زینک در بارداری

 چه در مراحل اولیه تلاش برای باردار شدن باشید و چه باردار باشید، احتمالا از اهمیت تغذیه در این دوران آگاه هستید. اما آگاهی از میزان مواد معدنی و ویتامین‌‎های مختلف و چگونگی گنجاندن آن‌ها در رژیم غذایی روزانه چندان آسان نیست.

قطعا نام زینک یا روی را شنیده‌اید و شاید در تابستان مقداری از آن را به صورت خود زده باشید؛ اما چرا زینک در بارداری مهم است؟ علائم کمبود زینک در دوران بارداری چیست و چگونه بر نوزاد در حال رشد تأثیر می‌گذارد؟ در این مقاله ما نتایج تحقیقات بالینی تغذیه را بررسی کرده‎ایم تا خلاصه‌ای از چگونگی و چرایی استفاده از مکمل روی توسط افراد باردار در دوران بارداری ارائه دهیم.

اﻫﻤﯿﺖ ﻣﺼﺮف زینک در ﺑﺎرداری

روی یک ماده معدنی کمیاب است و بدن فقط به مقادیر کمی از آن نیاز دارد. اما همین ماده کمیاب در بسیاری از فرآیندهای حیاتی بدن نقش دارد. روی از رشد و عملکرد طبیعی سلول‌های ایمنی پشتیبانی می‌کند و بدن را در برابر ویروس‌ها و باکتری‌ها محافظت می‎‌کند.

یکی دیگر از فواید کلیدی این ماده معدنی، نقش آن در بهبود زخم است. سطوح کافی روی برای ایجاد سلول‌های جدید، به ویژه کلاژن و بافت‌های فیبر مانند مورد نیاز برای ترمیم سلول‌های آسیب‌دیده، مورد نیاز است .علاوه بر این، عملکرد روی در حمایت از فعالیت سلول‌های ایمنی نیز برای مبارزه با التهاب ناشی از زخم مورد نیاز است. فواید زینک در بارداری هم قابل توجه است که در ادامه به توضیح آن‌ها خواهیم پرداخت. همچنین پیشنهاد می‌کنیم مقاله «کمبود روی و ناباروری» را نیز مطالعه کنید.

ﻓﻮاﯾﺪ ﻣﺼﺮف زینک در ﺑﺎرداری

مصرف زینک در بارداری بسیار مهم است و از رشد و نمو کودک شما در رحم و حتی پس از بارداری و در دوران نوزادی پشتیبانی می‌کند. به همین دلیل، روی باید بخشی از هر رژیم غذایی سالم و متعادل در بارداری باشد. روی در دوران بارداری به شکل‌گیری اندام‌ها و اسکلت کودک شما در حین رشد کمک می‌کند و همچنین از رشد سیستم‌های عصبی و گردش خون او پشتیبانی می‌کند. این ماده معدنی همچنین از ساخت سلول‌ها و آنزیم‌ها در دوران بارداری پشتیبانی می‌کند و برای تقسیم سلولی و رشد بافت مورد نیاز است.

اطمینان از دریافت کافی روی در دوران بارداری، مزایای مختلف دیگری نیز برای کودک شما دارد. این ماده که در غلظت‌های بالا در مغز یافت می‌شود، برای رشد و عملکرد طبیعی مغز مهم است و پایه و اساس تمام یادگیری و رشد آینده را بنا می‌نهد. روی در دوران بارداری همچنین به کودک در حال رشد شما کمک می‌کند تا یک سیستم ایمنی قوی ایجاد کند. از دیگر خواص قرص زینک در بارداری می‏توان به تقویت سیستم ایمنی مادر هم اشاره کرد. روی از سیستم ایمنی مادر پشتیبانی می‌کند و از بدن در برابر عفونت‌ها محافظت می‌کند. 

سازمان بهداشت جهانی (WHO) اخیرا گزارشی در مورد مکمل روی در دوران بارداری منتشر کرده است که تأکید می‌کند روی در بدن ذخیره نمی‌شود، بنابراین نیازهای فیزیولوژیکی باید از طریق مصرف رژیم غذایی (از جمله مکمل‌های حاوی روی) تأمین شود. مصرف مکمل زینک در بارداری می‌تواند به مقابله با هرگونه خطر مرتبط با کمبود روی در مادر یا جنین کمک کند، مانند: 

• ناهنجاری‌های عصبی جنین
• رشد آهسته جنین (کوچک برای سن بارداری)
• ناهنجاری‌های مادرزادی
• خونریزی پس از زایمان
• پره اکلامپسی

توصیه می‌کنیم برای اطلاعات بیشتر، مطلب «نقص لوله عصبی در جنین» را بخوانید.

ﻣﻘﺪار ﻣﻮرد ﻧﯿﺎز زینک در دوران ﺑﺎرداری

توصیه‌های فعلی در مورد مصرف روی در رژیم غذایی، حاکی از آن است که افراد باردار روزانه به حدود ۱۰ تا ۱۱ میلی‌گرم روی نیاز دارند. دریافت مقدار مناسب روی در رژیم غذایی دوران بارداری بسیار مهم است، به خصوص در مورد جلوگیری از بیماری. دلیل این امر این است که در دوران بارداری، سیستم ایمنی بدن شما ضعیف‌تر از حالت عادی است، زیرا اولویت آن محافظت از سلامت کودک در حال رشد شماست.

 علاوه بر این، مهم است که افراد باردار پس از زایمان نیز تغذیه‌ی خود را در نظر داشته باشند، زیرا شیردهی می‌تواند بر وضعیت روی تأثیر بگذارد و سطح طبیعی روی را کاهش دهد.

ﻋﻼﺋﻢ و ﻋﻮارض کمبود زینک در ﺑﺎرداری

مطالعاتی که تأثیر مکمل روی را در دوران بارداری بررسی کرده‌‎اند، نشان داده که بسیاری از افراد در سن باروری ممکن است کمبود خفیف تا متوسط ​​روی را تجربه کنند. کمبود روی ممکن است باعث زایمان زودرس شود و شواهدی وجود دارد که نشان می‌دهد کمبود روی در واقع می‌تواند روند زایمان طبیعی را طولانی‌تر کند. محققان همچنین پیامدهای رشد کودک را اندازه‌گیری کردند و خاطرنشان کردند که کمبود روی ممکن است بر رشد نوزاد در آینده نیز تأثیر بگذارد.

بهترین ﻣﻨﺎﺑﻊ ﻏﺬایی زینک ﺑﺮای زﻧﺎن ﺑﺎردار

روی یک ماده مغذی ضروری است. این بدان معناست که بدن نمی‌تواند آن را تولید کند و افراد باید روی را از منابع غذایی دریافت کنند. ﺧﻮردن زینک در اوایل ﺑﺎرداری اهمیت زیادی دارد و به رشد جنین کمک می‌کند. 

روی به طور گسترده در طیف وسیعی از منابع غذایی از جمله گوشت، ماهی، مرغ، غلات و لبنیات در دسترس است. به طور کلی، جذب روی از رژیم غذایی سرشار از پروتئین‌های حیوانی بیش‎تر از رژیم غذایی غنی از پروتئین‌های گیاهی خواهد بود.

افرادی که گوشت یا غذاهای دریایی نمی‌خورند، جراحی چاقی (مانند بای‌پس معده) انجام داده‌اند، بیماری‌هایی دارند که ممکن است بر جذب مواد مغذی توسط بدنشان تأثیر بگذارد (مانند سرطان، اختلالات غذا خوردن، بیماری کلیوی، سوء جذب یا سوء مصرف مواد) یا در معرض دود سیگار هستند، باید در مورد نیازهای غذایی خاص خود با پزشک متخصص صحبت کنند تا ویتامین‎های مورد نیاز آن‌ها در بارداری از طریق مکمل اضافی تامین شود.

چه زمانی ﻣﺼﺮف مکمل زینک در ﺑﺎرداری ﻻزم اﺳﺖ؟

اکثر افراد می‌توانند از طریق یک رژیم غذایی متعادل، روی کافی دریافت کنند. علاوه بر توجه به داشتن یک رژیم غذایی متنوع و متعادل، می‌توانید مصرف مکمل را در نظر بگیرید تا مطمئن شوید که احتمال بیش‎تری وجود دارد که به تمام نیازهای تغذیه‌ای خود برسید. 

عوارض ﻣﺼﺮف ﺑﯿﺶ ازﺣﺪ زینک در ﺑﺎرداری

بعید است که اگر تنها منبع دریافت روی شما مواد غذایی باشد، بیش از حد روی دریافت کنید. منابع آنلاینی وجود دارند که میزان روی موجود در غذاها را فهرست می‌کنند. برچسب‌های روی مکمل‌ها، میزان روی موجود در محصول را نیز نشان می‎دهد. مصرف بیش از حد روی می‌تواند برای افراد باردار (و همچنین بقیه افراد) مضر باشد و منجر به مسمومیت با روی شود. علائم مسمومیت روی ممکن است شامل موارد زیر باشد: 

• حالت تهوع
• استفراغ
• درد معده
• اسهال
• سردرد.

اگر میزان زیادی از روی در مدت طولانی مصرف شود، می‌تواند منجر به مسمومیت مزمن روی شود که می‌تواند منجر به کاهش سطح لیپوپروتئین با چگالی بالا (کلسترول خوب)، کاهش عملکرد سیستم ایمنی و کمبود مس شود.

پرسش‌های متداول

آیا زینک در ﺑﺎرداری ﺿﺮر دارد؟

تاثیر زینک ﺑﺮ ﺳﻼﻣﺖ ﻣﺎدر و جنین در بارداری بسیار قابل توجه است و این ماده معدنی نقش مهمی در تکامل جنین، عملکرد ایمنی و فعالیت آنزیم‎‌های بدن ایفا می‌کند. مصرف مقادیر کافی زینک در بارداری ضروری است و در صورت دریافت در محدوده توصیه‌شده، هیچ‌گونه ضرری ندارد.

در دوران ﺑﺎرداری روزاﻧﻪ چند میلی‌گرم زینک ﻧﯿﺎز دارﯾﻢ؟

بر اساس توصیه‌ی Institute of Medicine (IOM) و WHO، میزان زینک ﻣﻮرد ﻧﯿﺎز در ﺑﺎرداری، ۱۱ تا ۱۲ میلی‌گرم در روز است.

کمبود زینک چه تاثیری ﺑﺮ رﺷﺪ جنین دارد؟

کمبود زینک در بارداری می‌تواند منجر به تأخیر در رشد داخل رحمی (IUGR)، کمبود وزن هنگام تولد، افزایش خطر زایمان زودرس و اختلال در تکامل سیستم عصبی و ایمنی جنین شود. 

ﻋﻮارض ﻣﺼﺮف ﺑﯿﺶ ازﺣﺪ زینک در ﺑﺎرداری چیست؟

مصرف بیش از حد زینک (بالاتر از ۴۰ میلی‌گرم در روز) می‌تواند با عوارضی مثل تهوع، استفراغ، اسهال و درد شکمی و در موارد شدید و طولانی، کاهش جذب مس و آهن و ایجاد کم‌خونی شود. 

مکمل زینک را ﺻﺒﺢ ﺑﺨﻮرﯾﻢ ﯾﺎ ﺷﺐ؟

زینک در معده خالی بهتر جذب می‌شود، اما به‌دلیل احتمال ایجاد تهوع توصیه می‌شود بعد از وعده اصلی (ترجیحا صبحانه یا ناهار) مصرف گردد. همچنین مصرف همزمان آن با لبنیات، مکمل آهن یا غذاهای پر فیبر می‎تواند مانع جذب آن شود. 

کمبود زینک روی وزن ﻧﻮزاد تاثیر دارد؟

بله. مطالعات نشان داده‌اند که کمبود زینک در بارداری با وزن کم هنگام تولد و افزایش احتمال رشد ناکافی داخل رحمی مرتبط است.

و در پایان... 

زینک یکی از ریزمغذی‌های کلیدی در دوران بارداری است که نقش مهمی در رشد و تکامل جنین، تقویت سیستم ایمنی و پیشگیری از عوارضی مانند زایمان زودرس و کم‌وزنی هنگام تولد ایفا می‌کند. کمبود این عنصر می‌تواند با اختلال در تقسیم سلولی و تکامل عصبی ـ شناختی جنین همراه باشد. منابع غذایی حاوی زینک شامل گوشت قرمز، حبوبات، مغزها و غلات کامل هستند و در صورت ناکافی بودن دریافت غذایی، مصرف مکمل تحت نظر پزشک توصیه می‌شود. با این حال، مصرف بیش از حد زینک ممکن است اثرات نامطلوبی بر سلامت مادر و جنین داشته باشد، بنابراین رعایت تعادل و پایبندی به دوز تجویزی اهمیت ویژه‌ای دارد.

اگر این مطلب برایتان مفید بود، پیشنهاد می‌کنیم برای دسترسی به مقالات بیشتر و مطالب آموزشی متنوع، به مجله اینترنتی مام سر بزنید؛ همچنین در صورتی که به مشاوره تخصصی یا خدمات حضوری نیاز دارید، می‌توانید از طریق مرکز مام نوبت خود را ثبت کنید.