ویروس hpv چیست؟ 

HPV یا ویروس پایپلومای انسانی شایع‌ترین عفونت ویروسی مقاربتی است و سالانه حدود ۱۴ میلیون نفر به آن مبتلا می‌شوند. این ویروس آن‌قدر شایع است که بیش‎تر افراد فعال از نظر جنسی که واکسن HPV نزده‌اند، در مقطعی از زندگی به آن مبتلا خواهند شد. در ادامه این متن به توضیح بیش‌تری پیرامون هرآنچه باید در مورد ویروس hpv بدانید و علائم آن خواهیم پرداخت.

علائم ویروس hpv

ویروس HPV که ناحیه تناسلی را درگیر می‌کند، معمولاً هیچ علامتی ایجاد نمی‌کند. اگر علائمی ظاهر شوند، شایع‌ترین نشانه آن زگیل تناسلی است. زگیل‌های تناسلی برجستگی‌هایی زبر و شبیه گل‌کلم هستند که روی پوست رشد می‌کنند؛ گاهی هم شبیه زائده‌های گوشتی دیده می‌شوند.

این زگیل‌ها ممکن است چند هفته، چند ماه یا حتی چند سال پس از ابتلا به انواع کم‌خطر HPV ظاهر شوند. زگیل تناسلی، مانند سایر انواع ویروس hpv، مسری است و ممکن است باعث خارش و ناراحتی زیادی شود. انواع پرخطر HPV نیز اغلب هیچ علامتی ندارند و ممکن است تا زمانی که بیماری به مراحل سرطانی پیشرفت نکرده، علامتی ایجاد نکنند. بنابراین نمی‎توان به علائم ویروس hpv برای تشخیص ابتلا یا عدم ابتلا به این ویروس اتکا کرد. 

آیا تمام زگیل‌ها ناشی از HPV هستند؟

بله و همین موضوع می‌تواند کمی گیج‌کننده باشد، مخصوصاً وقتی می‌خواهید تفاوت بین HPV ایجادکننده زگیل روی انگشت یا ناحیه تناسلی و HPV مرتبط با سرطان دهانه رحم را درک کنید.
انواع HPV که باعث زگیل، از جمله زگیل تناسلی می‌شوند، معمولاً بیش‌تر آزاردهنده‌اند تا خطرناک. طبیعتاً هیچ‌کس دوست ندارد زگیل داشته باشد، به‌خصوص در ناحیه تناسلی؛ اما این انواع HPV معمولاً سرطان‌زا نیستند. تیپ‌های ۶ و ۱۱ بیشترین نقش را در ایجاد زگیل تناسلی دارند. انواع دیگری از HPV نیز ممکن است باعث زگیل در قسمت‌های دیگر بدن شوند، از جمله:

زگیل مسطح
زگیل کف پا
زگیل اطراف ناخن و زیر ناخن

همه زگیل‌ها بر اثر HPV ایجاد می‌شوند، اما همه انواع HPV باعث زگیل نمی‌شوند. انواع پرخطر HPV که ممکن است به سرطان منجر شوند، معمولاً زگیل ایجاد نمی‌کنند.

انواع ویروس hpv

ویروس پاپیلومای انسانی یا HPV یک ویروس شایع است که می‌تواند بخش‌های مختلف بدن را درگیر کند. بیش از ۱۰۰ نوع HPV وجود دارد؛ برخی از آن‌ها باعث ایجاد زگیل روی دست‌ها، پاها و صورت می‌شوند. حدود ۳۰ نوع HPV می‌توانند ناحیه تناسلی را درگیر کنند؛ از جمله فرج، واژن، دهانه رحم، آلت تناسلی و کیسه بیضه، همچنین راست‌روده و مقعد. انواع ایجادکننده زگیل تناسلی نیز در همین گروه قرار می‌گیرند.

طول عمر ویروس hpv

به‌طور کلی، پیش‌آگهی عفونت HPV بسیار خوب است و به نوع ویروس و توانایی سیستم ایمنی بدن در مقابله با آن بستگی دارد. اگر به یکی از انواع کم‌خطر HPV مبتلا باشید و سلامت عمومی خوبی داشته باشید، احتمال زیادی وجود دارد که بدن طی ۱۲ تا ۲۴ ماه عفونت را کنترل و برطرف کند. 

HPV چه افرادی را درگیر می‌کند؟

هر فردی که با فرد مبتلا به این ویروس رابطه جنسی یا تماس نزدیک پوست با پوست در ناحیه تناسلی داشته باشد، ممکن است به HPV مبتلا شود. همچنین هر فرد آلوده می‌تواند ویروس را هنگام رابطه واژینال، دهانی، مقعدی یا سایر تماس‌های نزدیک تناسلی به شریک خود منتقل کند.

در افراد مبتلا به HIV، ممکن است سیستم ایمنی توان کمتری برای مقابله با HPV داشته باشد. مردانی که با مردان رابطه جنسی دارند نیز ممکن است بیش‎تر در معرض انواع پرخطر HPV و سرطان‌های مرتبط با آن باشند. در این شرایط، پزشک ممکن است پاپ‌ اسمیر مقعدی را پیشنهاد کند. این آزمایش خود HPV را تشخیص نمی‌دهد، اما تغییرات سلولی احتمالیِ منجر به سرطان را بررسی می‌کند.
صرف‌نظر از جنسیت یا اندام‌های تولیدمثلی، تزریق واکسن HPV و داشتن رابطه جنسی ایمن‌تر، مانند استفاده صحیح و مداوم از کاندوم یا محافظ دهانی، در کاهش انتقال ویروس اهمیت دارد.

HPV  در زنان

به‌طور کلی، انواع پرخطر HPV برای زنان اهمیت بیش‎تری دارند؛ زیرا در صورت ماندگاری و پیگیری‌نشدن می‌توانند به سرطان دهانه رحم منجر شوند. پاپ‌اسمیر و تست HPV می‌توانند تغییرات پیش‌سرطانی را زود تشخیص دهند و به پیشگیری از سرطان کمک کنند. HPV همچنین ممکن است در زنان باعث زگیل تناسلی شود.

HPV  در مردان

HPV معمولاً در مردان مشکلات کمتری نسبت به زنان ایجاد می‌کند و بیشتر عفونت‌ها خودبه‌خود کنترل می‌شوند. بااین‌حال، این ویروس می‌تواند باعث زگیل تناسلی و در موارد نادر سرطان آلت تناسلی، مقعد، سر و گردن شود. به همین دلیل، تست HPV به‌طور معمول برای همه مردان توصیه نمی‌شود.

عوامل خطر بروز ویروس اچ پی وی

عفونت HPV بسیار شایع است. عواملی که احتمال ابتلا به این ویروس را بیش‏تر می‌کنند عبارت‌اند از:

تعداد شرکای جنسی: هرچه تعداد شرکای جنسی بیش‌تر باشد، احتمال ابتلا به HPV تناسلی افزایش پیدا می‌کند. رابطه با فردی که شرکای جنسی متعددی داشته نیز می‌تواند خطر را بیش‎تر کند.

سن: زگیل‌های معمولی بیش‎تر در کودکان دیده می‌شوند، درحالی‌که زگیل تناسلی شیوع بیشتری در نوجوانان و جوانان دارد.

ضعف سیستم ایمنی: بیماری‌هایی مانند HIV/AIDS یا بعضی داروهای مصرفی پس از پیوند عضو می‌توانند سیستم ایمنی را تضعیف کنند. افراد دارای سیستم ایمنی ضعیف بیش‎تر در معرض عفونت HPV هستند.

آسیب‌دیدگی پوست: قسمت‌هایی از پوست که خراشیده یا زخمی شده‌اند، بیش‎تر مستعد ایجاد زگیل‌های معمولی هستند.

تماس مستقیم: لمس زگیل فرد مبتلا ممکن است احتمال انتقال HPV را افزایش دهد. تماس با بعضی سطوح آلوده، مانند کف دوش‌های عمومی یا اطراف استخر، نیز ممکن است در انتقال انواع پوستی HPV نقش داشته باشد.

برای کسب اطلاعات دقیق تر مقاله ی راه های انتقال hpv را بخوانید.

روش های تشخیص ویروس hpv

پزشک معمولاً می‌تواند زگیل تناسلی یا زگیل‌های سایر قسمت‌های بدن را فقط با معاینه ظاهری تشخیص دهد. اما انواع پرخطر HPV اغلب علامتی ایجاد نمی‌کنند و معمولاً در جریان آزمایش‌های غربالگری مانند پاپ‌اسمیر یا تست HPV شناسایی می‌شوند.

پاپ‌اسمیر

این آزمایش برای بررسی سرطان دهانه رحم و سلول‌های پیش‌سرطانی انجام می‌شود؛ سلول‌هایی که در صورت درمان‌نشدن ممکن است سرطانی شوند. تقریباً بیشتر موارد سرطان دهانه رحم با انواع پرخطر HPV  ارتباط دارند.

تست HPV

این آزمایش می‌تواند انواع پرخطر ویروس را که در صورت ماندگاری ممکن است به سرطان دهانه رحم منجر شوند، شناسایی کند.

روش‌های دیگری که برای بررسی سلول‌های غیرطبیعی احتمالا ناشی از HPV استفاده می‌شوند عبارت‌اند از:

کولپوسکوپی

اگر نتیجه پاپ‌اسمیر غیرطبیعی باشد یا تست HPV مثبت شود، پزشک ممکن است کولپوسکوپی را پیشنهاد کند. در این روش، وسیله‌ای نوردار و بزرگ‌نمایی‌کننده به نام کولپوسکوپ برای مشاهده دقیق دهانه رحم استفاده می‌شود. در صورت مشاهده ناحیه مشکوک، ممکن است نمونه‌برداری یا بیوپسی انجام شود تا سلول‌ها از نظر تغییرات پیش‌سرطانی یا سرطانی بررسی شوند.

بررسی چشمی با اسید استیک (VIA) 

این روش بیشتر در مناطقی استفاده می‌شود که امکان انجام پاپ‌اسمیر یا تست HPV وجود ندارد. پزشک محلولی بر پایه سرکه روی دهانه رحم قرار می‌دهد؛ سلول‌های غیرطبیعی سفید می‌شوند و راحت‌تر قابل مشاهده خواهند بود.

عوارض ویروس hpv

جدی‌ترین عارضه HPV، سرطان است. سرطان دهانه رحم شایع‌ترین سرطان مرتبط با HPV محسوب می‌شود. البته ابتلا به HPV، حتی انواع پرخطر آن، به این معنا نیست که فرد حتماً به سرطان مبتلا خواهد شد. انواع دیگر سرطان‌های مرتبط با این ویروس شیوع کمتری دارند، از جمله:

•    سرطان مقعد
•    سرطان آلت تناسلی
•    سرطان گلو
•    سرطان واژن
•    سرطان فرج.

زگیل تناسلی

زگیل تناسلی نیز یکی دیگر از عوارض HPV است. این زگیل‌ها ممکن است خارش‌دار و آزاردهنده باشند و در زندگی روزمره اختلال ایجاد کنند؛ اما معمولاً به‌جز این علائم، آسیب جدی دیگری ایجاد نمی‌کنند.

طریقه انتقال ویروس hpv

HPV  تناسلی از طریق تماس پوست با پوست هنگام رابطه واژینال، رابطه دهانی و رابطه مقعدی منتقل می‌شود. اگر ناحیه تناسلی شما، از جمله واژن، آلت تناسلی، کیسه بیضه، راست‌روده یا مقعد، با همین نواحی در بدن فرد آلوده تماس پیدا کند، امکان انتقال ویروس وجود دارد. انتقال HPV از طریق تماس دست با ناحیه تناسلی، مانند لمس‌کردن اندام تناسلی با دست، نیز ممکن است؛ اما احتمال این نوع انتقال کمتر است و اطلاعات علمی درباره آن، در مقایسه با تماس مستقیم ناحیه تناسلی با ناحیه تناسلی، محدودتر است.

HPV بسیار مسری است، چون برای انتقال آن تماس مستقیم پوست با پوست کافی است. برای ابتلا یا انتقال ویروس، لازم نیست مایعات بدن ردوبدل شوند. حتی بدون انزال نیز ممکن است فرد ویروس را به شریک جنسی خود منتقل کند یا از او بگیرد.

آیا ویروس hpv قابل درمان است؟

درمان‌های موجود نمی‌توانند خود ویروس HPV را به‌طور کامل از بدن حذف کنند، اما می‌توانند زگیل‌های قابل‌مشاهده روی ناحیه تناسلی یا سایر قسمت‌های بدن و همچنین سلول‌های غیرطبیعی دهانه رحم را از بین ببرند. روش‌های درمانی ممکن است شامل موارد زیر باشند:

کرایوتراپی: منجمدکردن زگیل‌ها یا از بین بردن سلول‌های غیرطبیعی با نیتروژن مایع.
روش LEEP : استفاده از یک حلقه سیمی مخصوص برای برداشتن سلول‌های غیرطبیعی دهانه رحم.
الکتروکوتر: سوزاندن زگیل‌ها با جریان الکتریکی.
لیزردرمانی: استفاده از نور پرقدرت برای از بین بردن زگیل‌ها یا سلول‌های غیرطبیعی.
بیوپسی مخروطی: برداشتن بخشی مخروطی‌شکل از بافت دهانه رحم که حاوی سلول‌های غیرطبیعی است.
کرم‌های تجویزی: استفاده مستقیم از دارو روی زگیل‌ها برای از بین بردن آن‌ها؛ مانند ایمی‌کیمود و پودوفیلوکس.
اسید تری‌کلرواستیک(TCA): استفاده از یک ماده شیمیایی برای سوزاندن و از بین بردن زگیل‌ها.

فقط تعداد کمی از افراد مبتلا به انواع پرخطر HPV دچار تغییرات غیرطبیعی سلول‌های دهانه رحم می‌شوند که برای جلوگیری از سرطانی‌شدن، به درمان نیاز دارند.

راه های پیشگیری از ویروس اچ پی وی

تنها راه پیشگیری کامل از HPV، نداشتن رابطه جنسی است. اما برای بسیاری از افراد، هدف واقع‌بینانه‌تر این است که ضمن داشتن رابطه جنسی سالم، خطر ابتلا به HPV و سرطان دهانه رحم را کاهش دهند. برای کاهش خطر می‌توان اقدامات زیر را انجام داد:

واکسن HPV بزنید 

واکسن زمانی بیش‏ترین اثر را دارد که پیش از شروع فعالیت جنسی، معمولاً در حدود ۱۱ یا ۱۲ سالگی، تزریق شود. بااین‌حال، حتی پس از شروع رابطه جنسی نیز ممکن است از فرد در برابر انواعی از HPV که هنوز با آن‌ها مواجه نشده محافظت کند. درباره شرایط تزریق واکسن با پزشک مشورت کنید.

غربالگری منظم انجام دهید

تشخیص زودهنگام HPV و سلول‌های غیرطبیعی می‌تواند از سرطان دهانه رحم پیشگیری کند. معمولاً انجام منظم پاپ‌اسمیر از ۲۱ سالگی آغاز می‌شود و زمان‌بندی آن باید با نظر پزشک تعیین شود.

رابطه جنسی ایمن‌تری داشته باشید

کاندوم و محافظ دهانی نسبت به عفونت‌هایی که از طریق مایع منی یا ترشحات واژن منتقل می‌شوند، محافظت کمتری در برابر HPV ایجاد می‌کنند؛ چون HPV از طریق تماس پوست با پوست نیز منتقل می‌شود. بااین‌حال، استفاده صحیح و مداوم از آن‌ها می‌تواند خطر انتقال را کاهش دهد.

از شریک جنسی خود محافظت کنید

در صورت ابتلا به HPV، شریک جنسی خود را مطلع کنید تا او نیز در صورت نیاز بررسی شود. هنگام درمان زگیل تناسلی یا بعضی ضایعات پرخطر ممکن است لازم باشد موقتاً رابطه جنسی نداشته باشید. درباره مراقبت‌های لازم حتماً با پزشک مشورت کنید.

اگر من HPV داشته باشم، شریک جنسی‌ام باید نگران باشد؟

HPV  بسیار شایع است و تقریباً بیش‎تر افراد در مقطعی از زندگی به آن مبتلا شده‌اند یا خواهند شد. بیش‌تر عفونت‌های HPV نیز به‌دلیل عملکرد سیستم ایمنی، بدون درمان خاصی برطرف یا کنترل می‌شوند. معمولاً نمی‌توان مشخص کرد که شریک جنسی شما ویروس را از شما گرفته یا از فرد دیگری؛ چون HPV ممکن است سال‌ها بدون علامت در بدن باقی بماند. بهترین کار این است که غربالگری‌ها و معاینات منظم را انجام دهید و درباره سابقه سلامتی خود با شریک جنسی‌تان صادقانه صحبت کنید.

سوالات متداول

آیا سیستم دفاعی بدن ویروس HPV را از بین می‌برد؟

سیستم ایمنی ۹۰ درصد افراد، طی یک تا دو سال عفونت را کنترل می‌کند و ویروس در آزمایش‌ها دیگر قابل‌شناسایی نیست. بااین‌حال، در بعضی افراد ویروس باقی می‌ماند یا ممکن است سال‌ها بعد دوباره فعال شود.

آیا ویروس HPV خطرناک است؟

همه انواع HPV خطرناک نیستند. انواع کم‌خطر این ویروس، بیش‎تر باعث زگیل تناسلی می‌شوند اما انواع پرخطر آن می‌تواند به تغییرات پیش‌سرطانی و بعضی سرطان‌ها منجر شود.

آیا ویروس HPV درمان قطعی دارد؟

در حال حاضر دارویی برای حذف مستقیم خود ویروس HPV وجود ندارد. معمولاً سیستم ایمنی آن را کنترل می‌کند و داروهایی هم که تجویز می‌شود در جهت تقویت سیستم ایمنی هستند. 

چه افرادی بیش‎تر در معرض ویروس HPV هستند؟

هر فردی که تماس جنسی دارد ممکن است HPV بگیرد. داشتن شریک جدید یا شرکای متعدد خطر ابتلا را بیش‌تر می‌کند و ضعف سیستم ایمنی و سیگار احتمال ماندگاری عفونت را افزایش می‌دهند. 

آیا تست پاپ‌اسمیر ویروس HPV را نشان می‌دهد؟

پاپ‌اسمیر خود ویروس را شناسایی نمی‌کند. این آزمایش تغییرات غیرطبیعی سلول‌های دهانه رحم را بررسی می‌کند. برای تشخیص انواع این ویروس باید آزمایش HPV انجام شود.

آیا ویروس HPV از طریق لیزر منتقل می‌شود؟

اگر وسایل جانبی لیزر با پوست ناحیه تناسلی آلوده تماس داشته باشند و بین مراجعه‌کنندگان درست ضدعفونی نشوند، انتقال غیرمستقیم از نظر تئوری ممکن است؛ هرچند شواهد قطعی درباره انتقال واقعی از دستگاه لیزر محدود است.

آیا ویروس HPV تا آخر عمر در بدن می‌ماند؟

طول عمر ویروس hpv محدود است و بیش‎تر عفونت‌ها طی یک تا دو سال توسط سیستم ایمنی کنترل و غیرقابل‌شناسایی می‌شوند. بااین‌حال، ویروس ممکن است در بعضی افراد ماندگار باشد و سال‌ها بعد دوباره در آزمایش ظاهر شود. 

ماندگاری ویروس HPV روی سطوح چقدر است؟

زمان دقیقی برای ماندگاری ویروس HPV روی سطوح مشخص نشده است، اما مطالعات آزمایشگاهی نشان داده‌اند HPV در برابر خشک‌شدن مقاوم است و می‌تواند چند روز یا حتی بیش‎تر عفونی باقی بماند. بااین‌حال، راه اصلی انتقال آن تماس مستقیم و نزدیک پوستی، به‌ویژه هنگام رابطه جنسی است. 

ویروس HPV چند سال در بدن می‌ماند؟ 

مدت ماندگاری به نوع ویروس، وضعیت سیستم ایمنی، مصرف سیگار و عوامل فردی بستگی دارد و عدد ثابتی برای همه وجود ندارد. در بیشتر افراد HPV طی یک تا دو سال کنترل می‌شود.

آیا افراد مجرد نیز به ویروس HPV مبتلا می‌شوند؟

بله. ابتلا به HPV ارتباطی با وضعیت تأهل ندارد. تماس نزدیک پوست ناحیه تناسلی، رابطه دهانی، واژینال یا مقعدی می‌تواند ویروس را منتقل کند و برای انتقال، دخول کامل یا داشتن چند شریک الزامی نیست.

آیا ویروس HPV سبب ابتلا به سرطان می‌شود؟

بعضی انواع پرخطر HPV در صورت ماندگاری طولانی می‌توانند باعث سرطان دهانه رحم، مقعد، واژن، فرج، آلت تناسلی و حلق شوند. بااین‌حال، بیشتر عفونت‌ها خودبه‌خود کنترل می‌شوند و هر فرد مبتلا به HPV دچار سرطان نخواهد شد.

آیا ویروس HPV همیشه موجب زگیل تناسلی می‌شود؟

خیر؛ بیش‌تر افراد مبتلا هیچ علامتی ندارند. زگیل تناسلی معمولاً توسط بعضی از انواع کم‌خطر، به‌خصوص تیپ‌های ۶ و ۱۱ ایجاد می‌شود، درحالی‌که انواع پرخطر سرطان‌زا اغلب بدون زگیل هستند.

چرا واکسن HPV مهم است؟

واکسن از ابتلا به انواع مهم سرطان‌زا و انواع ایجادکننده بیش‎تر زگیل‌های تناسلی پیش‌گیری می‌کند و می‌تواند از بیش از ۹۰ درصد سرطان‌های مرتبط با HPV جلوگیری کند.

جمع بندی

فهمیدن اینکه به ویروس پاپیلومای انسانی یا HPV مبتلا هستید، می‌تواند نگران‌کننده و ترسناک باشد و احتمالاً سؤال‌های زیادی درباره تأثیر آن بر سلامت یا روابط جنسی‌تان ایجاد کند. پیش از اینکه مضطرب شوید، با پزشک درباره نوع ویروس و معنای نتیجه آزمایش صحبت کنید و تصور نکنید که حتماً به سرطان مبتلا خواهید شد؛ همه انواع HPV یکسان نیستند. 

انواع HPV که زگیل تناسلی ایجاد می‌کنند ممکن است باعث خجالت یا ناراحتی شوند، اما معمولاً سرطان‌زا نیستند. بدن در بیشتر موارد می‌تواند عفونت HPV را کنترل و پاک کند. در مواردی که عفونت باقی می‌ماند، پزشک می‌تواند تغییرات سلولی را به‌طور منظم بررسی کند تا از پیشرفت آن‌ها به سمت سرطان جلوگیری شود. درباره تزریق واکسن HPV با پزشک مشورت کنید و غربالگری‌های منظم را جدی بگیرید.