​معاینه سینه و خودآزمایی پستان توسط خود فرد

سرطان پستان شایع‎ترین سرطان زنان است. به همین دلیل پیش‎گیری و تشخیص زودرس آن توسط روش‌های غربالگری بسیار حائز اهمیت است. معاینه‌ی ماهانه پستان توسط خود فرد (BSE) Breast self examination یکی از راه‌های تشخیص زودرس سرطان پستان می‌باشد. 

برای تشخیص بروز هرگونه تغییردر بافت پستان در مراحل اولیه‌ی آن لازم است ابتدا با خصوصیات بافت طبیعی پستان آشنا شوید. بافت فیبرو گلندولار( اسفنجی غددی ) بافت طبیعی پستان هستند. بافت پستان شامل ۱۵ تا ۲۰ لوب می‌باشد که هر کدام دارای غدد و مجاری شیری می‌باشند. به همین دلیل بافت پستان در حالت طبیعی به صورت غددی لمس می‌شود. بهتر است هر فرد با معاینه‌ی ماهیانه‌ی پستان خود با بافت طبیعی پستانش آشنا شود تا در صورت بروز هر گونه تغییر حتی کوچک در بافت پستان آن را شناسایی کرده و به پزشک خود اطلاع دهد یا اگر با بافت غددی طبیعی پستان رو به رو شد آن را غیرطبیعی تلقی نکند.

البته خودآزمایی سینه هیچ‌گاه نمی‌تواند جایگزین معاینه بالینی توسط پزشک، سونوگرافی یا ماموگرافی شود و فقط می‌تواند به شما کمک کند تا تغییرات ایجاد شده را در سریع‎ترین زمان ممکن تشخیص دهید. در ادامه این متن به روش‎های انجام خودآزمایی سینه و نکاتی باید در این رابطه بدانید، اشاره خواهیم کرد. 

تشخیص و غربالگری سرطان پستان

تشخیص زود هنگام به معنای این است که ما علائم هشداردهنده سرطان سینه را بشناسیم تا اگر این علائم را در خود پیدا کردیم به پزشک مراجعه کنیم. اما غربالگری به این معناست که در افرادی که علامتی ندارند اما به علل مختلف مثل سن یا سابقه خانوادگی سرطان و...در معرض سرطان هستند اقدامات تشخیصی انجام شود.

روش های غربالگری و تشخیص سرطان پستان

راه‌های غربالگری شامل خودآزمایی در منزل، ماموگرافی، سونوگرافی و راه تشخیصی  نمونه برداری (بیوپسی)، معاینه فیزیکی توسط پزشک است. سونوگرافی اولین یا تنها آزمایش تصویربرداری است که برای ارزیابی توده در خانم های زیر30 سال یا باردار و یا شیرده توصیه میشود .ماموگرفی برای ارزیابی توده در خانم های بالای40 سال که باردار و شیرده نیستند توصیه می‎شود. در صورت نیاز به آزمایش های بیشتر ممکن است پزشک برای شما درخواست ام آر آی دهد. همچنین ممکن است در مواردی شما را برای ارزیابی های بیش‌تر به متخصص پستان ارجاع دهند.
حتما بخوانید: بيوپسي سينه چيست

به طور کلی زنان با سن بیشتر از 40 سال باید سالانه یک بار با مراجعه به پزشک ماموگرافی انجام بدهند.در سنین بین20 تا39 سال زنان بهتر است هر سه سال یک بار با مراجعه به مراکز درمانی سونوگرافی انجام دهند. فراموش نکنید که معاینه های منظم در فواصل6 تا 12  ماه توسط پزشک همراه با خودآزمایی ماهانه پستان توصیه می‎شود.

خودآزمایی پستان

یکی از راه های غربالگری سرطان پستان خودآزمایی پستان یا به عبارت دیگر معاینه توسط خود فرد است که بهتر است اول خودتان معاینه کنید و سپس به پزشک مراجعه کنید. انجام این خودآزمایی در همراهی با سایر روش های غربالگری مثل سونوگرافی و ماموگرافی احتمال تشخیص زود هنگام را افزایش میدهد. نتایج مطالعات نشان میدهند که حدودا 95  درصد سرطان‎های پستان اولین بار طی معاینه پستان توسط خود فرد کشف می‎شوند. درست است که خودآزمایی پستان نمی‌تواند جایگزین معاینه پزشک و ماموگرافی شود ولی میتواند در فاصله مراجعات پزشکی شما را محافظت کند.

چرا معاینه سینه در منزل اهمیت بالایی دارد؟

خودآزمایی پستان برای هر زن و در هر سنی قابل اجراست . به راحتی در منزل میتوانید انجام دهید و از مزایای آن میتوان به نداشتن هزینه مالی و اینکه حدودا 15 دقیقه در هر ماه طول میکشد اشاره کرد. با انجام معاینه پستان با مشخصات وخصوصیات پستان خود آشنا میشوید و در صورت هرگونه تغییر در مراحل اولیه قادر به شناسایی آن خواهید بود. هرچه بیشتر سینه های خود را معاینه کنید اطلاعات بیشتری در مورد آنها کسب خواهید کرد و تشخیص اینکه آیا چیزی تغییر کرده است یا نه، راحت تر خواهد بود.

خود آزمایی پستان برای سرطان در چه سنی و چه مواقعی انجام میشود؟

معاینه پستان در هر ماه در زمان معین و به روش معینی که در ادامه توضیح داده خواهد شد، انجام میشود.

خانم ها باید از سن 20 سالگی به بعد خودآزمایی پستان را انجام دهند.

 در زمان شیردهی هم میتوانید معاینه پستان انجام دهید فقط بهتر است پس از شیردادن به نوزاد و تخلیه شیر از پستان ها معاینه کنید.در صورتی که به هرعلت عادت ماهیانه نمیشوید,خودآزمایی پستان را در یک روز مشخص در هر ماه مثلا روز اول هر ماه انجام دهید. در صورتی که رحم شما به طریقی جراحی شده باشد، اگر تخمدان ها خارج شده باشند در یک روز مشخص در هرماه (مانند زنان یائسه) معاینه را انجام دهید. در صورتی که تخمدان ها در بدن باقی هستند و شما در سنین قبل از یائسگی هستید جهت انجام معاینه دقیق تر با پزشکتان مشورت کنید. همچنین در صورتی که از درمان های هورمونی استفاده میکنید در مورد زمان انجام خودآزمایی بهتر است با پزشک مشورت کنید.

آشنایی با روش‌های درمان درد سینه در شیردهی می‌تواند به مادران کمک کند تا این دوره را با ناراحتی کمتری پشت سر بگذارند.

بهترین زمان انجام خودآزمایی پستان

بهترین زمان انجام معاینه 2تا3 روز پس از پایان قاعدگی یا حدودا روز نهم یا دهم سیکل قاعدگی است. البته در برخی رفرنس ها هم گفته شده بلافاصله پس از پایان خونریزی قاعدگی هم میتوانید انجام دهید. در این زمان پستان ها کمترین حساسیت و سنگینی را دارند در نتیجه معاینه راحت تر و تشخیص دقیق تر است.

مراحل انجام خودآزمایی پستان

شامل دو مرحله اصلی مشاهده و لمس است.

نگاه کردن:

در برخی موارد بیماری های پستان به ویژه سرطان های پستان باعث بروز تغییراتی در ظاهر پستان میشوند که با توجه و نگاه کردن به ظاهر پستان ها قابل تشخیص هستند. بنابراین لازم است تا با ظاهر سینه های خود آشنا باشید تا هرگونه تغییرات احتمالی را در آنها تشخیص دهید.

نگاه کردن شامل چند مرحله است روبروی آیینه بایستید و در حالت های زیر به پستان های خود نگاه کنید.

1-دست ها را در دو طرف بدن به حالت آویزان قراردهیدو به پستان ها نگاه کنید.

2-دست ها را ازکنار سرتان صاف بالا بکشید.

3-دست ها را از آرنج خم کنید و به کمر فشاردهید.

4-دست ه ارا صاف به جلو بکشید و کمی به سمت جلو خم شوید.

هرگونه عدم قرینگی توکشیدگی و تغییر غیرعادی را مشاهده کنید.

اگر هر یک از تغییرات زیر را مشاهده کردید آنها را به اطلاع پزشک خود برسانید:

گودی جمع شدن یا برآمدگی پوست 

تغییر وضعیت نوک پستان یا توک سینه معکوس(کشیده شدن نوک پستان به داخل)

قرمزی درد بثورات یا تورم

لمس:

بهتر است از قسمت انتهایی بند آخر سه انگشت میانی دست ها و نه نوک انگشتان استفاده کرد(نرمه انگشتان)

_روش اول به صورت دورانی از نوک پستان به صورت دایره وار تا قسمت محیط پستان حرکت کرده و سپس زیربغل هم از نظر وجود توده حتماً به صورت عمقی لمس شود.

_روش دوم از نوک پستان به سمت محیط به صورت خطوط شعاعی لمس می‌شود.

_روش سوم از یک سمت پستان شروع کرده و به صورت خطوط موازی عمودی پستان را لمس می‌کنیم.

اگر سینه های شما بزرگ هستند بهتر است پستان را با یک دست نگاه داشته و با دست دیگر آن را معاینه کنید.

در نهایت الگویی را انتخاب کنید که مطمئن باشید تمام نقاط پستان از زیر بغل تا تمام بافت سینه و حتی از ترقوه تا بالای شکم را لمس میکنید و حتی بهتر است که نتایج خودآزمایی پستان را در یک دفترچه یادداشت کنید.

علائم خطر در خودآزمایی پستان

پس از معاینه‌ی کامل پستان، در صورت وجود هر یک از موارد زیر حتماً به پزشک مراجعه کنید:

 لمس توده در پستان؛

افزایش اندازه‌ی توده‌ای که از قبل وجود داشته است؛

علائم پوستی مانند فرو رفتگی پوست یا نوک پستان، نمای پوست پرتقالی، قرمزی، زخم و ... ؛

پوسته پوسته شدن، قرمزی و خارش نوک پستان؛

 ترشح غیر طبیعی از نوک پستان ( ترشحی به جز شیر)؛ حتما بخوانید: ترشح از سينه نشانه چيست

 تورم پستان؛

نوک پستان غیرطبیعی ( فرورفتگی نوک پستان، انحراف نوک پستان، قرمزی ، درد و ....).

حتما مقاله علائم سرطان سینه در زنان را بخوانید.

در صورت یافتن توده در خودآزمایی پستان،چه بایدکرد؟

در صورت پیدا کردن توده نباید وحشت کرد. اغلب خانم ها دارای توده های پستان خوش خیم و غیرسرطانی هستند. اغلب علت این توده های غیر سرطانی پستان، تغییرات طبیعی هورمونی، بیماری خوش خیم پستان یا یک آسیب است.
در کنار انجام منظم خودآزمایی پستان، توجه به تغییرات پوستی و درد نوک سینه اهمیت دارد؛ چراکه برخی از این علائم می‌تواند به شقاق سینه مرتبط باشد.

سوالات متداول درباره خودآرمایی پستان

معاینه سینه برای زنانی که پریود نمی شوند به چه صورت است؟

در یک روز مشخص هرماه مثلا اول ماه انجام دهند.

در یائسگی به چه  صورت باید معاینه سینه انجام داد؟

در یک روز مشخص از ماه مثلا ابتدای ماه انجام دهند اما در صورتی که از درمان های هورمونی استفاده میکنید در مورد انجام آن بهتر است با پزشکتان مشورت کنید.

مشخصات سینه سالم چیست؟

سینه سالم دارای پوست صاف، رنگ یکنواخت، فرم نیمه متقارن و نوک سینه طبیعی است. بدون فرورفتگی و ترشح مشکوک یا توده های قابل لمس و تغییر رنگ پوست میباشد.

از چه سنی به بعد خودآزمایی پستان ضروری است؟

از سن 20 سالگی به بعد خودآزمایی ضرروی و اهمیت بالایی در غربالگری سرطان پستان دارد.

آیا معاینه سینه برای سرطان در زمان مشخصی از ماه انجام می شود؟

بله  و بهترین زمان انجام معاینه 2تا3 روز پس از پایان قاعدگی یا حدودا روز نهم یا دهم سیکل قاعدگی است.در این زمان پستان ها کمترین حساسیت و سنگینی را دارند در نتیجه معاینه راحت تر و تشخیص دقیق تر است.و در مورد زنانی که خونریزی ندارند به هرعلتی یائسگی یا جراحی یک روز ثابت از ماه انتخاب کرده ومعاینه انجام دهند.
برای آشنایی با واقعیت‌ها و روش‌های موجود درباره افزایش سایز سینه می‌توانید این مطلب را مطالعه کنید.

نتیجه‌گیری

در مطالعات مختلف میزان انجام خودآزمایی پستان دربین خانم ها و حتی دانشجویان پایین بوده و لزوم آگاهی بخشی را نشان میدهد چون خودآزمایی پستان در صورت اجرای صحیح، یکی از عملی ترین استراتژی ها در تشخیص زودهنگام سرطان پستان است.