هموروئید در بارداری (بواسیر در بارداری)

با اینکه احتمالا افراد زیادی درگیر هموروئید هستند، هیچ کس دوست ندارد در مورد هموروئید و مشکلاتی که ایجاد کرده، صحبت کند. هر فردی ممکن است به هموروئید مبتلا شود، اما احتمال ابتلای شما به آن در زمان بارداری افزایش می‌یابد. اضافه وزن جنین در حال رشد و تغییرات هورمونی که از بارداری حمایت می کنند، هر دو شانس شما را برای ابتلا به هموروئید افزایش می‌دهند. در واقع می‎توان گفت تغییرات فیزیولوژیکی که طی بارداری ایجاد می‌شود، مادر باردار را مستعد ابتلا به هموروئید می‌کند. هموروئید یا بواسیر در واقع همان ورید‌های داخل یا اطراف مقعد هستند که بزرگ و متورم شده‌اند. علل ایجاد کننده هموروئید ممکن است فقط منحصر به دوران بارداری باشد یا از قبل بارداری مستعد ابتلا به آن باشید. 

اگر می‎دانید که قبل از بارداری خود هموروئید داشته اید، بیش‌تر مراقب باشید، زیرا ممکن است در دوران بارداری بدتر شود. خبر خوب این که هموروئید در بارداری معمولا به راحتی با درمان های خانگی کنترل می‌شود و اغلب پس از بچه دار شدن از بین می‌رود. در ادامه این متن، بیش‌تر در این رابطه توضیح خواهیم داد.   

هموروئید چیست؟

بواسیر در بارداری (hemorrhoid) در واقع در اثر متورم شدن رگ‌های خونی در ناحیه مقعد و یا بخش تحتانی روده بزرگ ایجاد می‌شود و می‌تواند اجابت مزاج را در دوران بارداری بسیار ناخوشایند کند.

دلیل ایجاد هموروئید در بارداری 

اگر باردار هستید و هموروئید دارید، تنها نیستید. بواسیر در دوران بارداری شایع است، به خصوص در سه ماهه سوم بارداری و تا یک ماه پس از زایمان. بیش از نیمی از زنان باردار طی بارداری خود هموروئید را تجربه می‌کنند. اگر قبل از بارداری هموروئید داشتید، احتمال ابتلا به آن در دوران بارداری بیش‌تر است. از جمله علل ایجاد کننده هموروئید در بارداری می‎توان به موارد زیر اشاره کرد: 

افزایش حجم خون و بزرگتر شدن وریدها

تغییرات هورمونی ایجاد شده طی بارداری، منجر به افزایش حجم خون به ویژه از اواسط بارداری به بعد خواهد شد. این افزایش حجم خون برگشت خون از ورید‌ها را دشوارتر می‌کند و باعث ایجاد هموروئید در بارداری می‌شود. 

افزایش فشار روی وریدهای نزدیک مقعد 

با بزرگ‌تر جنین و رحم طی بارداری، فشار مضاعفی به ورید‌های رکتوم و اطراف مقعد وارد خواهد شد. در نتیجه احتمال واریسی شدن ورید‌های مقعد بیش‎تر خواهد شد. به همین دلیل است که هموروئید در سه ماهه دوم و سوم بارداری شایع‌تر است.

تغییرات هورمونی

در دوران بارداری ترشح هورمون پروژسترون افزایش پیدا می‌کند تا به حفظ بارداری کمک شود. این افزایش پروژسترون به طور ناخواسته بر جداره‌های ورید‌های بدن هم تاثیر می‌گذارد و باعث شل شدن آن‌ها می‌شود. درنتیجه برگشت خون به درستی انجام نمی‌شود و ورید‌ها در ناحیه مقعد دچار واریس می‌شوند. چیزی که به آن هموروئید گفته می‌شود. مکانسیم ایجاد واریس‌های پا هم دقیقا به همین شکل است. 
از طرفی پروژسترون با کند کردن دستگاه گوارش، یبوست را نیز در بارداری تشدید می‌کند. یبوست هم یک عامل خطر جدی برای ابتلا به هموروئید یا تشدید علائم آن است. 

یبوست

در دوران بارداری بیش‌تر از سایر دوران زندگی مستعد ابتلا به یبوست خواهید بود. یک مطالعه در سال ۲۰۱۴ نشان داد که از بین ۲۸۰ زن باردار، ۴۵.۷ درصد یبوست را طی بارداری خود تجربه کرده بودند. این یبوست ممکن است به دلایل زیر باشد:

• نشستن برای مدت طولانی؛
• تغییر هورمون‌ها؛
• مصرف آهن یا مکمل های دیگر.

یبوست تقریباً همیشه منجر به زور‌زدن می‌شود که فشار ناخواسته‌ای بر آن ورید‌ها رکتوم و مقعد  وارد می‌کند و باعث ایجاد همورئید در بارداری می‌شود. 

علائم هموروئید در بارداری

دو نوع هموروئید وجود دارد: هموروئید داخلی و هموروئید خارجی. هر نوع هموروئید می‎تواند علائم متفاوتی داشته باشد.

هموروئید داخلی

هموروئیدهای داخلی، در قسمت انتهایی روده ایجاد می‎شوند. اگرچه برخی از هموروئیدهای داخلی ممکن است پرولاپس داشته باشند و به خارج از دهانه مقعد گسترش یابند اما به طور معمول در رکتوم پنهان هستند و تشخیص‌شان دشوار خواهد بود. هموروئید داخلی می‌تواند باعث خونریزی شود، اما معمولاً باعث ایجاد درد نمی شود. چرا که آن‌ها در منطقه‌ای قرار دارند که انتهای عصبی ندارد. با این حال، اگر هموروئید داخلی دچار افتادگی شود، می‌تواند بسیار دردناک باشد.

هموروئید خارجی

هموروئید خارجی در خارج از مقعد شکل می‌گیرد. این نوع از هموروئید‌ها در نزدیکی مقعد قرار دارند و توسط پوست پوشیده می‏شوند. اگر هموروئید خارجی متورم شود یا لخته خون درآن ایجاد شود، می‎تواند باعث درد ناگهانی و شدید شود. درد اغلب در ۴۸ ساعت اول شدید است و سپس طی چند روز بهبود می‌یابد.
از دیگر علائم رایج هموروئید در بارداری می‎توان به موارد زیر اشاره کرد: 

• خونریزی؛ (ممکن است بعد از دفع مدفوع متوجه خون شوید)
• حرکات روده دردناک؛
• درد هنگام مدفوع؛
• درد شدید در ناحیه مقعد؛ (در صورتی افتادگی و پرولاپس)
• یک ناحیه برجسته در نزدیکی مقعد؛
• خارش؛
• سوزش؛
• تورم.

به طور کلی این علائم را با هموروئید خارجی تجربه خواهید کرد و معمولا با بواسیر داخلی هیچ علائمی ندارید. هرچند ممکن است هنگام اجابت مزاج، هموروئید داخلی بیرون بزند و خون‎ریزی و ناراحتی را تجربه کنید. گاهی هم ممکن است هموروئید را بدون هیچ علامتی تجربه کنید. 

عوارض هموروئید در بارداری

دیدن خون در مدفوع می‌تواند ترسناک باشد، اما خونریزی مقعدی ناشی از هموروئید معمولاً بی ضرر است و عارضه جدی برای شما و کودک‌تان به همراه ندارد. با این حال، نگرانی‌هایی وجود دارد که مرحله فشار زایمان و می‌تواند هموروئید شما را بدتر کند. 

اگر باردار هستید و متوجه وجود خون در مدفوع خود شده‌اید، حتما به یک پزشک متخصص مراجعه کنید. پزشک با بررسی می‌تواند به شما اطمینان دهد که علت خونریزی شما هموروئید است یا مشکلات جدی‌تر. 

آیا هموروئید بعد از بارداری از بین می‌رود؟

بواسیر ممکن است پس از بارداری و زایمان بدون هیچ درمانی کاملاً ناپدید شود. زیرا سطح هورمون‌ها، حجم خون و فشار داخل شکمی پس از زایمان طبیعتا کاهش می‌یابد. البته اگر در مرحله دوم زایمان دچار زور زدن طولانی مدت شوید، ممکن است از زمان زایمان به هموروئید مبتلا شوید.  

تشخیص هموروئید در بارداری

بواسیر در بارداری به قدری رایج است که ارائه دهنده مراقبت‌های بهداشتی شما احتمالاً با نحوه صحبت در مورد علائم خود متوجه می‌شود که شما هموروئید دارید. معاینه فیزیکی هم می‌تواند به تشخیص کمک کند. 

درمان هموروئید در بارداری

آموزش اغلب بهترین درمان برای هموروئید است تا زمانی که خود به خود از بین برود. شما می‌توانید بسیاری از درمان‎های خانگی و اصلاح شیوه زندگی را برای کاهش علائم هموروئید خود امتحان کنید. از آنجایی که یبوست بواسیر را بدتر می‎کند، گزینه‎‌های درمانی خانگی معمولا حول محور پیش‎گیری یا مدیریت یبوست است. با این حال، نباید هموروئید در بارداری را نادیده نگیرید. هموروئیدهای درمان نشده ممکن است با گذشت زمان بدتر شوند و عوارضی مانند افزایش درد یا در موارد نادر، کم خونی ناشی از خونریزی ایجاد کنند.

از آنجایی که هموروئید در بارداری، تنها علت خونریزی از مقعد نیست، حتما باید با یک پزشک متخصص مشورت کنید. 

درمان‌های خانگی هموروئید در بارداری 

اقدامات زیادی وجود دارد که می‌توانید در خانه برای تسکین و پیش‌گیری از هموروئید در بارداری انجام دهید. از جمله: 

• هنگام اجابت مزاج از دستمال مرطوب و قابل شست‎وشو استفاده کنید؛
• اگر نیاز به رفتن دستشویی دارید، آن را به تعویق نیندازید؛
• چند بار در روز به مدت ۱۰ دقیقه در آب گرم بنشینید؛
• چند بار در روز یک کیسه یخ را برای چند دقیقه روی آن ناحیه نگه دارید؛
• سعی کنید برای جلوگیری از فشار اضافی بر مقعد خود، زیاد ننشینید؛
• فعالیت بدنی داشته باشید؛
• وقتی می‎نشینید، از بالش های مخصوص استفاده کنید؛
• برای نرم نگه داشتن مدفوع، مقدار زیادی آب بنوشید و غذاهای پر فیبر بخورید؛
• هنگام اجابت مزاج یا نشستن طولانی مدت روی توالت از زور زدن خودداری کنید؛
• تمرینات کگل را برای تقویت عضلات انجام دهید.

درمان دارویی هموروئید

همیشه قبل از مصرف هر گونه دارویی در دوران بارداری، با پزشک خود صحبت کنید تا اطمینان حاصل کنید که درمان‎ها خطری برای کودک شما ندارد. این داروها اغلب شامل ترکیبات ضد درد یا ضد التهابی هستند. کرم‌ها یا پمادهای حاوی هیدروکورتیزون-پراموکسین می‌توانند به ویژه برای کاهش درد، التهاب و خارش ناشی از هموروئید موثر هستند و جز داروهای ایمن در بارداری محسوب می‌شوند. همچنین ممکن است پزشک بتواند یک ملین بی خطر یا شیاف را برای رفع یبوست توصیه کند. 

اگر اقدامات پیش‎گیرانه و درمان های خانگی کمکی نکرد، یا اگر درد شدید یا خونریزی مقعدی دارید، به درمان‌های تخصصی‎تری نیاز است. سایر گزینه های درمانی پزشکی برای هموروئید عبارتند از: 

بستن نوار لاستیکی

در این روش یک نوار لاستیکی کوچک در اطراف پایه هموروئید قرار می‌گیرد. باند جریان خون را به داخل هموروئید متوقف می‌کند و در نهایت هموروئید می افتد. این پروسه معمولا ۱۰ تا ۱۲ روز طول می کشد. بافت اسکار در طول این فرآیند تشکیل می شود که به جلوگیری از عود هموروئید در همان محل کمک می‌کند.

اسکلروتراپی

یک محلول شیمیایی مستقیماً به هموروئید تزریق می شود. این پروسه باعث کوچک شدن آن و تشکیل بافت اسکار می شود. این امکان وجود دارد که هموروئید پس از این درمان عود کند.

هموروئیدکتومی

هموروئیدکتومی یک روش جراحی برای برداشتن هموروئید است. این بیماری با چندین خطر از جمله بیهوشی عمومی، خطر آسیب به ماهیچه های مقعد، درد بیشتر و زمان بهبودی طولانی تر همراه است. در نتیجه، این درمان فقط برای هموروئیدهای شدید یا زمانی که عوارضی مانند هموروئیدهای متعدد یا بواسیر پرولاپس وجود دارد، توصیه می شود.

پیش‌گیری از هموروئید در بارداری

شما نمی‌توانید به صورت قطعی از بواسیر پیش‌گیری کنید، اما می‎توانید عادت های خوبی را برای کاهش شانس ابتلا به یبوست و به دنبال آن هموروئید در بارداری ایجاد کنید. غذاهای غنی از فیبر بخورید و هر روز مقدار مناسبی مایعات بنوشید. تمرینات کگل را وارد برنامه روزانه خود کنید تا گردش خون سالم در مقعد ایجاد شود.

علل دیگر خونریزی مقعد در بارداری

خونریزی مقعد در بارداری بسیار شایع است و شایع‎ترین دلیل آن یبوست، بواسیر و شقاق مقعد در دوران بارداری است. به ندرت، مدفوع خونی در بارداری به دلیل شرایط جدی تری مانند بیماری التهابی روده ایجاد می‌شود. در موارد خاص نادر، مدفوع خونی ممکن است ناشی از سرطان باشد.

و در پایان…

بواسیر می تواند بخشی ناراحت کننده و حتی شرم آور از بارداری باشد، اما به یساد داشته باشید ابتلا به هموروئید در بارداری بسیار شایع است و خیلی از مادران باردار آن را تجربه می‌کنند. در صورت تشخیص این بیماری باید به‌دنبال درمان باشید، چرا که با گذشت زمان ممکن است علائم آن بدتر ‌شود. درمان‌های خانگی زیادی وجود دارند که می‌توانید امتحان کنید، اما ممکن است به درمان پزشکی هم نیاز داشته باشید. اگر علائم بواسیر برای شما آزاردهنده شده و درمان‌های خانگی هم در تسکین آن‌ موثر نیستند، حتما با یک پزشک متخصص درباره‌ی راهکارهای درمانی مناسب که روی بارداری تاثیر منفی ندارند، صحبت کنید.