آزمایش بتا بعد از آی وی اف

در روش‌های کمک باروری، به ویژه لقاح آزمایشگاهی (IVF)، سطوح گنادوتروپین جفتی بتا (hcg β) نقش اساسی در تعیین موفقیت بارداری ناشی از آن دارد. ﻣﺜﺒﺖ ﺷﺪن آزﻣﺎﯾﺶ بتا در انتقال جنین به معنی موفقیت‌آمیز بودن آی وی اف و لانه‌گزینی جنین است. رایج‌ترین سوالی که مادران تحت درمان باروری هستند، می‌پرسند این است که سطح بتا خوب چقدر است؟ بهترین و زودترین زمان انجام آزمایش بتا بعد از آی وی اف چه زمانی است؟ با ما تا انتهای این مقاله از مجله اینترنتی مام همراه باشید تا به صورت کامل به این سوالات پاسخ دهیم.

آزمایش بتا چیست؟

hCG β مخفف "β Human Chorionic Gonadotropin" یا همان هورمون گنادوتروپین جفتی انسانی است که به دلیل نقش حیاتی آن در حمایت از بارداری، به نام هورمون بارداری شناخته می‌شود. این هورمون یک ماده شیمیایی است که توسط سلول‌های اولیه جفت ساخته می‌شود و بعد از لقاح و با شروع بارداری در خون افزایش پیدا می‌کند. آزمایش خونی که برای ارزیابی سطح β hCG در اوایل بارداری و یا بعد از انتقال جنین استفاده می‎‌شود، به عنوان آزمایش بتا شناخته می‌شود و وجود حاملگی اولیه را مشخص می‎‌کند.

چرا آزمایش بتا بعد از IVF اهمیت دارد؟ 

آزمایش بتا یک ابزار کلیدی در مدیریت بارداری‌های ناشی از IVF است. این آزمایش اولین قدم برای تأیید موفقیت روش IVF است. اگر سطح hCG در خون بالا باشد، نشان‌دهنده بارداری است. میزان بتا ﺑﻌﺪ از ای وی اف علاوه بر تشخیص بارداری، اطلاعات حیاتی در مورد سلامت بارداری هم ارائه می‎‌دهد. با اندازه‌گیری سطح hCG در روزهای مختلف بعد از انتقال، پزشکان می‌توانند روند بارداری را پیگیری کنند و مطمئن شوند که بارداری به خوبی پیش می‌رود.

برای مثال، اندازه‌گیری‌های سریالی بتا همراه با سونوگرافی برای شناسایی یا رد حاملگی خارج از رحم در زنانی که در سه ماهه اول با خونریزی واژینال یا ناراحتی شکمی گزارش می‌دهند، استفاده می‌شود. افزایش قابل توجه بتا ممکن است به حاملگی‌های چند قلو یا حتی وجود یک بیماری حاملگی به نام بیماری تروفوبلاستیک بارداری اشاره کند. افزایش ناکافی بتا در خون ممکن است نشانه عدم پیشرفت بارداری و رشد نکردن جنین باشد. نتایج این آزمایش به پزشکان کمک می‌کند تا مراحل بعدی درمان و مراقبت‌های لازم برای مادر و جنین را برنامه‌ریزی کنند.

حتما بخوانید: بعد از انتقال جنین چی بخوریم

زمان انجام آزمایش بتا بعد از آی وی اف

آزمایش بتا حدود ۹ روز پس از انتقال می‎تواند نتیجه بارداری را مشخص کند اما معمولا توصیه می‎‌شود که این آزمایش دو هفته پس از انتقال جنین انجام شود. با انجام زودهنگام آزمایش بارداری، ممکن است نتایج منفی یا مثبت کاذب به دست آورید. گاهی در درمان ناباروری برای تحریک تخمک گذاری از آمپول hCG استفاده می‌شود. به همین دلیل اگر خیلی زود آزمایش بتا بعد از آی وی اف انجام دهید، ممکن است مثبت کاذب دریافت کنید، زیرا hCG نیمه عمر طولانی دارد و حدود ۱۰ روز در خون باقی می‌ماند. 

از سوی دیگر، آزمایش زودهنگام نیز می‌تواند منجر به منفی کاذب شود، که در آن آزمایش نشان می‌دهد که شما باردار نیستید. اگر آزمایش قبل از لانه گزینی جنین یا قبل از اینکه بدن شما زمان کافی برای تولید hCG کافی برای تشخیص توسط آزمایش را داشته باشد، ممکن است نتیجه به صورت کاذب منفی شود. 

مهم است که نتایج آزمایش‌های اولیه را جدی نگیرید و مهم‌تر از آن، تصمیم‌گیری بالینی (مانند قطع یا ادامه مصرف استروژن و پروژسترون) بر اساس نتایج آزمایش‌های اولیه گرفته نشود. به پزشک خود اعتماد کنید تا بر اساس آزمایش‌های قطعی در زمان مناسب، باردار بودن شما را تأیید کند.

عدد بتا در روز‌های مختلف انتقال جنین

ﻋﺪد ﺗﯿﺘﺮ بتا در ای وی اف اهمیت زیادی دارد و به همین دلیل خیلی از مادران به دنبال ﻋﺪد ﻧﺮﻣﺎل بتا ﺑﻌﺪ از انتقال جنین هستند. مهم‌ترین چیزی که در مورد آزمایش بتا باید به خاطر بسپارید این است که اولین سطح hCG به اندازه میزان افزایش آن در اندازه گیری‌های بعدی مهم نیست! در واقع نحوه افزایش بتا تعیین کننده وضعیت بارداری است نه صرفا عدد آن. محدوده وسیعی برای مقادیر طبیعی hCG در طول سه ماهه اول وجود دارد. 

به طور کلی، بتا hCG تا حدود هفته ۱۰ تا ۱۲ بارداری به سرعت افزایش می‌‎یابد، پس از آن ثابت شده و به تدریج شروع به کاهش می‎‌کند. به طور کلی، محدوده مورد انتظار عدد بتا پس از انتقال جنین بر اساس هفته‌های بارداری از نمودار و جدول زیر پیروی می‌کند: 

تفسیر نتایج آزمایش بتا

سطح بتا ﺑﻌﺪ از ای وی اف تحت تأثیر عوامل مختلفی مانند تازه یا فریز بودن جنین موقع انتقال، سن جنین و زمان انجام آزمایش قرار دارد. به طور معمول، اگر عدد بتا در روز ۱۴ انتقال جنین کمتر از 5mIU/ml باشد، آزمایش بارداری منفی در نظر گرفته می‌شود و به این معنی است که انتقال جنین نتیجه‌بخش نبوده است. زمانی که جنین‌ها به رحم منتقل می‎‌شوند، دیدن اینکه دقیقاً چه اتفاقی برای آن‎ها می‌افتد غیرممکن است. این احتمال وجود دارد که جنین‎‌ها به مرحله رشد مناسبی نمی‌رسند تا بتوانند به رحم بچسبند و در نتیجه انتقال منفی می‎‌شود. ممکن است از قبل خونریزی داشته باشید، اما در غیر این صورت، در چند روز آینده پریودتان شروع خواهد شد. این پریود ممکن است به دلیل داروهایی که مصرف کرده‌اید سنگین‌تر از حد معمول باشد. 

اگر سطح hCG بیش‌تر از 20mIU/ml شود، آزمایش بارداری مثبت است. به طور کلی، افزایش مقادیر hCG از یک الگو مشخص پیروی می‌کند. دوبرابر شدن سطح hCG در هر ۴۸ ساعت و افزایش سطح hCG به میزان ۶۰ درصد در هر روز، نشان دهنده یک بارداری سالم است. ﺟﺪول بتا در ای وی اف می‎تواند به شما در تفسیر آزمایش بتا و محاسبه سن بارداری بعد از انتقال کمک کند. 

بتا مشکوک بعد از IVF یعنی چه؟ 

بتا مشکوک در آی وی اف به وضعیتی اشاره دارد که نتیجه آزمایش خون برای اندازه‌گیری hCG پس از یک دوره IVF، نتایج غیرقطعی را نشان دهد. یعنی وضعیتی که سطح بتا نه مثبت در نظر گرفته می‌شود و نه منفی. بتا مشکوک به عنوان یک علامت هشداردهنده در نظر گرفته می‌شود که نیاز به بررسی‌های بیش‌تر دارد. در برخی موارد ممکن است بارداری وجود داشته باشد، ولی در مراحل اولیه باشد که هنوز سطح هورمون به اندازه کافی بالا نرفته است.

علت کند بالا رفتن عدد بتا در IVF چیست؟

در برخی از زنان، سطح hCG ممکن است در مراحل اولیه بارداری نسبت به دیگران به آرامی افزایش یابد. این مسئله می‌تواند به دلیل تفاوت‌های فردی در تولید هورمون باشد. 

در بارداری خارج از رحم هم سطح بتا به اندازه قابل انتظار یک بارداری طبیعی افزایش پیدا نمی‌کند. دیگر ﻋﻠﺖ دیر ﺑﺎﻻ رﻓﺘﻦ ﺗﯿﺘﺮ بتا در آی وی اف، کیفیت پایین جنین انتقال داده شده است. اگر جنین در حال رشد کیفیت مناسبی نداشته باشد، ممکن است تولید hCG به درستی انجام نشود و سطح بتا به کندی افزایش پیدا کند. 

چه زمانی باید آزمایش دوم بتا را انجام داد؟ 

آزمایش دوم بتا بعد از انتقال جنین، ۴۸ ساعت بعد درخواست می‌شود تا روند افزایش سطح بتا و پیشرفت بارداری مشخص شود. در شرایط طبیعی، ﻋﺪد بتا روز ۱۶ انتقال جنین، حداقل دو برابر سطح اولیه بتا باید شده باشد. در واقع مهم‌ترین چیزی که در این دو آزمایش به دنبال آن هستیم، سطح مطلق hCG نیست، بلکه میزان افزایش آن است.

سوالات متداول

در ادامه به بررسی پاسخ پرسش‌های متداولی خواهیم پرداخت که ممکن است در رابطه با آزمایش بتا بعد از آی وی اف برای شما مطرح شود. 

ﭼﻨﺪ روز ﺑﻌﺪ از انتقال جنین ﺑﺎﯾﺪ آزﻣﺎﯾﺶ بتا اﻧﺠﺎم داد؟

آزمایش بتا (hCG) معمولاً حدود دو هفته پس از انتقال جنین در روش IVF انجام می‌شود تا نتایج دقیقی به دست آید. این زمان به این دلیل است که بدن نیاز دارد تا به اندازه کافی هورمون hCG را تولید کند تا در آزمایش قابل تشخیص باشد.

آﯾﺎ ﻋﺪد بتا پایین ﻧﺸﺎﻧﻪ ﻋﺪم ﻣﻮﻓﻘﯿﺖ IVF است؟ 

سطوح پایین hCG همچنان می‌تواند منجر به بارداری سالم شود، ولی افزایش آهسته سطح بتا نیاز به نظارت دقیق دارد تا مشخص شود ﻋﻠﺖ ﮐﻨﺪ ﺑﺎﻻ رﻓﺘﻦ ﻋﺪد بتا در ای وی اف چیست.

و در پایان…

پس از گذراندن دوره درمان IVF، باید دو هفته منتظر بمانید تا متوجه شوید که آیا تمام کشمکش‌های عاطفی، فیزیکی و مالی به پایان رسیده است یا نه. لطفا آزمایش بارداری را زودتر از تاریخی که به شما گفته شده، انجام ندهید. می‌دانیم که این انتظار می‌تواند دشوار باشد اما به یاد داشته باشید، صبر و اعتماد در این فرآیند، همراه با راهنمایی متخصص باروری، کلیدی است. مرکز باروری و درمان ناباروری مام در تمامی مراحل همراه شماست.