چگونه می‌توان با وجود واژینیسموس باردار شد؟

صحبت کردن درباره مسائل جنسی برای بسیاری از زنان سخت است و همین سکوت باعث می‌شود مشکلاتی مثل واژینیسموس تا مدت‌ها پنهان مانده و حل نشود. برخی از زنان این اختلال را تنها زمانی مطرح می‌کنند که تصمیم به بارداری می‌گیرند؛ در حالی‌ که این کار نادرست است. واژینیسموس مشکلی قابل درمان بوده و باید از همان ابتدای شروع رابطه جنسی، بدون خجالت و با کمک درمانگران پیگیری شود. در این مقاله از مجله اینترنتی مام به موضوعات مهمی همچون تعریف واژینیسموس، روش‌های درمان پیش از بارداری، نقش همسر در روند درمان، راه‌های بارداری در زنان مبتلا و توصیه‌های پزشکی کاربردی پرداخته‌ایم.

واژینیسموس چیست؟

واژینیسموس یک اختلال عملکرد جنسی زنانه است که در آن عضلات اطراف واژن حین دخول به‌صورت غیرارادی و ناخواسته منقبض می‌شوند. این اسپاسم باعث می‌شود هر نوع ورود به واژن از جمله رابطه جنسی، استفاده از تامپون یا حتی معاینه پزشکی با درد شدید یا غیرممکن بودن نفوذ همراه باشد. شدت این اختلال در افراد مختلف متفاوت است:

• در موارد خفیف، دخول تا حدی امکان‌پذیر است اما با درد و انقباض همراه می‌باشد.
• در موارد متوسط، دخول بسیار دشوار و محدود می‌شود.
• در موارد شدید، حتی تلاش برای ورود یا لمس ناحیه تناسلی می‌تواند غیرممکن و با ترس و درد شدید همراه باشد.

این اختلال نه‌تنها بر کیفیت رابطه بین زوج، بلکه بر سلامت روان، اعتماد به‌ نفس و حتی تصمیم برای بارداری نیز تأثیر می‌گذارد. اما باید دانست که واژینیسموس یک مشکل کاملا قابل درمان بوده و با مداخلات پزشکی و مشاوره می‌توان دخول در زنان مبتلا به واژینیسموس را امکان‌پذیر ساخت. واژینیسموس به‌ طور کلی به دو نوع اصلی تقسیم می‌شود:

واژینیسموس اولیه

این نوع از واژینیسموس در همان اولین تلاش برای دخول بروز می‌کند. زنانی که دچار واژینیسموس اولیه هستند هیچ‌گاه تجربه رابطه جنسی کامل بدون درد و اسپاسم عضلات اطراف واژن را نداشته‌اند. در چنین شرایطی حتی معاینه زنان هم می‌تواند غیرممکن یا بسیار دردناک باشد. این نوع بیشتر به دلیل اضطراب شدید، ترس از درد یا آموزش‌های سخت‌گیرانه و باورهای نادرست درباره رابطه جنسی به‌ وجود آمده باشد.

واژینیسموس ثانویه

در این حالت زن در گذشته روابط جنسی بدون مشکل داشته اما در مقطعی از زندگی دچار واژینیسموس می‌شود. عوامل شایعی مانند عفونت‌های مکرر، خشکی واژن، تجربه زایمان دشوار، جراحی‌های لگنی یا حتی ضربه‌های روحی می‌توانند زمینه‌ساز این نوع از واژینیسموس باشند.

برای بسیاری از زوج‌ها، بارداری در زنان مبتلا به واژینیسموس یک دغدغه به حساب می‌آید و این‌طور برداشت می‌شود که چون امکان دخول واژینال میسر نیست پس بارداری هم غیرممکن است؛ در حالی ‌که این یک باور غلط است. در ادامه به راه های بارداری با واژینیسموس پرداخته‌ایم.

آیا بارداری با واژینیسموس ممکن است؟

واقعیت این است که بارداری طبیعی با واژینیسموس امکان‌پذیر است، اما شانس آن بسته به شدت مشکل متفاوت خواهد بود. در موارد خفیف، با تلاش‌های مکرر و یا درمان مرحله‌ای، امکان بارداری طبیعی وجود دارد. حتی در شرایطی که دخول کامل رخ ندهد، اگر اسپرم در نزدیکی ورودی واژن تخلیه شود، احتمال بارداری (هرچند نادر) همچنان وجود دارد.

با این حال، در موارد شدیدتر، واژینیسموس می‌تواند رابطه حتی نیمه‌کامل را غیرممکن سازد و در نتیجه احتمال بارداری طبیعی را بسیار کاهش دهد. در چنین شرایطی، زوج‌ها ممکن است به روش‌های کمک‌باروری مانند تلقیح داخل رحمی (IUI) یا لقاح آزمایشگاهی (IVF) نیاز پیدا کنند. در واقع در روش‌های کمک‌باروری، ابزارهای پزشکی و لوله‌های انتقال اسپرم یا جنین در شرایط کنترل‌شده و در صورت نیاز با بی‌حسی یا بیهوشی وارد رحم زن می‌شوند و همین امر باعث می‌شود ما در موارد شدید واژینیسموس، این روش‌ها را به‌عنوان راه‌حل مطمئن پیشنهاد کنیم.

خبر خوب این است که با درمان‌های تخصصی و ترکیبی مانند فیزیوتراپی کف لگن، تمرینات دیلاتور و جلسات مشاوره، درصد بسیار بالایی از زنان مبتلا به واژینیسموس بهبود می‌یابند و به‌ طور طبیعی باردار می‌شوند. بنابراین، واژینیسموس مانعی برای بارداری نبوده، بلکه یک مشکل قابل درمان است.

راه های بارداری در زنان مبتلا به واژینیسموس

همان‌طور که در قسمت قبل اشاره کردیم، بارداری با وجود واژینیسموس امکان‌پذیر است؛ در صورتی ‌که روند درمان واژینیسموس پیش از اقدام به بارداری موفق نباشد، برای بارداری به زوج روش‌های کمک‌باروری پیشنهاد می‌شود. در روش IUI (تلقیح درون‌رحمی اسپرم)، نمونه اسپرم از همسر گرفته شده، شست‌وشو داده می‌شود و با یک وسیله بسیار نازک از طریق واژن به رحم خانم منتقل می‌شود. در IVF تخمک‌ها از تخمدان خانم خارج شده، در محیط آزمایشگاه با اسپرم‌ها ترکیب می‌شود و جنین‌های تشکیل‌شده به داخل رحم انتقال می‌یابد. نکته قابل توجه آن است که تمامی فرایندها در صورت لزوم با بی‌حسی یا بیهوشی برای خانم‌های مبتلا به واژینیسموس انجام می‌شود. برای آشنایی با جزئیات بیشتر و نکات تکمیلی، پیشنهاد می‌کنیم مقاله «آی وی اف چیست» را نیز بخوانید.

درمان واژینیسموس پیش از اقدام به بارداری

اولین و مهم‌ترین مرحله در مسیر درمان واژینیسموس، دانستن این مسئله است که واژینیسموس یک بیماری شرم‌آور نیست، بلکه یک اختلال عضلانی ـ روانی قابل درمان است. درمان واژینیسموس برای بارداری به معنای رفع انقباض‌های غیرارادی واژن و فراهم شدن امکان نزدیکی بدون انقباضات غیرارادی و درد است.

رویکردهای درمانی ترکیبی برای واژینیسموس معمولا بهترین نتیجه را می‌دهند؛ از جمله آموزش تکنیک‌های آرام‌سازی، استفاده از دیلاتورهای مخصوص که به‌تدریج بزرگ می‌شوند، مشاوره جهت کاهش اضطراب و در موارد لازم درمان دارویی. درمان به‌موقع نه‌تنها شانس درمان واژینیسموس و بارداری طبیعی را افزایش می‌دهد، بلکه کیفیت رابطه زناشویی را نیز به شکل چشمگیری بهبود می‌بخشد.

در میان روش‌های درمان واژینیسموس، فیزیوتراپی لگن برای واژینیسموس بسیار می‌تواند مفید باشد و روند بهبودی را تسریع بخشد. در این روش، متخصص با تمرینات اختصاصی به خانم کمک می‌کند تا عضلات کف لگن را شل کرده و کنترل بیشتری بر واکنش‌های بدنش داشته باشد. این تمرین‌ها به‌تدریج باعث کاهش اسپاسم، افزایش انعطاف‌پذیری و برقراری رابطه بدون درد و اسپاسم خواهد شد.

نقش همسر در درمان و بارداری با واژینیسموس

نقش همسر در روند واژینیسموس و بارداری انکارناپذیر است. واژینیسموس تنها یک مشکل جسمی نیست، بلکه بُعد روانی و عاطفی در ایجاد و درمان آن نقش دارد و همین موضوع باعث می‌شود همراهی همسر به‌عنوان نزدیک‌ترین فرد در زندگی، اهمیت ویژه‌ای داشته باشد.

آقا با رفتار صبورانه، پرهیز از قضاوت و سرزنش، و ایجاد محیطی سرشار از اعتماد و آرامش می‌تواند ترس‌ها و نگرانی‌های زن را کاهش دهد و انگیزه او را برای پیگیری درمان بیشتر کند.

واژینیسموس و بارداری دو مسیری هستند که اگر با حمایت و همدلی همراه شوند، دستیابی به نتیجه و بارداری با واژینیسموس آسان‌تر خواهد شد. بسیاری از زنان در شرایطی که همسرشان همراه و هم‌فکر است، سریع‌تر درمان می‌شوند و آمادگی جسمی و روانی برای بارداری پیدا می‌کنند. حتی در صورت نیاز به استفاده از روش های کمک باروری مانند IUI یا IVF، فشار روانی و استرس کاهش یافته و شانس موفقیت درمان و بارداری افزایش می‌یابد.

توصیه‌های پزشکی برای زنان مبتلا به واژینیسموس

• درمان زودهنگام نتیجه بهتری به همراه دارد: هرچه شروع درمان به تعویق بیفتد، انقباض‌ها عمیق‌تر و اضطراب و تنش روانی بیشتر می‌شود و پروسه درمان طولانی‌تر خواهد شد.
• از درمانگر کمک بگیرید: مراجعه به متخصص زنان، مشاور و فیزیوتراپیست کف لگن مهم‌ترین قدم در مسیر بهبودی است و نباید درمان را به‌صورت خودسرانه دنبال کرد.
• باورهای غلط یکی از علل اصلی است: بسیاری از زنان به دلیل شنیدن اطلاعات نادرست از دوستان و آشنایان درباره رابطه جنسی، پرده بکارت یا درد حین مقاربت، دچار ترس و در نتیجه اسپاسم واژن حین دخول می‌شوند.
• همیشه بوتاکس راه‌حل مناسبی نیست: تزریق بوتاکس ممکن است به‌طور موقت انقباض عضلات را کاهش دهد، اما به دلیل ماهیت کوتاه‌اثر و عدم درمان ریشه‌ای، به‌عنوان روش استاندارد توصیه نمی‌شود.
• درمان ترکیبی بهترین نتیجه را دارد: ترکیب درمان فیزیوتراپی لگن برای واژینیسموس، استفاده از دیلاتور، مشاوره روان‌شناسی و آموزش‌های جنسی معمولا مؤثرتر از استفاده از یک روش درمانی به‌تنهایی است.
• حمایت همسر نقش حیاتی دارد: همکاری همسر در فرایند درمان می‌تواند به کاهش اضطراب بیمار کمک کند و روند درمان را تسریع نماید.
• مدیریت واژینیسموس در دوران بارداری: در صورتی که پیش از بارداری درمان کامل انجام نشده باشد، معمولا به تعویق می‌افتد؛ زیرا انجام مداخلات درمانی فعال (مثل فیزیوتراپی یا استفاده از دیلاتور) در دوران بارداری و حتی شیردهی توصیه نمی‌شود. بنابراین روند درمان اغلب به بعد از زایمان و پایان دوره شیردهی منتقل می‌شود تا هم ایمنی مادر و جنین حفظ شود و هم نتیجه درمان پایدارتر باشد.

پرسش‌های متداول درباره واژینیسموس و بارداری

آیا واژینیسموس باعث ناباروری می‌شود؟

خیر. واژینیسموس معمولا باعث ناباروری نمی‌شود، اما ممکن است بارداری طبیعی را دشوار کند، زیرا دخول با مشکل مواجه شده است. برای زنان مبتلا به واژینیسموس روش‌هایی برای بارداری وجود دارد.

درمان واژینیسموس چقدر طول می‌کشد؟

در بسیاری از موارد، با درمان ترکیبی شامل فیزیوتراپی کف لگن، مشاوره و استفاده از دیلاتورها، طی چند هفته تا چند ماه اثرات قابل‌توجهی برای دخول مشاهده می‌شود؛ بنابراین بهبودی واژینیسموس و بارداری رخ می‌دهد.

چه روش‌های باروری بدون دخول برای مبتلایان وجود دارد؟

روش‌هایی مانند IUI (تلقیح درون‌رحمی) و IVF (لقاح آزمایشگاهی) برای بارداری با واژینیسموس قابل استفاده هستند که امکان بارداری بدون دخول برای زوج فراهم می‌کنند.

آیا واژینیسموس بعد از بارداری و زایمان برطرف می‌شود؟

لزومی ندارد؛ بارداری و زایمان تفاوتی در روند بهبودی واژینیسموس ایجاد نمی‌کند و در صورتی که نیاز به درمان باشد، بهتر است اقدامات لازم بعد از بارداری، زایمان و شیردهی صورت گیرد.

چگونه می‌توان با وجود واژینیسموس باردار شد؟

در موارد نادر، بارداری به‌صورت طبیعی و بدون دخول کامل امکان‌پذیر است؛ اگر اسپرم مستقیما روی واژن تخلیه شود. اما روش‌هایی مانند IUI و IVF گزینه‌های مطمئن‌تری برای بارداری با واژینیسموس هستند.

بهترین روش بارداری برای زنان مبتلا به واژینیسموس چیست؟

امکان بارداری با وجود واژینیسموس وجود دارد. بهترین راه، درمان واژینیسموس و سپس اقدام به بارداری است؛ در غیر این صورت می‌توان از روش‌های کمک‌باروری مانند IUI یا IVF برای بارداری استفاده کرد.

آیا بارداری بدون دخول ممکن است؟

بارداری در شرایط واژینیسموس گاهی بدون دخول رخ می‌دهد. در صورتی که اسپرم‌های آقا دقیقا روی ورودی واژن یا تا هر قسمتی از واژن که امکان دخول وجود دارد تخلیه شود، بارداری ممکن است؛ هرچند شانس بارداری در این حالت بسیار پایین است.

و در پایان…

واژینیسموس اگرچه می‌تواند تجربه‌ای سخت و نگران‌کننده باشد، اما مشکلی قابل درمان است. در مرکز درمان ناباروری مام، که پیشرفته‌ترین مرکز درمانی ناباروری در خاورمیانه است، با بهره‌گیری از روش‌های علمی و تیم تخصصی، امکان درمان واژینیسموس و بارداری با واژینیسموس وجود دارد.