انتقال جنین در IVF چگونه است؟ 

برای زوجینی که با ناباروری دست و پنجه نرم می‌کنند، روش‌های کمک باروری مانند لقاح آزمایشگاهی (IVF) می‌تواند به والدین کمک کند تا به آرزوی خود برسند. اگر درگیر درمان ناباروری باشید، بعید است که انتقال جنین به گوش‌تان نخورده باشد. به عنوان بخشی از درمان لقاح آزمایشگاهی، بعد از شکل گرفتن جنین در محیط آزمایشگاه، شما تحت انتقال جنین قرار خواهید گرفت. 

فرایند انتقال جنین در IVF لحظه‌ای سرشار از امید و انتظار است. این فرآیند شامل انتقال یک تخمک بارور شده به رحم است با این امید است که لانه‌گزینی کند و منجر به بارداری موفق شود. پس از انتقال جنین موفق، علائم مختلفی می‌تواند وجود داشته باشد. در این مقاله، متوجه خواهید شد که مراحل انتقال جنین چگونه است و پس از انتقال جنین چه اتفاقی می‌افتد.

انتقال جنین چیست؟

انتقال جنین، مرحله پایانی فرایند لقاح آزمایشگاهی است. در این روش، پس از تشکیل جنین در آزمایشگاه از طریق لقاح تخمک و اسپرم، جنین یا جنین‌های تشکیل‌شده به داخل رحم زن منتقل می‌شوند. جنین‌ها را ۳ یا ۵ روز پس از لقاح به کمک یک لوله باریک و نرم (کاتتر) از طریق واژن به رحم منتقل می‎‌کنند. 

می‌توانید انتظار داشته باشید که این روش نسبتاً ساده باشد. فرایند انتقال جنین بسیار ساده‌تر از جمع‌آوری تخمک است و نیازی به آرام‌بخشی و بی‎هوشی ندارد. طی انتقال، از پروب سونوگرافی استفاده می‎شود تا جنین‌ها را در جایی قرار بگیرند که بیش‎ترین شانس را برای اتصال به پوشش رحم (لانه گزینی) داشته باشند.

مراحل انتقال جنین در IVF چیست؟

ترانسفر جنین یک روش کوتاه شبیه به پاپ اسمیر و یا یک معاینه ساده واژینال است که حدودا یک ربع طول می‌کشد. پزشک یک اسپکولوم را وارد واژن می‌کند و از یک کاتتر نازک و بلند که حاوی جنین‌ها است استفاده می‌کند تا آن‌ها را از دهانه رحم به داخل رحم وارد کند. هنگامی که جنین ها وارد می‌شوند، در صورت نیاز زمانی برای استراحت در اختیار بیمار قرار می‎گیرد. اما از آنجایی که این روش تهاجمی در نظر گرفته نمی‌شود، زمان زیادی برای استراحت پس از انتقال جنین نیاز نیست و بیمار بعد از انتقال جنین فریز یا تازه می‌تواند به منزل بگردد و کار‌های روزمره خود را انجام دهد.

ممکن است این سوال برای شما مطرح شود که انتقال جنین فریز شده در روز چندم قاعدگی انجام خواهد شد. در پاسخ به این سوال می‌توان گفت که روز انتقال جنین در IVF به شرایط رحمی بستگی دارد اما معمولا روز ۱۸ یا ۱۹ سیکل قاعدگی مناسب‎ترین زمان برای انتقال جنین فریز شده به رحم است.

انواع روش انتقال جنین در IVF

بسته به شرایط زوجین، وضعیت جنین و نظر متخصص، روش‌های مختلفی برای انتقال جنین به رحم وجود دارد. این روش‌ها شامل انتقال جنین تازه، انتقال جنین فریز شده و همچنین انتقال جنین در مراحل مختلف رشد (مانند روز سوم یا روز پنجم) هستند. هر یک از این روش‌ها مزایا، معایب و کاربردهای خاص خود را دارند که در ادامه به بررسی آن‌ها پرداخته می‌شود.

انتقال جنین تازه 

در این روش هنگامی که تخمک‎‌های مادر بازیابی و بارور شدند، پزشک باروری شما تعیین می‎کند که کدام جنین بیش‎ترین شانس لانه گزینی را دارد. سه تا پنج روز پس از بازیابی اولیه، پزشک جنین‌های تازه ایجاد شده را به رحم مادر منتقل می‌کند.

انتقال جنین فریز

انتقال جنین فریز با آی وی اف رایج‌ترین نوع انتقال است، زیرا امکان آزمایش ژنتیکی جنین‌ها را قبل از لانه‌گزینی فراهم می‌کند که باعث موفقیت بیش‎تر و احتمال کمتری برای نقص ژنتیکی یا سقط جنین می‌شود. همچنین این فرصت برای مادر فراهم خواهد شد تا شرایط رحمی‌اش مناسب لانه‌گزینی جنین شود. در این روش بعد از بازیابی تخمک‌ها و شکل گرفتن جنین‌ها در محیط آزمایشگاه، جنین‌ها به صورت فریز شده نگهداری می‌شوند و قبل از انتقال به رحم مجدد ذوب می‌شوند.

انتقال جنین سه روزه 

از آنجایی که همه جنین‌ها نمی‌توانند تا روز ۵ زنده بمانند، برخی از پزشکان باروری جنین‌ها را در روز ۳ به رحم منتقل می کنند تا اطمینان حاصل کنند که جنین می‎تواند در رحم رشد کند.

انتقال جنین پنج روزه

بلاستوسیست‎ها معمولاً در روز پنجم ایجاد می‎شوند. بلاستوسیست‎‌ها اغلب گزینه بهتری نسبت به جنین در مراحل اولیه در نظر گرفته می‌شوند زیرا شانس بیش‌تری برای طبیعی بودن ژنتیکی، لانه گزینی و منجر به بارداری موفق در مقایسه با انتقال جنین در روز سوم دارند. با طولانی کردن زمان قبل از انتقال جنین، پزشک باروری شما بهتر می‌تواند جنین(های) را با بهترین شانس لانه گزینی و بارداری موفق انتخاب کند.

انتقال جنین فریز شده یا تازه؟ کدام بهتر است؟

هر دو جنین تازه و منجمد فرآیند ایجاد مشابهی دارند، بنابراین از نظر زمان و یا شانس لانه‎ گزینی تفاوتی بین آن‌ها وجود ندارد. زمانی که جنین به رحم منتقل می‌شود، خواه تازه ایجاد شده باشد یا قبلاً منجمد شده و سپس ذوب شده باشد یکسان است. استفاده از جنین منجمد راحتی بیش‌تری را برای بیمار فراهم می‌کند، به خصوص زمانی که پوشش اندومتر به سطح مطلوبی برای انتقال جنین نرسیده باشد. با این حال، از نظر مالی، فریز کردن جنین‌ها می‌تواند پرهزینه‌تر باشد.

علائم موفقیت آمیز بودن انتقال جنین

انتظار می‌رود که بعد از انتقال جنین فریز شده و یا تازه علائمی داشته باشید. با این وجود ۱۰ تا ۱۵ درصد از بیماران پس از انتقال جنین موفق، حتی با وجود پروژسترون و استروژن اضافی در بدن، هیچ علامتی را تجربه نمی‎‌کنند. بنابراین طبیعی است که اصلاً هیچ علامتی نداشته باشید و یا علائم بسیار خفیفی را پس از انتقال جنین تجربه کنید. در اینجا برخی از رایج‎ترین علائم مثبت شدن انتقال جنین آورده شده است.

گرفتگی عضلات رحم و شکم

گرفتگی عضلات رحم و شکم پس از انتقال جنین می‌تواند نشانه مثبتی از موفقیت آمیز بودن انتقال باشد، اما می‌تواند به این معنا هم باشد که قاعدگی به زودی اتفاق می‌افتد. داروهایی که در طول IVF مصرف می‌شوند نیز می‌توانند باعث گرفتگی عضلات شوند. علاوه بر این، برخی از زنان حساس هستند و ممکن است بعد از هر نوع عمل لگن دچار گرفتگی شوند. پس نمی‌توان این علامت را صرفا به معنای موفقیت انتقال جنین تلقی کرد. 

نفخ 

داروهای استفاده شده طی پروسه IVF سطح پروژسترون را در بدن افزایش می‌دهند که می‌تواند منجر به نفخ شود. این مشکل می‌تواند به دلیل هجوم هورمون‌های بارداری هم باشد، اما بسیاری از علل دیگر نیز می‌توانند منجر به نفخ شوند.

درد پستان

دردناک شدن سینه‌ها می‌تواند نشانه اولیه بارداری باشد، اما ممکن است ناشی از مصرف داروهای باروری در طول دو هفته انتظار هم باشد. پروژسترون می‌تواند سینه های متورم، دردناک و حساس کند که آن را به یک علامت رایج پس از انتقال جنین تبدیل می‌کند.

خستگی

بسیاری از زنان پس از انتقال جنین احساس خستگی می‎کنند، به خصوص در طول هفت روز اول پس از انتقال. خستگی می‎تواند از علائم معمول بارداری باشد، اما افزایش پروژسترون هم می‎تواند باعث شود که بیماران احساس خواب آلودگی و سرگیجه بیش‎تری نسبت به حالت عادی داشته باشند.

تغییرات در ترشحات

در طول هفت روز اول پس از انتقال جنین، بسته به داروهای تجویز شده، ممکن است تغییری در ترشحات مشاهده شود. انتقال مثبت جنین همچنین می‌تواند ترشحات واژن را تغییر دهد.

تکرر ادرار

احساس نیاز به مراجعه بیش‌تر به دستشویی می‌تواند نشانه اولیه بارداری و افزایش هورمون‌های پروژسترون و hCG باشد. با انتقال موفقیت آمیز جنین منجر به بارداری، خون اضافی در بدن وجود خواهد داشت و در نتیجه تکرر ادرار بیش‌تر می‌شود. دانستن تفاوت بین افزایش نیاز به ادرار کردن و عفونت دستگاه ادراری که می‌تواند علائم دیگری مانند تب، خونریزی، افزایش فوریت، تهوع، استفراغ و درد داشته باشد، مهم است.

تاخیر قاعدگی

اگر سیکل قاعدگی منظمی دارید، عقب افتادن قاعدگی می‌تواند نشانه مثبتی برای بارداری پس از انتقال جنین در IVF باشد.

لکه‎ بینی

لکه بینی یک علامت شایع پس از انتقال جنین است و می‌تواند نشان دهنده بارداری باشد. خونریزی لانه گزینی برای بارداری طبیعی و IVF معمول است. در حالی که لکه بینی و خونریزی معمولا باعث احساسات منفی و استرس در مادران می‎شود، می‌تواند نشانه‌‎ای عالی در نظر گرفته شود. 

کمردرد

درست مانند بسیاری از زنان که در طول دوره قاعدگی خود کمردرد را تجربه می‌کنند، کمردرد می‌تواند یک علامت رایج پس از انتقال جنین باشد. هورمون ها، تحریک تخمدان و آماده سازی آندومتر می‌تواند باعث گرفتگی عضلات و کمردرد شود. 

آزمایش بارداری

عدد بتا در انتقال جنین نقش تعیین کننده‌ای دارد و وجود حاملگی را با قطعیت تایید می‎کند. در صورت موفقیت آمیز بودن انتقال، پس از دو هفته انتظار سطوح hCG باید به اندازه کافی برای تشخیص بارداری باشد. این آزمایش از طریق آزمایش خون انجام می‌شود که در آن سطح hCG اندازه گیری می‎‌شود. 

با احساسات بسیار زیادی مثل استرس، اضطراب، هیجان و امیدواری که در حین درمان IVF وجود دارد، انجام تست بارداری در مدت کوتاهی پس از انتقال جنین می‌تواند بسیار وسوسه انگیز باشد. مهم است که دو هفته کامل قبل از آزمایش برای دقیق ترین نتایج صبر کنید. آزمایش قبل از ۱۴روز ممکن است منجر به نتایج نادرست شود، زیرا افزایش و افت هورمونی زیادی در بدن اتفاق می‌افتد. 

تزریق داروهای هورمونی که قبل از جمع آوری تخمک انجام داده‌‎اید، می‎تواند ۸ تا ۱۰ روز در جریان خون شما باقی بماند و حتی اگر باردار نباشید می‎تواند آزمایش را به صورت کاذب مثبت کند. همچنین ممکن است با وجود انتقال جنین موفق، سطح هورمون بارداری در خون به قدری افزایش پیدا نکرده باشد که قابل تشخیص باشد و نتیجه آزمایش به صورت کاذب منفی شود.

آمادگی برای انتقال جنین فریز شده

• داروهای خود را مرتب کنید و به طور معمول مصرف کنید. از پزشک خود بپرسید که آیا باید از داروها و مکمل های بدون نسخه مانند ویتامین D استفاده کنید یا خیر. 
• قبل و بعد از انتقال جنین استراحت کافی داشته باشید. به بدن خود زمان استراحت بدهید و از فعالیت‌های شدید خودداری کنید.
• از یک رژیم غذایی پرچرب و کم کربوهیدرات استفاده کنید. این باعث کاهش التهاب در سراسر بدن شما می‌شود. 
• برای انتقال باید با مثانه پر به مرکز مراجعه کنید. 

چه عواملی بر موفقیت انتقال جنین تاثیر می‌گذارند؟

اکثر مادران به دنبال مراقبت‌های بعد از انتقال جنین هستند تا شانس بیش‎تری برای نتیجه مثبت داشته باشند. هیچ مدرکی وجود ندارد که نشان دهد انجام کار خاصی در این مرحله، شانس بارداری را افزایش می‎دهد. استراحت پس از انتقال جنین لازم نیست و ما شما را تشویق می‎کنیم که به سر کار خود بازگردید و کارهای روزمره خود را انجام دهید، اما ممکن است خودتان ترجیح دهید چند روز در حوالی زمان انتقال جنین استراحت داشته باشید. حمام کردن یا رابطه جنسی بر شانس بارداری تاثیری ندارد. 

تغذیه بعد از انتقال جنین در ivf می‎تواند شانس انتقال جنین موفق را افزایش دهد. حفظ یک رژیم غذایی سالم در طول درمان‌های باروری همیشه برای اطمینان از سلامت شما مفید است. سعی کنید تغذیه پس از انتقال جنین در IVF شامل موارد زیر باشد:

• غذاهای غنی از ویتامین و مواد معدنی
• امگا 3
• منیزیم
• روی
• سبزیجات چلیپایی
• ویتامین B6
• آب.

چند جنین در هر چرخه IVF منتقل می‎شود؟ 

هدف این است که تعداد جنین‌های منتقل شده را محدود کنیم زیرا می‌توانند منجر به تولد چند قلو شوند. اگر زیر ۳۵ سال هستید، کیفیت جنین‌ها عالی است و در اولین سیکل خود هستید، معمولاً یک جنین به رحم منتقل می‌شود. این کار به شما شانس بالایی برای بارداری سالم و شانس کمی برای دوقلو شدن می‌دهد. جنین‌های با کیفیت پایین‌تر ممکن است پزشک شما را ترغیب کند که کیفیت پایین‌تر را با انتقال بیش از یک جنین در یک زمان جبران کند. 

اگر سن شما بالای ۳۵ سال است یا اگر کیفیت جنین خوب نیست، ممکن است دو جنین را به رحم شما منتقل کنند.

اگر ۴۰ سال یا بیش‌تر دارید، با شما در مورد اینکه آیا فکر می‌کنیم باید سه جنین را منتقل کنید یا خیر صحبت خواهیم کرد. اگر جنین‌های باقی مانده مناسب باشند، آن‌ها را برای استفاده در آینده فریز خواهیم کرد. بد نیست در کنار این مقاله، مطلب «انتقال جنین دو مرحله ای» را هم بررسی کنید.

پرسش‌های متداول در مورد انتقال جنین

در ادامه به بررسی پرسش‌های خواهیم پرداخت که ممکن است در رابطه با انتقال جنین به درون رحم برای شما مطرح شود.

آﯾﺎ اﺳﺘﺮاﺣﺖ ﺑﻌﺪ از انتقال جنین ﺿﺮوری اﺳﺖ؟ 

اﺳﺘﺮاﺣﺖ مطلق یا درازمدت بعد از انتقال جنین، معمولاً ضروری نیست و تاثیری بر موفقیت انتقال جنین ندارد. طبق بسیاری از مطالعات علمی، استراحت کوتاه پس از انجام انتقال در کلینیک کافی است و بعد از آن، بیمار می‌تواند فعالیت‌های عادی روزمره‌اش را ادامه دهد؛ البته به شرطی که فعالیت‌ها شدید یا استرس‌زا نباشند. در نهایت، شرایط هر فرد ممکن است متفاوت باشد، پس بهتر است توصیه‌های پزشک معالج را در اولویت قرار دهید.

بعد از انتقال چقدر زﻣﺎن میﺑﺮد تا ﻋﺪد بتا ﻣﺸﺨﺺ ﺷﻮد؟

بعد از انتقال جنین در IVF، معمولاً حدود ۱۰ تا ۱۴ روز طول می‌کشد تا بتوان سطح هورمون بتا hCG را به ‌صورت دقیق در خون اندازه‌گیری کرد و نتیجه بارداری مشخص شود. انجام تست بتا زودتر از این زمان ممکن است نتیجه‌ی نادرست بدهد، چون ممکن است بدن مقدار کافی از این هورمون تولید نکرده باشد.

ﻓﺎﺻﻠﻪ ﻣﻨﺎﺳﺐ بین دو ﺗﺮاﻧﺴﻔﺮ جنین چقدر اﺳﺖ؟

در مورد فاصله بین دو انتقال جنین، بیش‌تر متخصصین فاصله‌ی حدود ۶ تا ۸ هفته (۱ تا ۲ سیکل قاعدگی) را پس از یک ترانسفر جنین ناموفق پیشنهاد می‌کنند، ولی این فاصله ممکن است بر اساس شرایط هر بیمار متفاوت باشد.

بعد از انتقال جنین چه کارهایی ﻧﺒﺎﯾﺪ اﻧﺠﺎم داد؟

بعد از انتقال جنین، باید از فعالیت‌های سنگین مثل ورزش شدید و بلند کردن اجسام سنگین پرهیز کرد، تا یک هفته رابطه جنسی نداشت، از حمام داغ، سونا و غذاهای ناسالم یا نپخته دوری کرد، داروهای تجویزی را دقیق و بدون تغییر مصرف کرد و خواب کافی و منظم داشت تا شانس موفقیت لانه‌گزینی افزایش یابد.

و در پایان…

این کاملاً طبیعی است که سفر باروری فراز و نشیب‌های زیادی داشته باشد و آزمایش ناموفق بارداری به این معنی نیست که سفر شما باید به پایان برسد. با کمک روش‌های کمک باروری مثل IVF رؤیای مادر شدن، رنگ واقعیت می‌گیرد و خیلی از زوجین به آرزوی خود می‎رسند. 

فرایند انتقال جنین یکی از مراحل اصلی در روند درمان ناباروری با IVF است. در این مرحله، پس از تشکیل جنین در آزمایشگاه، یک یا چند جنین سالم به رحم زن منتقل می‌شود. این کار معمولاً با استفاده از یک لوله‌ی باریک و بدون درد با کمک سونوگرافی انجام می‌شود. موفقیت انتقال جنین به عوامل مختلفی مانند سن، کیفیت جنین و وضعیت رحم بستگی دارد. متخصصین ناباروری مرکز مام تا آخر این مسیر کنار شما هستند.