هرچه سن خانمها بیشتر میشود لقاح و حفظ یک بارداری سالم چالش برانگیزتر میشود. باروری بین سنین 32 تا 37 سالگی کاهش مییابد و این کاهش بعد از 37 سالگی شیب بیشتری پیدا میکند. خانمها با میزان مشخصی سلولهای تخمک به دنیا میآیند. با افزایش سن و به خصوص در دهه سوم زندگی، کیفیت و کمیت تخمکهای آنها کاهش مییابد.
از طرفی ناهنجاریهایی مانند اندومتریوز و فیبروئید که در باروری تاثیر منفی دارند؛ با افزایش سن شیوع بیشتری پیدا میکنند. درحالی که باردارشدن با افزایش سن سختتر میشود، میزان خطرات احتمالی پیرامون این بارداریها هم وجود دارد که سلامت مادر و نوزاد را تحت تاثیر قرار میدهد.
خطرات بارداری در سن بالا
بارداری در سنین بالا خطر عوارض دوران بارداری را برای مادر و جنین افزایش میدهد. به همان نسبت که سن خانمها بالا میرود، خطر بروزفشارخون بالا یا دیابت (که دیابت دوران بارداری را نیز شامل میشود) چه در دوران بارداری و چه قبل از آن افزایش مییابد. این شرایط اثرات منفی در بارداری دارد. فشار خون بالا در دوران بارداری خطر بروز مشکلات با جفت و اختلالات رشد جنین را افزایش میدهد.
علاوه بر این دیابت بارداری خطر نقایص مادرزادی، فشارخون بالا و سقط را هم افزایش میدهد. این عارضه همچنین احتمال داشتن نوزادی با وزن بیش از حد طبیعی را بالا می برد و این امر منجر به بروز مشکلات بیشتری در هنگام زایمان میشود.
فشار خون بالا و دیابت ممکن است اثرات طولانی مدت روی سلامت مادر از جمله بیماریهای قلبی و سکته نیز داشته باشند. خانمهای مسنتر در معرض خطر داشتن فرزند مبتلا به نقصهای مادرزادی مرتبط با اختلالات کروموزومی مانند سندرم (نشانگان) داون نیز هستند. به طور کلی خانمهایی که در سنین بالا باردار میشوند در معرض خطرات زیر هستند:
- چندقلوزایی
- زایمان زودرس
- داشتن فرزندی با وزن کم
- نیاز داشتن به جراحی سزارین برای زایمان
- از دست دادن بارداری یا مرده زایی
نوزادانی که نارس یا با وزن کم متولد میشوند در معرض مشکلات سلامتی کوتاه مدت و طولانی مدت مانند سندرم زجر تنفسی نوزادان (RDS)، عفونت و تاخیر در تکوین قرار دارند.
برخی محققین عنوان کردهاند که سن پدر در زمان لقاح نیز سلامت کودک را تحت تاثیر قرار میدهد، گرچه در این زمینه تحقیقات بیشتری لازم است.
نکاتی برای داشتن یک فرزند سالم در سنین بالا
خانمهایی که قصد بارداری در سنین بالا را دارند با رعایت یکسری نکات میتوانند احتمال داشتن فرزند سالم را افزایش دهند. این موارد باید با هماهنگی پزشک انجام شود. عوامل مهمی مانند رژیم غذایی، ورزش و اضافه وزن از جمله نکاتی هستند که باید با پزشک خود درباره آنها مشورت کنند. تغذیه سالم، فعال بودن و اضافه وزن متعادل در دوران بارداری برای تمامی خانمها به ویژه برای خانمهای مسنتر از اهمیت بیشتری برخوردار است.
قبل از اقدام به بارداری، توصیه میشود که خانمها یک ماه قبل از بارداری و در دوران بارداری روزانه 400 میکروگرم فولیک اسید مصرف کنند. مصرف فولیک اسید به جلوگیری از نقصهای لوله عصبی در نوزاد مانند اسپینا بیفیدا کمک میکند.
خانم ها همچنین باید سیگار، مصرف الکل و داروهای غیرقانونی را کنار بگذارند. دوری از مواد سمی و آلاینده محیطی نیز تاثیر به سزایی در سلامت مادر و کودک دارد. مصرف مکمل و دارو نیز باید تحت نظارت پزشک باشد. همچنین همان طور که ممکن است برای برخی از خانمهای باردار غربالگری ژنتیک توصیه شود، برای خانمهای بالای 35 سال نیز این آزمایشها توصیه میشود تا هرگونه نقص مادرزادی مشخص شود. این آزمایشها بیشتر به این خاطر مهم هستند که با افزایش سن مادر خطر بروز برخی ناهنجاریها نیز بیشتر میشود. تستهایی که برای غربالگری نقصهای مادرزادی استفاده میشود عبارتند از:
- سونوگرافی: امواج صوتی برای معاینه جنین استفاده میشود.
- آمنیوسنتز: مایع آمنیوتیک از کیسه پیرامون جنین خارج میشود تا روی آن آزمایش شود.
- نمونه برداری از پرزهای کوریونی (جفتی): سلول هایی از جفت جدا میشوند و آزمایشهای بیشتری روی آنها انجام میشود.




