مصرف ماریجوانا در بارداری و شیردهی

در سال‌ های اخیر، مصرف ماری ‌جوانا در میان جوانان افزایش یافته است. بسیاری از افراد، خصوصا در سنین باروری، این ماده را طبیعی و بی ‌ضرر می ‌دانند و از پیامدهای آن آگاهی ندارند. این در حالی است که مصرف ماری ‌جوانا در بارداری می ‌تواند ترکیبات فعال گیاه ماری جوانا را از طریق جفت به جنین منتقل کند و روند رشد مغزی و عصبی او را تحت تاثیر قرار دهد. همچنین، گل کشیدن در شیردهی باعث می ‌شود THC  از طریق شیر مادر وارد بدن نوزاد شده  و بر رشد سیستم عصبی او اثر بگذارد.

متاسفانه برخی زنان، به دلیل نا آگاهی از عوارض، ممکن است در دوران بارداری یا پس از زایمان به مصرف ماری ‌جوانا در بارداری یا مصرف ماری ‌جوانا در شیردهی ادامه دهند، در حالی که هیچ میزان از مصرف ماریجوانا در بارداری ایمن نیست. در این مقاله به نحوه ‌ی اثر ماری‌ جوانا در بدن، خطرات آن برای جنین و نوزاد در زمان مصرف ان در بارداری و شیردهی پرداخته ایم.

ماری جوانا چگونه بر بدن و مغز اثر میگذارد؟

ماری جوانا ترکیبی گیاهی است که ماده‌ اصلی آن، تتراهیدروکانابینول  (THC) می باشد. این ماده مستقیما بر سیستم عصبی مرکزی ( مغز و نخاع) تاثیر می‌ گذارد. THC پس از استنشاق یا بلعیدن، از طریق ریه یا دستگاه گوارش وارد جریان خون شده و در مدت کوتاهی به مغز، قلب، کبد و سایر اندام ‌ها می ‌رسد و با اتصال به گیرنده‌ های کانابینوئیدی در مغز و بدن انتقال پیام ‌های عصبی را تغییر داده و عملکرد طبیعی سیستم عصبی را مختل می ‌کند.

اثرات اولیه‌ مصرف ماریجوانا معمولا چند دقیقه پس از مصرف ظاهر می ‌شود و ممکن است تا چند ساعت باقی بماند. افراد پس از مصرف، تغییراتی در ادراک، خلق ‌و خو، تمرکز و واکنش به رخداد ها تجربه می‌کنند. این تغییرات شامل احساس سرخوشی، آرامش، افزایش حساسیت به صدا و رنگ یا در برخی موارد اضطراب، توهم و بروز اختلال در حافظه‌ کوتاه‌ مدت باشد.

ماده‌ی THC به خاطر محلول در چربی بودن، در بافت‌ های بدن ذخیره می ‌شود و ممکن است تا چند روز یا حتی چند هفته بدون آنکه علائم آن در ظاهر فرد مشخص باشد در بدن باقی بماند. در نتیجه، آثار آن ممکن است مدت ‌ها پس از آخرین مصرف نیز در آزمایش ‌های خون یا ادرار قابل شناسایی باشد.

به طور کلی، ماری جوانا با اثر بر بخش‌ های مختلف مغز از جمله نواحی مربوط به حافظه، لذت، ادراک و تصمیم‌ گیری، عملکرد شناختی و حرکتی را به‌ طور موقت تغییر می‌ دهد. مصرف مکرر می ‌تواند باعث کاهش تمرکز، بی ‌ثباتی خلق و در برخی افراد وابستگی روانی شود.

حتما بخوانید: تاثیر ماریجوانا بر اسپرم

اثرات مصرف ماری جوانا در دوران بارداری بر جنین

هنگام مصرف ماری جوانا در بارداری، ترکیبات آن از جفت عبور کرده و وارد جریان خون جنین می ‌شود. از آنجا که جفت نمی ‌تواند این ماده را فیلتر کند، THC  همان ‌طور که در بدن مادر عمل می‌کند، در بدن جنین نیز به گیرنده ‌های عصبی متصل می‌شود. این فرایند می‌ تواند در تنظیم رشد طبیعی سیستم عصبی، اندام‌ ها و متابولیسم جنین اختلال ایجاد کند.

عوارض مصرف ماری جوانا در بارداری

عوارض مصرف ماری جوانا شامل تولد نوزاد کم ‌وزن، تاخیر رشد داخل رحمی (IUGR) و ایجاد مشکلات مربوط به تغذیه و خواب نوزاد پس از تولد است. علاوه بر آن، ماریجوانا و زایمان زودرس باهم رابطه مستقیم دارند یعنی در مادرانی که در دوران بارداری از ماری جوانا استفاده کرده ‌اند، احتمال بروز زایمان زودرس بیشتر است. این وضعیت می ‌تواند به دلیل تغییر در جریان خون جفت و کاهش اکسیژن‌ رسانی به جنین باشد.

از دیدگاه پزشکی، اثرات ماری جوانا محدود به بارداری نیست؛ نوزادانی که در دوران جنینی در معرض THC  قرار گرفته ‌اند، ممکن است در سال ‌های بعد مشکلاتی در زمینه توجه، حافظه یا تنظیم هیجانات نشان دهند. هرچند شدت این اثر بسته به میزان مصرف و دفعات استفاده متفاوت است، اما به خاطر داشته باشید که هیچ میزان مصرفی در بارداری ایمن نیست و زنان در دوران بارداری از هرگونه مصرف ماری جوانا در بارداری باید خودداری کنند.

خطرات مصرف ماری جوانا در دوران شیردهی

علاوه بر تأثیر ماری جوانا بر رشد جنین  مصرف ماری جوانا در شیردهی نه ‌تنها سلامت مادر، بلکه رشد و تکامل نوزاد را به خطر می ‌اندازد. تماس مکرر نوزاد با THC از طریق شیر، حتی در صورت مصرف گاه‌ به‌ گاه، می ‌تواند آثار ماندگار بر عملکرد مغز و رشد عصبی نوزاد داشته باشد. در این دوره حساس، پرهیز کامل از هرگونه فرآورده حاوی ماری جوانا لازم است.

ترکیبات موجود در ماری جوانا می ‌توانند از طریق شیر مادر وارد بدن نوزاد شوند. از آنجا که THC در چربی محلول است، به مدت طولانی ‌تری در شیر باقی می‌ ماند. این ماده ممکن است تا چندین روز پس از آخرین مصرف هم در شیر مادر قابل شناسایی باشد، به همین دلیل نوزادانی که از شیر مادر تغذیه می‌کنند، در معرض تماس مداوم با این ترکیب قرار می‌گیرند.

در نوزادان، سیستم عصبی هنوز در حال تکامل است و مواجهه با THC می‌تواند فرآیند رشد سلول ‌های عصبی، شکل ‌گیری ارتباطات مغزی و تکامل عملکرد شناختی را تحت تاثیر قرار دهد. به همین دلیل، مصرف ماری جوانا در دوران شیردهی ممکن است با پیامدهایی نظیر کاهش تون عضلانی، خواب ‌آلودگی بیش ‌ازحد، اختلال در مکیدن و تغذیه و در مواردی تاخیر رشد حرکتی یا شناختی همراه باشد.

از سوی دیگر، مصرف مداوم ماری جوانا ممکن است بر الگوی هورمونی مادر نیز اثر بگذارد و تولید شیر را کاهش دهد. این وضعیت، علاوه بر تأثیر مستقیم بر رشد نوزاد، می ‌تواند به کمبود دریافت مواد مغذی حیاتی منجر شود. 

باورهای اشتباه درباره مصرف ماری جوانا یا گل در بارداری 

باور ۱)  ماری ‌جوانا یک ماده طبیعی و گیاهی بوده  و در بارداری بی ‌خطر است.

واقعیت: بسیاری از مواد مضر طبیعی هستند مانند نیکوتین یا الکل و منشا گیاهی دارند اما اثرات مخرب شدیدی بر بدن انسان و جنین دارند. ماری‌ جوانا نیز از این قاعده مستثنی نیست. طبیعی بودن به معنای ایمن بودن نیست. ماری‌ جوانا حاوی THC است که بر سیستم عصبی و هورمونی اثر می‌ گذارد و می ‌تواند رشد جنین را مختل کند. بهتر است مقاله های مصرف الکل در بارداری و مصرف سیگار در بارداری را نیز بخوانید.

باور ۲) مصرف ماری‌ جوانا به کاهش تهوع بارداری کمک می‌کند.

واقعیت: ممکن است THC تهوع را موقتا کاهش دهد، اما می‌تواند سیستم گوارشی را تحریک کرده و تهوع را در بلند مدت تشدید کند از طرفی مصرف آن با خطر کاهش رشد جنین و زایمان زودرس همراه است پس منطقی نیست که به خاطر کاهش برخی علائم بارداری از یک ماده پر خطر تر استفاده کرد.

باور ۳) مصرف گهگاهی گل در بارداری مشکلی ندارد.

واقعیت: این ماده در چربی بدن ذخیره می ‌شود و حتی مصرف محدود هم باعث عبور ماده از جفت و ورود آن به بدن جنین می‌ شود بنابراین هیچ میزان مصرفی در دوران بارداری بی‌خطر نیست.

باور ۴) دود ماری‌ جوانا از دود سیگار سالم ‌تر است.

واقعیت: دود حاصل از گل یا علف حاوی مونوکسید کربن و ترکیبات سمی مشابه دود تنباکو است و می ‌تواند اکسیژن ‌رسانی به جنین را کاهش دهد. خطرات مصرف گل در بارداری شامل زایمان زودرس و تولد نوزاد کم ‌وزن است.

اگر قبل از اطلاع از بارداری ماری جوانا مصرف کرده اید چه باید کرد؟

اگر پیش از اطلاع از بارداری، اقدام به مصرف ماری‌ جوانا در بارداری کرده ‌اید، جای نگرانی نیست. در هفته ‌های ابتدایی بارداری، به ‌ویژه پیش از تشکیل جفت، جنین هنوز از خون مادر تغذیه مستقیم ندارد و معمولا تماس محدود با ماری ‌جوانا در این مرحله باعث آسیب به جنین نمی‌شود. با این حال، از زمان شکل ‌گیری جفت، ترکیب فعال ماریجوانا یعنی   THC  می ‌تواند وارد جریان خون جنین هم شود و بر رشد مغزی و عصبی او تاثیر بگذارد. 

بهترین اقدام، قطع فوری مصرف ماری‌ جوانا در بارداری و پیگیری منظم وضعیت جنین تحت نظر پریناتولوژیست است. انجام سونوگرافی آنومالی در سه‌ ماهه دوم و رعایت اصول تغذیه و استراحت کافی، احتمال هرگونه آسیب را کاهش می ‌دهد. پس از زایمان نیز باید از کشیدن گل در شیردهی یا هر نوع مصرف ماری‌ جوانا در شیردهی پرهیز کرد، چون همانطور که گفته شد  THC از طریق شیر مادر به نوزاد منتقل شده  و ممکن است رشد مغزی و رفتاری او را تحت تاثیر قرار دهد.

پرسش های متداول درباره مصرف ماریجوانا در بارداری و شیردهی

اگر مادر شیرده ماری جوانا مصرف کند چه اتفاقی می افتد؟

ترکیب فعال ماری ‌جوانا یعنی THC وارد شیر می ‌شود و نوزاد با هر بار تغذیه آن را دریافت می ‌کند. این ماده بر رشد مغز، خواب، تغذیه و تکامل عصبی نوزاد اثر منفی می گذارد، زیرا سیستم عصبی نوزاد هنوز در حال رشد است.

آیا مصرف ماری جوانا باعث کاهش شیر مادر میشود؟

بله. مصرف ماری‌ جوانا در شیردهی ممکن است با کاهش ترشح هورمون پرولاکتین باعث کاهش تولید شیر شود. علاوه بر آن، THC می ‌تواند ترکیب چربی و کیفیت شیر را تغییر دهد و تغذیه نوزاد را تحت تاثیر قرار دهد.

آیا خوردن خوراکی های حاوی ماریجوانا مثل (براونی یا آدامس) در بارداری ضرر داره؟ 

بله، . شکل خوراکی هیچ تفاوتی در میزان خطر ایجاد نمی‌کند. چون این خوراکی ‌ها نیز حاوی THC هستند. مصرف خوراکی ‌های حاوی ماری ‌جوانا در بارداری خطرناک است و می ‌تواند باعث اختلال رشد جنین، کاهش وزن هنگام تولد و افزایش احتمال زایمان زودرس شود.

اگر همسرم ماریجوانا مصرف کنه برای من یا جنین خطر داره؟

بله. قرار گرفتن در معرض دود ماری ‌جوانا هم  می ‌تواند باعث ورود THC به بدن مادر شود. این ماده از طریق خون به جفت منتقل شده و ممکن است بر رشد مغزی و عصبی جنین اثر بگذارد.

آیا ترک ناگهانی ماریجوانا در بارداری خطرناک است؟

خیر. برخلاف برخی مواد مخدر، ترک ناگهانی ماری‌ جوانا در بارداری خطر فیزیکی برای مادر یا جنین ندارد. بهترین اقدام، قطع کامل مصرف از لحظه آگاهی از بارداری است تا تماس جنین با THC متوقف شود. در صورت وابستگی روانی، مشاوره با پزشک یا روان‌ درمانگر می ‌تواند کمک‌ کننده باشد.

بنابراین

مصرف ماری ‌جوانا در بارداری و گل یا علف کشیدن در شیردهی حتی در مقدار کم هم ایمن نیست و می ‌تواند سلامت مادر و رشد طبیعی جنین یا نوزاد را به خطر بیندازد. ماریجوانا  از جفت و شیر مادر عبور می ‌کند و بر رشد مغزی و عصبی کودک اثر می‌ گذارد، بنابراین قطع کامل مصرف بهترین تصمیم برای حفظ سلامت هر دو است.