فتق بیضه چیست؟ علائم فتق بیضه + نحوه درمان و پیشگیری

با شنیدن اسم فتق بیضه ممکن است نگران شوید. فتق بیضه بسیار شایع است و در اطرافیانتان ممکن است بسیار شنیده باشید که شخصی عمل فتق بیضه انجام داده و در بیمارستان بستری است. فتق بیضه همان فتق کانال اینگوینال است. این کانال در زنان هم وجود دارد و زنان هم دقیقا به همین نوع فتق دچار می‌شوند. اما در زنان با اسم فتق اینگوینال شناخته می‌شود نه فتق بیضه! در ادامه در مورد فتق بیضه و علائم و درمان آن صحبت می‌کنیم.

فتق بیضه چیست؟

فتق یعنی بیرون زدگی یا خارج شدن هر عضو بدن، از محل اصلی خود به محل دیگر. فتق بیضه یا فتق اینگوینال زمانی رخ می‌دهد که بافتی مانند بخشی از روده از طریق یک کانال در کشاله ران (که طناب اسپرماتیک را در مردان حمل می کند) بیرون می‌زند. این برآمدگی ایجاد شده می‌تواند دردناک باشد، به خصوص زمانی که سرفه می‌کنید، خم می‌شوید یا یک جسم سنگین را بلند می‌کنید. با این حال، بسیاری از فتق ها درد ایجاد نمی‌کنند.

علائم فتق بیضه

علائم فتق بیضه عبارتند از:

• برآمدگی در ناحیه دو طرف استخوان شرمگاهی، که در حالت ایستاده آشکارتر می‌شود، به خصوص اگر سرفه می کنید یا فشار می آورید.
• احساس سوزش یا درد در برآمدگی
• درد یا ناراحتی در کشاله ران، به خصوص هنگام خم شدن، سرفه کردن یا بلند شدن
• احساس کشیده شدن در کشاله ران 
• احساس فشار در کشاله ران 
• گاهی اوقات درد و تورم در اطراف بیضه‌ها هنگام بیرون زده روده به داخل کیسه بیضه

علائم فتق بیضه در کودکان

فتق بیضه در نوزادان و کودکان ناشی از ضعف در دیواره شکم است که در بدو تولد وجود دارد. گاهی اوقات فتق تنها زمانی قابل مشاهده است که یک نوزاد در حین اجابت مزاج گریه می‌کند، سرفه می‌کند یا زور می‌زند. در این شرایط کودک ممکن است تحریک پذیر باشد و کمتر از حد معمول اشتها داشته باشد.

در یک کودک بزرگ‌تر، فتق زمانی که کودک سرفه می‌کند، در حین اجابت مزاج فشار می‌آورد یا برای مدت طولانی می‌ایستد، بیشتر آشکار می‌شود.

علت فتق بیضه

برخی از فتق های اینگوینال هیچ علت ظاهری ندارند. موارد دیگر ممکن است در نتیجه موارد زیر رخ دهند:

• افزایش فشار داخل شکم
• یک نقطه ضعیف از قبل موجود در دیواره شکم
• زور زدن در هنگام اجابت مزاج یا ادرار
• فعالیت شدید
• بارداری
• سرفه یا عطسه مزمن

در بسیاری از افراد، ضعف دیواره شکم که منجر به فتق اینگوینال می‌شود، قبل از تولد رخ می‌دهد، زمانی که عضله دیواره شکم به درستی بسته نمی‌شود. سایر فتق‌های اینگوینال بعداً زمانی که عضلات به دلیل افزایش سن، فعالیت بدنی شدید یا سرفه‌های همراه با سیگار ضعیف می‌شوند یا بدتر می‌شوند، ایجاد می‌شوند.

همچنین ممکن است در اواخر زندگی، به ویژه پس از جراحت یا جراحی شکم، نقاط ضعفی در دیواره شکم ایجاد شود.

در مردان، نقطه ضعیف معمولا در کانال اینگوینال، جایی که طناب اسپرماتیک وارد کیسه بیضه می‌شود، رخ می‌دهد. در زنان، کانال اینگوینال رباطی را حمل می‌کند که به نگه داشتن رحم در جای خود کمک می‌کند و گاهی اوقات فتق در این نواحی در زنان دیده می‌شود. در کنار بررسی مسائل پزشکی مرتبط با فتق بیضه، توجه به سبک زندگی و آشنایی با خواص عناب برای مردان می‌تواند برای سلامت عمومی مفید باشد.

عوامل خطر فتق بیضه

عواملی که در ایجاد فتق اینگوینال نقش دارند عبارتند از:

• مرد بودن: مردان هشت برابر بیشتر از زنان در معرض ابتلا به فتق اینگوینال هستند.
• سن بالا: با افزایش سن عضلات ضعیف می‌شوند.
• نژاد سفید پوست: سفیدپوستان بیشتر از نژادهای دیگر مبتلا به فتق اینگوینال می‌شوند.
• سابقه خانوادگی: اگر یکی از اقوام نزدیک مانند والدین یا خواهر و برادری دارید که این بیماری را دارد.
• سرفه های مزمن: مانند سرفه‌های ناشی از سیگار کشیدن.
• یبوست مزمن. یبوست باعث زور زدن در هنگام اجابت مزاج می‌شود.
• بارداری: بارداری می‌تواند عضلات شکم را ضعیف کرده و باعث افزایش فشار داخل شکم شما شود.
• زایمان زودرس و وزن کم هنگام تولد: فتق اینگوینال در نوزادانی که نارس یا با وزن کم به دنیا می‌آیند بیشتر دیده می‌شود.
• سابقه فتق: حتی اگر فتق قبلی شما در دوران کودکی رخ داده باشد، شما در معرض خطر ابتلا به فتق مجدد هستید.

پیشگیری از فتق بیضه

شما نمی‌توانید از نقص مادرزادی که شما را مستعد ابتلا به فتق اینگوینال می‌کند، جلوگیری کنید. با این حال، می‌توانید فشار روی عضلات و بافت‌های شکم خود را کاهش دهید. به عنوان مثال:

• کنترل وزن: ورزش و داشتن رژیم غذایی سالم به شما در کنترل وزن کمک می‌کند.
• مصرف غذاهای پر فیبر. میوه‌ها، سبزیجات و غلات کامل حاوی فیبر هستند که می‌تواند به جلوگیری از یبوست و زور زدن کمک کند.
• اجسام سنگین را با احتیاط بلند کنید یا از بلند کردن سنگین خودداری کنید. اگر باید چیزی سنگین بلند کنید، همیشه از زانو خم شوید نه از کمر.
• سیگار را ترک کنید. سیگار علاوه بر نقش آن در بسیاری از بیماری‌های جدی، اغلب باعث سرفه مزمن می‌شود که می‌تواند منجر به یا تشدید فتق بیضه شود.

تشخیص فتق بیضه

معاینه فیزیکی معمولاً تنها راهی است که برای تشخیص فتق اینگوینال لازم است. پزشک شما برآمدگی در ناحیه کشاله ران را بررسی می‌کند. از آنجایی که ایستادن و سرفه می‌تواند فتق را برجسته‌تر کند، احتمالاً از شما خواسته می‌شود که بایستید و سرفه کنید یا زور بزنید.

اگر معاینه فیزیکی به تنهایی کمک نکند، پزشک ممکن است از روش‌های تصویربرداری مانند سونوگرافی شکم، سی تی اسکن یا MRI کمک بگیرد.

درمان فتق بیضه

اگر فتق شما کوچک است و شما را آزار نمی‌دهد، ممکن است پزشک انتظار و کنترل را توصیه کند. گاهی اوقات، پوشیدن یک فتق بند ممکن است به تسکین علائم کمک کند، اما ابتدا با پزشک خود مشورت کنید زیرا مهم است که فتق بند به درستی جا بیفتد و به درستی استفاده شود. در کودکان، پزشک ممکن است قبل از انتخاب جراحی، فشار دستی برای کاهش برآمدگی را انتخاب کند.

فتق های بزرگ یا دردناک معمولاً برای تسکین ناراحتی و جلوگیری از عوارض جدی نیاز به جراحی دارند.

عمل فتق بیضه

دو نوع کلی از عمل فتق بیضه وجود دارد : عمل ترمیم فتق باز و عمل ترمیم فتق با حداقل تهاجم.

ترمیم فتق باز

در این روش، که ممکن است با بی حسی موضعی و آرام بخش یا بیهوشی عمومی انجام شود، جراح برشی را در کشاله ران شما ایجاد می‌کند و بافت بیرون زده را به داخل شکم شما فشار می‌دهد. سپس جراح ناحیه ضعیف شده را می‌دوزد و اغلب آن را با یک مش مصنوعی (هرنیوپلاستی) تقویت می‌کند. 
پس از جراحی، شما تشویق خواهید شد که در اسرع وقت حرکت کنید، اما ممکن است چندین هفته طول بکشد تا بتوانید فعالیت‌های عادی خود را از سر بگیرید.

ترمیم فتق کم تهاجمی یا عمل فتق بیضه با لاپاروسکوپی

در این روش که نیاز به بیهوشی عمومی دارد، جراح از طریق چندین برش کوچک در شکم شما عمل می‌کند. جراح ممکن است از ابزارهای لاپاراسکوپی یا رباتیک برای ترمیم فتق شما استفاده کند. از گاز برای باد کردن شکم استفاده می‌شود تا اندام های داخلی راحت‌تر دیده شوند.

یک لوله کوچک مجهز به یک دوربین کوچک (لاپاراسکوپ) در یک برش قرار داده می‌شود. جراح با هدایت دوربین، ابزارهای کوچکی را از طریق برش‌های کوچک دیگر وارد می‌کند تا فتق را با استفاده از مش مصنوعی ترمیم کند.
افرادی که ترمیم با حداقل تهاجمی انجام می دهند ممکن است بعد از جراحی ناراحتی و اسکار کمتری داشته باشند و سریع‌تر به فعالیت‌های عادی بازگردند. نتایج دراز مدت جراحی های لاپاراسکوپی و فتق باز قابل مقایسه است. 

جراحی فتق کم تهاجمی به جراح امکان می دهد از بافت اسکار ناشی از ترمیم فتق جلوگیری کند، بنابراین ممکن است انتخاب خوبی برای افرادی باشد که فتق آنها پس از جراحی باز فتق، دوباره عود می‌کند. همچنین ممکن است برای افراد مبتلا به فتق در هر دو طرف بدن (دو طرفه) انتخاب خوبی باشد.

برای تشخیص و درمان زگیل تناسلی در مردان حتما مقاله مربوطه را بخوانید تا اطلاعات کافی بدست آورید.

خطرات و عوارض عمل فتق بیضه

گزارش عوارض پس از عمل فتق اینگوینال تقریباً 10 درصد است. شایع ترین عوارض گزارش شده مشابه مواردی است که در عمل های دیگر مشاهده می شود و شامل کبودی و هماتوم، احتباس ادرار و عفونت محل جراحی است. دو عارضه جدی که مستقیماً با فتق اینگوینال مرتبط است، عود فتق و درد مزمن است.

حتما بخوانید: چه کسانی واریکوسل می‌گیرند

مراقبت های بعد از عمل فتق بیضه

• ترمیم فتق بیضه معمولاً در یک محیط سرپایی انجام می‌شود و بیمار در همان روز عمل ترخیص می‌شود. بیمار باید بتواند به طور مستقل قبل از ترخیص ادرار کند.
• داروهای مسکن طبق دستور پزشک باید مصرف شود. 
• برای جلوگیری از یبوست  باید ازرژیم غذایی پر فیبر و نرم کننده مدفوع استفاده شود. 
• بیمار معمولاً 24 تا 48 ساعت پس از ترخیص بنا به ترجیح جراح می تواند دوش بگیرد. 
• بلند کردن وزنه بیش از ۵کیلوگرم در هفته اول بعد از جراحی ممنوع است
• به مدت 4 تا 6 هفته باید از فعالیت های شدید بدنی اجتناب شود.
• رانندگی تا دو روز بعد از عمل فتق برای بیمار ممنوع است.
• بیمار تا یک هفته بعد از عمل از برقراری رابطه جنسی اجتناب کند.
• بازگشت به کار سخت معمولاً 1 تا 2 هفته پس از جراحی است.

چه زمان به پزشک مراجعه کنیم؟

اگر نتوانید فتق را به داخل فشار دهید، محتویات فتق ممکن است در دیواره شکم به دام افتاده باشد (حبس شود). فتق حبس شده باعث می‌شود جریان خون به بافتی که به دام افتاده است، قطع شود و در صورت عدم درمان می‌تواند تهدید کننده زندگی باشد.

علائم و نشانه های فتق خفه شده عبارتند از:

•  حالت تهوع، استفراغ یا هر دو
• تب
• درد ناگهانی که به سرعت تشدید می شود
• برآمدگی فتق که قرمز، بنفش یا تیره می شود
• ناتوانی در حرکت روده یا دفع گاز

فتق بیضه لزوما خطرناک نیست. با این حال، به خودی خود بهبود نمی‌یابد و می تواند منجر به عوارض تهدید کننده زندگی شود. پزشک شما احتمالاً جراحی را برای رفع فتق اینگوینال که دردناک یا بزرگ شده است توصیه می‌کند. شما می‌توانید برای خواندن مقالات بیشتر به مجله اینترنتی مام مراجعه کنید، همچنین برای رزرو نوبت و مشاوره حضوری با متخصصین ما، به مرکز مام مراجعه کنید.