قرار می‌گیرد. در این مرحله هنوز فرآیند لانه‌گزینی آغاز نشده است.

روز دوم تا سوم: جنین به رشد خود ادامه می‌دهد. در صورتی که جنین در مرحله بلاستوسیست منتقل شده باشد، معمولاً برای خروج از پوسته محافظ خود (هچینگ) آماده می‌شود. هم‌زمان، لایه اندومتر رحم در حال مهیا شدن برای پذیرش جنین است.

روز سوم تا پنجم: جنین از پوسته خود خارج شده و تلاش می‌کند به لایه داخلی رحم متصل شود. این مرحله آغاز فرآیند لانه‌گزینی محسوب می‌شود.

روز پنجم تا دهم: لانه‌گزینی تکمیل‌تر می‌شود. سلول‌های جنین به‌تدریج وارد بافت اندومتر شده و ارتباط اولیه با سیستم خون‌رسانی مادر برقرار می‌کنند. در این مرحله، ترشح هورمون hCG آغاز می‌شود؛ همان هورمونی که در تست بارداری اندازه‌گیری می‌شود.

روز دهم تا چهاردهم: سطح هورمون hCG افزایش می‌یابد و در صورت شکل‌گیری بارداری، از این زمان قابل شناسایی است و ممکن است علائم مثبت شدن انتقال جنین را مشاهده کنید. معمولاً بین روز دوازدهم تا چهاردهم پس از انتقال جنین، آزمایش خون بارداری (Beta hCG) انجام می‌شود.

اولین علائم بارداری بعد از انتقال جنین

بعد از انتقال جنین، علائمی وجود دارد که می‌تواند نشان دهند انتقال موفق بوده و به مادر کمک می‎کند بفهمد احتمال بارداری وجود دارد یا نه. حدود ۱۰ تا ۱۵ درصد از زنان در دو هفته اول پس از انتقال جنین هیچ علامتی ندارند. به همین دلیل برای تأیید قطعی نتیجه، بهترین کار انجام آزمایش hCG دو هفته بعد از انتقال جنین است. در ادامه به بررسی اولین علائم بارداری بعد از انتقال جنین خواهیم پرداخت.

لکه‌بینی

ممکن است مقدار کمی خون مشاهده کنید که رنگ آن می‌تواند قهوه‌ای تیره یا حتی سیاه باشد. این لکه‏ بینی می‌تواند خونریزی لانه‌گزینی باشد و در واقع نشانه‌ای از این است که جنین در حال اتصال به دیواره رحم است. اما توجه کنید نبودن لکه‌بینی به هیچ‌وجه به معنی شکست لانه‌گزینی نیست. خیلی از بارداری‌ها بدون هیچ نوع خونریزی لانه‌گزینی اتفاق می‌افتند. اگر لکه‌بینی همراه با درد شدید شکمی باشد، باید به بیمارستان مراجعه کنید تا حاملگی خارج‌ رحمی بررسی شود.

گرفتگی یا کرامپ‌های شکمی

بسیاری از زنان می‌گویند بعد از انتقال جنین، کرامپ و درد شکمی شبیه دردهای قاعدگی را تجربه کردند.  ممکن است احساس سنگینی، کشیدگی خفیف، یا تیر کشیدن ملایم در ناحیه پایین شکم داشته باشید، همراه با گاهی تیرهای تیز و کوتاه.

حساسیت و درد سینه‌ها

ممکن است سینه‌ها احساس درد یا حساسیت داشته باشند و نوک سینه‌ها بسیار حساس شوند. همچنین ممکن است هاله دور نوک سینه تیره‌تر شود.

تهوع یا ویار صبحگاهی

این حالت به دلیل تغییرات هورمونی در بدن ایجاد می‌شود. ویار صبحگاهی از علائم رایج بارداری است، اگرچه همه زنان آن را تجربه نمی‌کنند.

خستگی یا احساس بی‌حالی

بعد از لانه‌گزینی، سطح پروژسترون به‌طور قابل‌توجهی افزایش می‌یابد و می‌تواند باعث خواب‌آلودگی، خستگی یا کاهش انرژی شود. حتی در هفته‌ی اول بعد از لانه‌گزینی هم ممکن است خستگی احساس شود.

تکرر ادرار

بدن برای پشتیبانی از بارداری شروع به تولید خون بیشتری می‌کند. این افزایش حجم خون باعث می‌شود کلیه‌ها مایعات بیش‎تری پردازش کنند و در نتیجه دفعات ادرار بیشتر شود.

با این حال، بسیاری از زنان هیچ‌یک از این علائم را تجربه نمی‌کنند اما باز هم باردار می‌شوند. بنابراین مهم است که با صبوری به بدن خود گوش دهید و تا زمانی که بارداری با آزمایش ادرار یا آزمایش خون تأیید نشده، بیش از حد نگران نشوید.

علائم دفع جنین بعد از انتقال 

در انتقال جنین، منفی شدن تست بارداری معمولاً به‌معنای عدم لانه‌گزینی است، نه دفع جنین. با این حال، بدن ممکن است برخی واکنش‌ها نشان دهد. اگر انتقال جنین موفق نشده باشد، معمولاً یکی از این وضعیت‌ها رخ می‌دهد: 

شروع خونریزی مشابه پریود 

در صورت عدم لانه گزینی جنین، معمولاً ۱۰–۱۴ روز بعد از انتقال، دیواره رحم که با هورمون‌ها ضخیم شده بود، در نبود hCG پایدار نمی‌ماند و ریزش می‌کند. خونریزی به رنگ قرمز یا قهوه‌ای خواهد بود و شدت آن مشابه یا کمی بیش‌تر از قاعدگی معمول و همراه با دفع لخته خون است. این حالت شایع‌ترین علامت است.

کاهش یا توقف علائم ناشی از پروژسترون

در دوره بعد از انتقال، معمولاً پروژسترون باعث علائمی شبیه بارداری می‌شود. با منفی شدن تست و قطع مصرف دارو کاهش حساسیت پستان، کاهش نفخ، احساس گرگرفتگی و بهبود نوسانات خلقی رخ می‌دهد. این موارد می‏تواند نشان‌دهنده توقف حمایت هورمونی و عدم لانه‌گزینی باشد.

نبود علائم بارداری

با توجه به اینکه hCG تولید نمی‌شود، علائم اولیه بارداری مثل تهوع، افزایش دمای پایه بدن، تداوم دردهای خفیف لگنی و افزایش دفع ادرار وجود نخواهد داشت. 

تفاوت علائم بارداری با علائم ناشی از دارو 

پس از انتقال جنین، بسیاری از زنان علائمی را تجربه می‌کنند که ممکن است شبیه علائم بارداری باشد. با این حال، بخش قابل‌توجهی از این نشانه‌ها در واقع به‌دلیل مصرف داروهای هورمونی مانند پروژسترون، استروژن و داروهای تثبیت‌کننده بارداری هستند. از همین رو، تمایز میان علائم ناشی از دارو و علائم واقعی بارداری دشوار است. در واقع داروهای IVF دقیقاً همان هورمون‌هایی را شامل می‌شوند که بدن در صورت بارداری تولید می‌کند. 

بعد از انتقال، چه علائمی طبیعی هستند و جای نگرانی ندارد؟ 

علائم زیر کاملاً طبیعی و شایع هستند و معمولاً خطر محسوب نمی‌شوند:            

• لکه‌بینی بسیار خفیف
• دردهای خفیف شبیه قبل از پریود
• نفخ و سنگینی شکم        
• احساس سنگینی پستان‌ها
• خستگی و خواب‌آلودگی 
• یبوست
• تغییرات خلقی
• احساس رطوبت یا ترشحات بیش‌تر واژن. 

چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟ 

در صورت داشتن علائم زیر بعد از انتقال جنین باید سریعا به پزشک مراجعه کنید:

• خونریزی شدید و غیرطبیعی
• دردهای شدید     
• علائم هشداردهنده‌ی سندرم تحریک بیش از حد تخمدان (مثل شکم خیلی متورم، تنگی نفس، افزایش وزن سریع و کاهش ادرار)
• علائم عفونت (تب، ترشحات بدبو، درد شدید لگن)
• واکنش آلرژیک.

بهترین زمان انجام آزمایش بارداری بعد از انتقال جنین 

بهترین زمان برای انجام آزمایش بارداری وقتی است که hCG تولیدشده توسط جنین به‌سطح قابل اندازه‌گیری در خون رسیده باشد. این زمان حدود 10 تا 14 روز بعد از انتقال جنین است. 

 تست بارداری می‌تواند کمی زودتر (مثلاً روز ۹) هم انجام شود، ولی احتمال منفی کاذب وجود دارد، چون بدن هنوز hCG کافی تولید نکرده. حتی ممکن است به خاطر هورمون‌های تزریقی که در خون باقی‌مانده‌اند، به صورت کاذب مثبت شود. به همین دلیل توصیه می‎شود تا دو هفته بعد از انتقال، برای انجام ازمایش خون بارداری صبر کنید. 

سوالات متداول درباره علائم بارداری و دفع جنین بعد از انتقال جنین

درد زﯾر شکم بعد از انتقال جنین نشانه چیست؟ 

این درد معمولاً طبیعی است و به‌دلیل تطبیق رحم، تحریک داروهای هورمونی یا شروع لانه‌گزینی اتفاق می‌افتد. اما اگر شدید یا همراه خونریزی باشد نیاز به بررسی دارد.

ﺳرد و گرم شدن بدن بعد از انتقال جنین نشانه چیست است؟

این حالت معمولاً ناشی از تغییرات هورمونی ناشی از پروژسترون است و نشانه قطعی بارداری یا عدم بارداری نیست. تب و لرز پایدار باید بررسی شود.

علت درد سینه بعد از انتقال جنین چیست؟

درد و حساسیت سینه بیش‌تر به‌خاطر اثر پروژسترون و استروژن است. از علائم شایع بعد از انتقال محسوب می‌شود و نشانه‌ی قطعی بارداری نیست.

بعد از مثبت شدن انتقال چیکار کنیم؟ 

ادامه داروهای تجویزی طبق نظر پزشک، انجام آزمایش بتا تکراری برای پیگیری، شروع ویتامین‌ها مخصوصاً فولیک‌اسید، پرهیز از فعالیت سنگین و کنترل استرس، از اقدامات مهم پس از مثبت شدن آی وی اف است. 

بعد از منفی شدن انتقال چیکار کنیم؟ 

ادامه داروها فقط طبق دستور پزشک (معمولاً قطع می‌شوند)، بررسی دلایل احتمالی منفی شدن انتقال، برنامه‌ریزی برای چرخه بعدی، استراحت و مراقبت روانی از اقدامات مهم پس از منفی شدن انتقال جنین است. 

درد دور ناف بعد از انتقال خطرناک است؟ 

اکثر مواقع ناشی از نفخ، یبوست، گاز روده یا تحریک داروها است و خطرناک نیست. اگر درد مداوم، شدید یا همراه تهوع، تب باشد احتمال عفونت یا مشکلات دیگر باید بررسی شود.

برای مثبت شدن انتقال چیکار کنم؟ 

مصرف دقیق داروهای هورمونی، حفظ آرامش و کاهش استرس، تغذیه سالم (پروتئین کافی، آب فراوان)، دوری از فعالیت سنگین، خواب کافی و دنبال‌کردن تمام توصیه‌های پزشک می‎تواند به مثبت شدن انتقال جنین کمک کند. 

جمع بندی 

علائم احتمالی مثبت شدن انتقال جنین پس از IVF معمولاً در نتیجه‌ی آغاز لانه‌گزینی و افزایش تدریجی هورمون hCG  بروز می‌کنند. از جمله این نشانه‌ها می‌توان به درد یا کشیدگی خفیف زیر شکم، حساسیت سینه‌ها، احساس خستگی، تهوع ملایم، افزایش مختصر دمای بدن، لکه‌بینی خفیف و تکرر ادرار اشاره کرد. هرچند بروز برخی تغییرات جسمی پس از انتقال می‌تواند نشانه‌ی آغاز روند بارداری باشد، اما نبود یا وجود این نشانه‌ها به‌تنهایی قابلیت تشخیص نهایی را ندارد و تنها راه معتبر برای تأیید بارداری، آزمایش خون β-hCG است.