آیا میگرن در بارداری درمان دارد؟

این مطلب از نظر علمی به تأیید دکتر فاطمه فرج زاده فلوشیپ ناباروری و IVF، از پزشکان متخصص مرکز مام رسیده است.

سردرد های میگرنی در دوران بارداری نسبتا شایع می باشند. بدون شک دردها و اختلالات جدیدی را در دوران بارداری تجربه خواهید کرد که احتمالا میگرن نیز یکی از آن هاست. میگرن نوعی سردرد شدید و بی‎تاب کننده است که ممکن است باعث ایجاد حالت تهوع، سرگیجه و حساسیت به نور و صدا گردد و جزو سردرد های عروقی طبقه بندی می شود.

جالب است بدانید که تاثیر بارداری بر میگرن در افراد مختلف متفاوت است؛ گاهی بارداری باعث تشدید این سردرد ها و گاهی نیز منجر به فروکش کردن علائم میگرن می گردد.

علت میگرن در بارداری:

علت اصلی میگرن بارداری هنوز به طور کامل شناخته نشده است اما یک علت میگرن در بارداری ممکن است تغییرات شیمیایی در مسیرهای عصبی و جریان خون مغز باشد.

محققان معتقدند تعدادی از سلول ‌های مغزی باعث آزاد شدن مواد شیمیایی می‌شوند که این مواد شیمیایی خود باعث تحریک رگ‌های خونی روی سطح مغز شده و این امر، تورم رگ‌های خونی و تحریک پاسخ درد را به همراه دارد.

همچنین تصور می‌شود هورمون استروژن نیز بر میگرن تاثیر داشته و می‌تواند علت میگرن در بارداری باشد. به همین دلیل است که بارداری، قاعدگی و یائسگی اغلب الگوی سردردهای میگرنی را در خانم ها تغییر می‌دهند.

سروتونین که یک انتقال دهنده عصبی می‌باشد هم نقش مهمی در میگرن دارد. 

تغییرات هورمونی در دوران بارداری تنها علت میگرن در بارداری نیست؛ به این معنی که بیشتر زنان ترکیبی از محرک ‌های میگرنی را دارند. به عنوان مثال، استرس و کمبود خواب ممکن است باعث میگرن شوند. البته عکس این حالت نیز ممکن است به این معنی که عاملی که می‌تواند یک یا چند بار باعث ایجاد سردرد میگرنی شود، لزوما همیشه آزار دهنده نیست.

برخی از سردردهای میگرنی فقط چند ساعت طول می‌کشند، اما برخی دیگر ممکن است حتی تا دو روز ادامه داشته باشند. میگرن کاملاً غیرقابل پیش بینی است؛ بنابراین بارداری ممکن است باعث تشدید سردردها شده و یا منجر به کم شدن و یا حتی ناپدید شدن کامل علائم گردد.

داشتن شرح حال و سوابق سردرد های شما می‎تواند به شما و پزشکتان کمک کند تا محرک‌های سردردتان را شناسایی کنید و تصمیم بگیرد که کدام روش درمانی برای کاهش و رفع علائم شما بهتر است. همچنین ممکن است به شما در تشخیص الگویی کمک کند تا متوجه شوید در دوران بارداری باید به چه نکاتی توجه کنید و چه عواملی را کنترل نمایید. از جمله کارهایی که به شما در رسیدن به یک الگوی مشخص کمک می کند، نوشتن درباره سردردتان است. مواردی که باید به آن توجه کنید عبارتند از:

• در چه جایی احساس درد می کنید؟ 

• چه دردی احساس می‌کنید؟ 

• توجه به سایر علائم مانند استفراغ یا حساسیت به نور، سروصدا و یا بو، حالت تهوع و ...؛

• زمان شروع و پایان سردردتان؛

• مواد غذایی و نوشیدنی‌هایی که در طی 24 ساعت قبل از میگرن داشته‌اید؛

• هرگونه تغییر در سبک زندگی روزمره، از جمله سفر به مکان جدید، تغییر آب و هوا یا تغییر در رژیم غذایی؛

• هر درمانی را که امتحان کرده اید و اینکه آیا به شما کمک کرده یا باعث شدیدتر شدن سردردتان شده است.

شناخته شده ترین عوامل محرک‌ سردرد های میگرنی:

• شکلات؛

• کافئین؛

• غذاهای حاوی مواد نگهدارنده؛

• برخی شیرین کننده‌های مصنوعی.

تشخیص میگرن در بارداری:

سردرد در بارداری می تواند به دلیل عارضه‌ای به نام پره اکلامپسی (مسمومیت بارداری) ایجاد شود. بنابراین پزشک ممکن است قبل از تشخیص میگرن، ابتدا شما را از جهت ابتلا به پره اکلامپسی ارزیابی کند. حتماً در مورد تمام داروهای مصرفی از جمله محصولات بدون نسخه و مکمل‌های طبیعی پزشک خود را مطلع کنید. همچنین به پزشک اطلاع دهید که آیا سابقه میگرن در خانواده شما وجود داشته است یا خیر.

پزشک اغلب میگرن بارداری را از طریق شرح حال سردردها (مثلا همراهی سردرد با علائم دیگری مانند حالت تهوع، حساسیت به نور، صدا و یا بو و ...) و سابقه‌ی پزشکی بیمار تشخیص می دهد. سی تی اسکن و سایر آزمایش‌های رادیولوژی به دلیل خطرات احتمالی که ممکن است برای سلامت جنین داشته باشند، معمولا توصیه نمی‌شوند.

خود مراقبتی در برابر میگرن بارداری:

اولین خط دفاعی شما در برابر سردردهای میگرنی، داشتن یک سبک زندگی سالم می‌باشد. در ادامه به چند نکته که برای کنترل میگرن بارداری به شما کمک می کنند، اشاره شده است:

• تا حد امکان از محرک‌های شناخته شده‌ میگرن بارداری دوری کنید؛

• یک برنامه‌ی غذایی زمان بندی شده و قابل پیش بینی داشته باشید و آن را حفظ کنید؛

• مقدار زیادی آب بنوشید؛

• استراحت کافی داشته باشید؛

• در کلاس های مربوط به تکنیک ‌های کسب آرامش شرکت کنید؛

• هنگام شروع سردرد، استفاده از کیسه ‌های یخ بر روی شقیقه ها و پیشانی، ماساژ و استراحت در یک اتاق آرام و تاریک را امتحان کنید.

درمان میگرن در بارداری:

راهکار های متعددی برای درمان میگرن در بارداری وجود دارد. به طور مثال معمولا توصیه می‌شود در دوران بارداری تا حد ممکن از هیچ دارویی بجز داروهای مورد نیاز برای تامین ویتامین‌ها و آهن در دوران بارداری استفاده نشود، دلیل این امر این است که استفاده از این داروها می‌تواند باعث ایجاد نقایصی هنگام تولد در نوزادان شود؛ مگر در شرایط خاص و به تجویز پزشک. همچنین در موارد ضروری استفاده از دارو هم باید در انتخاب آن دقت شود زیرا بسیاری از داروها با عوارض بارداری همراه هستند. به عنوان مثال، برخی داروها عوارضی مانند خونریزی، سقط جنین یا محدودیت رشد داخل رحمی (شرایطی که جنین داخل رحم به طور طبیعی رشد نمی‌کند) دارند.

مسکن ها می‌توانند به کاهش سردرد ها و درمان میگرن در بارداری کمک کنند، اما بسیاری از داروهای تسکین دهنده‌ی درد، صرفا مختص درد های میگرنی نیستند و عمومی عمل می کنند به عنوان مثال:

• استامینوفن؛ که از داروهای کم خطر در دوران بارداری می باشد.

• داروهای ضد التهابی غیر استروئیدی (NSAID) مانند آسپرین؛ این داروها ممکن است خطر خونریزی و سقط جنین را به همراه داشته باشند، همچنین اگر در سه ماهه سوم مصرف شود احتمال بروز عوارض قلبی در کودک را نیز افزایش می دهند. آسپرین در صورتی که در نزدیکی زایمان مصرف گردد، ممکن است منجر به خونریزی بیش از حد مادران هنگام زایمان شود.

لازم به ذکر است که در مورد خطرات اکثر داروهای NSAID در بارداری، از جمله ایبوپروفن، هنوز مطالعات تحقیقاتی کافی صورت نگرفته است.