اثرات آیکاس بر بارداری

در سال ‌های اخیر مصرف مواد دخانی میان جوانان و افراد سنین باروری افزایش چشمگیری داشته. بسیاری از این افراد برای کاهش آسیب سیگار معمولی، به سراغ محصولات جدید تری مثل سیگار های الکترونیکی، ویپ و آی ‌کاس (IQOS) رفته‌ اند چون تصور می ‌کنند این دستگاه‌ ها «بی ‌خطرتر» یا «کم‌ ضررتر» هستند. در حالی ‌که تحقیقات علمی نشان می ‌دهد این باور، یک تصور نادرست است.

آی‌ کاس و یا سایر محصولات نیکوتینی هر چند دود کمتری دارند، اما همچنان حاوی نیکوتین و ترکیبات شیمیایی هستند که می‌ توانند سلامت عمومی بدن، مخصوصا سیستم تولید مثلی زنان و مردان را تحت تاثیر قرار دهند.

در این مقاله، به بررسی تاثیرات آیکاس بر باروری مردان و زنان، و همچنین اثرات آن در بارداری و شیردهی می‌ پردازیم.

آی کاس و تفاوت آن با سیگار و قلیان، پاد و ویپ 

آی‌کاس (IQOS) یکی از انواع محصولات تنباکو است که جایگزینی برای سیگار یا قلیان معرفی شده است. در این دستگاه به ‌جای سوزاندن تنباکو، برگ‌ های تنباکو تا حدود ۳۵۰ درجه سانتی‌گراد گرم می ‌شوند؛ یعنی دمایی بسیار پایین ‌تر از سیگار معمولی که در آن احتراق تا حدود ۸۰۰ درجه رخ می‌ دهد. در اثر این گرما، بخار یا آئروسل حاوی نیکوتین و مواد شیمیایی مختلف آزاد می ‌شود و کاربر آن را از طریق فیلتر مخصوص استنشاق می‌کند. به همین دلیل ظاهر مصرف آن شبیه سیگار است، اما به ‌جای دود حاصل از سوختن، بخار تولید می‌ کند.

اگرچه مقدار برخی از مواد مضر در مقایسه با سیگار کمتر است، اما این آئروسل همچنان حاوی ترکیباتی است که می ‌توانند به قلب، ریه و حتی سیستم تولید مثل آسیب برسانند. به همین دلیل سازمان جهانی بهداشت (WHO) و سازمان غذا و داروی آمریکا (FDA) تاکید کرده ‌اند که آیکاس یک محصول بی ‌خطر یا روش مناسب برای ترک سیگار محسوب نمی ‌شود.

در مقایسه با قلیان نیز، تفاوت در منبع حرارت و نوع ترکیبات است. در قلیان، زغال باعث سوختن تنباکو و آزاد شدن حجم بالایی از منواکسیدکربن، فلزات سنگین و هیدروکربن‌ های معطر می‌شود؛ درحالی‌که آی ‌کاس از گرما استفاده می‌کند و منو اکسیدکربن کمتری آزاد می‌سازد. با این ‌وجود، هر دو نوع حالت مصرف موجب افزایش نیکوتین خون و استرس اکسیداتیو در بدن می‌ شوند، عاملی که با کاهش کیفیت اسپرم و تخمک مرتبط دانسته شده است.

آی‌کاس همچنین با محصولات دیگری مانند پاد و ویپ تفاوت دارد. در ویپ و پاد از مایع نیکوتینی استفاده می‌ شود؛ درحالی‌ که در آیکاس تنباکوی واقعی گرم می ‌شود. بنابراین، ویپ نیکوتین مایع دارد اما فاقد برگ تنباکوست، در حالی‌ که آی ‌کاس از تو تون طبیعی استفاده می ‌کند و به همین علت ترکیبات حاصل از آن به دود سیگار نزدیک ‌تر است. در نتیجه، می‌توان گفت آیکاس چیزی میان ویپ و سیگار است: بخار دارد نه دود، اما همچنان حاوی نیکوتین و ترکیبات زیان ‌آور تنباکو است.

آی کاس و باروری مردان 

مطالعات نشان داده ‌اند که نیکوتین باعث افزایش استرس اکسیداتیو در بدن می ‌شود؛ حالتی که در آن مواد سمی، غشا و DNA اسپرم را تخریب می‌ کنند. نتیجه ‌ی این فرآیند، کاهش تعداد اسپرم، افت تحرک و تغییر در شکل طبیعی آن‌ ها است؛ همان شاخص‌ هایی که در آزمایش اسپرم بررسی می ‌شوند.

یکی از شاخص ‌های دقیق ‌تر برای ارزیابی کیفیت اسپرم، شاخص شکست DNA یا DFI است. هرچه این عدد بالاتر باشد، احتمال باروری طبیعی و حتی موفقیت در روش ‌هایی مانند IVF یا ICSI کمتر می ‌شود. مصرف هر نوع محصول نیکوتینی از جمله آی‌کاس با افزایش DFI و ضعیف ‌تر شدن کیفیت اسپرم ارتباط دارد. اگر می‌خواهید بدانید مصرف ماریجوانا چگونه می‌تواند بر سلامت و عملکرد اسپرم تأثیر بگذارد، پیشنهاد می‌کنیم مقاله «تأثیر ماریجوانا بر اسپرم» را مطالعه کنید.

در مطالعات حیوانی نیز دیده شده است که قرار گرفتن طولانی ‌مدت در معرض بخار آی ‌کاس، می ‌تواند باعث آسیب به سلول ‌های تولید کننده اسپرم و کاهش تعداد آن شود. بنابراین، حتی اگر دود آی‌ کاس کمتر از سیگار باشد، اثرات زیان ‌بار آن بر قدرت باروری همچنان وجود دارد.

متخصصین باروری توصیه می‌ کنند مردانی که قصد پدر شدن دارند، حداقل سه ماه پیش از اقدام به بارداری مصرف هر نوع دخانیات از جمله آی ‌کاس را قطع کنند.این بازه زمانی سه ماهه معادل یک دوره‌ کامل تولید اسپرم است و می ‌تواند به بهبود تحرک، شکل و سلامت DNA اسپرم کمک کند.

برای آگاهی از عوارض مصرف سیگار در دوران بارداری و تأثیر آن بر سلامت جنین، مطالعه مقاله «مصرف سیگار در بارداری» توصیه می‌شود.

آی کاس و باروری زنان 

مصرف آی ‌کاس در زنان، درست مانند سیگار یا ویپ، می ‌تواند روی عملکرد تخمدان و کیفیت تخمک ‌ها اثر منفی بگذارد. بخار حاصل از این دستگاه حاوی نیکوتین و مواد شیمیایی است که جریان خون تخمدان را کاهش داده و باعث استرس اکسیداتیو در تخمک ها می ‌شود. این آسیب در طول زمان می ‌تواند باعث کاهش ذخیره تخمدان، افت کیفیت تخمک ‌ها و اختلال در روند تخمک ‌گذاری شود. برای آشنایی با وظایف تخمدان و نقش آن در باروری و تنظیم هورمون‌ها، مطالعه مقاله «تخمدان چیست» پیشنهاد می‌شود.

پژوهش ‌های انجام ‌شده روی زنان در حال درمان ناباروری نشان داده‌ که مصرف سیگار، ویپ و حتی آی‌ کاس، می‌ تواند باعث کاهش هورمون AMH (که نشان ‌دهنده ‌ی ذخیره تخمدان است) و کاهش موفقیت در لقاح آزمایشگاهی یا آی وی اف  شود.

از آنجا که نیکوتین به سرعت در خون گردش پیدا می‌کند، می ‌تواند روی تعادل هورمونی و رشد فولیکول ‌ها نیز اثر بگذارد. به همین دلیل، متخصصان ناباروری توصیه می‌کنند زنانی که قصد بارداری دارند یا تحت درمان‌ های کمک‌ باروری هستند، مصرف هر نوع نیکوتین، حتی آی ‌کاس را به‌ طور کامل قطع کنند.

تاثیر آی کاس بر جنین در بارداری 

در بارداری، هر نوع تماس با نیکوتین؛ سیگار، قلیان، ویپ یا آی ‌کاس می ‌تواند برای جنین خطرناک باشد. برخلاف تصور رایج، اینکه آیکاس دود کمتری دارد به معنی بی ‌ضرر بودن آن نیست. بخار حاصل از این دستگاه همچنان حاوی نیکوتین، فلزات سنگین و ترکیبات شیمیایی است که از جفت عبور کرده و به جنین می‌رسد.

نیکوتین باعث کاهش جریان خون جفت و کاهش اکسیژن ‌رسانی به جنین می ‌شود، که می ‌تواند با وزن پایین هنگام تولد، زایمان زودرس، یا رشد ناکامل اندام‌ ها همراه باشد. مطالعات حیوانی نیز نشان داده ‌اند که قرار گرفتن در معرض بخار آی‌ کاس می ‌تواند رشد سیستم عصبی و تولید مثلی جنین را مختل کند.

سازمان جهانی بهداشت تاکید دارند که هیچ سطحی از مصرف نیکوتین در بارداری ایمن نیست. مخصوصا در سه ‌ماهه ‌ی اول که اندام‌ های حیاتی در حال شکل ‌گیری هستند، کشیدن آی‌ کاس می‌ تواند اثرات جبران ‌ناپذیری بر رشد سیستم عصبی و قلب جنین داشته باشد.

بنابراین، توصیه‌ ی قطعی این است که زنان باردار یا آن ‌هایی که قصد بارداری دارند، مصرف آی‌ کاس و هر نوع محصول نیکوتینی و سیگار های الکترونیکی را به ‌طور کامل کنار بگذارند. حتی مقدار کم یا مصرف گهگاهی هم ممکن است خطرناک باشد. 

برای آشنایی با خطرات مصرف ماریجوانا در دوران بارداری و تأثیر آن بر سلامت جنین، توصیه می‌شود مقاله «ماریجوانا در بارداری» را مطالعه کنید.

مصرف آی کاس در شیردهی

شیردهی از حساس ‌ترین دوره‌ های زندگی نوزاد است. واقعیت آن است که بخار آی‌ کاس که حاوی نیکوتین و مواد شیمیایی است به ‌راحتی وارد جریان خون و سپس شیر مادر می ‌شوند. نیکوتین در شیر می ‌تواند باعث بی‌ قراری، افزایش ضربان قلب، اختلال خواب و وزن‌ گیری کمتر نوزاد شود. همچنین بر میزان و ترکیب شیر نیز تاثیر می‌ گذارد و ممکن است باعث کاهش تولید شیر شود.

لازم است بدانید که نیکوتین حدود ۹۰ دقیقه بعد از مصرف به بالاترین سطح خود در شیر می‌رسد و برای کاهش غلظت آن به حد پایین ‌تر، حدود ۲ تا ۳ ساعت زمان لازم است. بنابراین اگر شیردهی بلافاصله پس از مصرف انجام شود، نوزاد بیشترین مقدار نیکوتین را دریافت می‌کند. به همین دلیل، توصیه می ‌شود حداقل دو تا سه ساعت بین مصرف آی ‌کاس و شیردهی فاصله باشد. البته این فاصله فقط میزان تماس نوزاد با نیکوتین را کاهش می‌دهد، نه اینکه آن را کاملا بی‌ ضرر کند.

بنابراین

تصور «کم ‌ضرر بودن» آی ‌کاس، یکی از بزرگ‌ ترین فریب‌ های دنیای دخانیات است. بدن، مخصوصا در دوران باروری و بارداری، تفاوتی میان دود و بخار ناشی از گرم کردن یا سوزاندن تنباکو قائل نیست. آی‌ کاس شاید ظاهر مدرن ‌تری نسبت به سیگار داشته باشد، اما درونش همان نیکوتین و همان آسیب ‌ها پنهان است.