هیدرونفروز کلیه در بارداری چیست؟

هیدرونفروز در بارداری یک بیماری نیست و یک وضعیت ساختاری است که معمولاً در یک کلیه رخ می دهد یا زمانی که مزمن باشد، هر دو کلیه را تحت تأثیر قرار می دهد. عدم تخلیه طبیعی ادرار می تواند منجر به تورم یکی از کلیه ها یا هر دو شود هیدرونفروز به این دلیل است که ادرار به طور کامل از بدن تخلیه نمی شود.

علائم هیدرونفروز در بارداری

 علائم هیدرونفروز در بارداری ممکن است شامل درد ناگهانی یا شدید در پشت یا پهلو، استفراغ، ادرار دردناک، خون در ادرار، ضعف و تب به دلیل عفونت دستگاه ادراری باشد. بسته به علت زمینه ای، روش های مختلفی برای درمان این بیماری وجود دارد.

ممکن است به عنوان یک نوع طبیعی فیزیولوژیکی یا یک بیماری زمینه ای رخ دهد. هنگامی که تورم یکی از کلیه ها را درگیر می کند، هیدرونفروز یک طرفه نامیده می شود. در حالی که، زمانی که هر دو کلیه به طور همزمان تحت تاثیر قرار می گیرند، این اختلال هیدرونفروز دو طرفه نامیده می شود

تخمین زده می شود که حدود 90 درصد از زنان باردار از نوعی هیدرونفروز در دوران بارداری رنج می برند که میتواند با مشکل شایع عفونت ادراری در زنان باردار نیز همراه باشد اما این به این معنی نیست که عفونت ادراری لزوما با هیدرونفروز همراه باشد.

هیدرونفروز ممکن است در هر سنی و برای هر شخصی اتفاق بیفتد. هیدرونفروز در مادران باردار هم دیده میشود و در کودکان هم ممکن است در دوران نوزادی یا گاهی در سونوگرافی قبل از تولد تشخیص داده شود.

آیا هیدرونفروز فقط برای باردارها بوجود می آید؟ 

خیر ، هیدرونفروز در بزرگسالان هم می تواند به دلایل مختلفی ایجاد شود، شرایطی که اغلب باعث هیدرونفروز می شوند عبارتند از: سنگ کلیه، تومورهای مثانه، غده پروستات، افتادگی رحم، افتادگی مثانه ...

علت هیدرونفروز کلیه در بارداری

تغییرات هورمونی در دوران بارداری شامل تغییرات سطوح استروژن، پروژسترون و عوامل مشابه پروستاگلاندین می‎تواند باعث اختلالاتی مانند هیدرونفروز شود. همچنین، سنگ کلیه در بارداری هم میتواند عاملی برای بروز هیدرونفروز باشد.

بارداری به دلیل اثر پروژسترون باعث شل شدن عمومی عضلات صاف می شود و همراه با رشد رحم، بروز هیدرونفروز در زنان باردار بیشتر می شود زیرا افزایش وزن رحم در یک فضای محدود لگنی می‌تواند باعث فشار بر حالب‌ها (لوله‌هایی که کلیه را به مثانه متصل می‌کند) و در نتیجه منجر به بروز این بیماری شود.

علائم هیدرونفروز کلیه در زنان باردار

در برخی موارد، هیچ علامتی وجود نخواهد داشت. علائم هیدرونفروز کلیه در زنان باردار بستگی به این دارد که تورم کلیه ها در بارداری به صورت حاد، پیشرونده یا تدریجی باشد.

درد حاد پهلو یا درد در ناحیه پشت و شکم، تهوع و استفراغ، عفونت مزمن دستگاه ادراری همراه با ادرار دردناک، تب، لکه های خون در ادرار، درد قفسه سینه، تورم پاها، افزایش تکرر ادرار از برخی علائم هیدرونفروز در بارداری می باشد.

هیدرونفروز کلیه در بارداری چگونه تشخیص داده میشود ؟

روش تشخصی هیدرونفروز کلیه در بارداری، سونوگرافی می باشد.

تاثیر هیدرونفروز مادر بر جنین

اگر بخواهیم از تاثیر هیدرونفروز در بارداری بر جنین صحبت کنیم باید بگوییم که در اکثر موارد هیدرونفروز در مادران جدی نیستند و نباید بر نتیجه بارداری شما تأثیر بگذارند اما در موارد بسیار نادر، هیدرونفروز ممکن است شدید باشد و بارداری را در معرض خطر قرار دهد.

یکی از علل هیدرونفروز در جنین انسداد در مجرای ادرار کودک است و تخلیه مثانه و هر دو کلیه را مسدود می‎کند و به نوبه خود، اگر شدید باشد، منجر به کم شدن مایع آمنیوتیک (وضعیتی به نام الیگوهیدرآمنیوس) می‎شود.

گاهی اوقات، نوزادانی که با هیدرونفروز متولد می شوند، ممکن است نیاز به درمان با آنتی بیوتیک برای جلوگیری از عفونت کلیه داشته باشند یا نیاز به جراحی داشته باشند؛ اما اکثر نوزادان با هیدرونفروز جنینی، هیچ مشکل پایداری نخواهند داشت.

تورم کلیه همان هیدرونفروز است؟

در حقیقت ورم کلیه با هیدرونفروز متفاوت است اما مادران هیدرونفروز را به عنوان ورم کلیه در بارداری میشناسند چرا که هیدرونفروز در پی ناتوانی کلیه در تخلیه ادرار و در نهایت منجر به برگ شدن یک یا هر دو کلیه میشود .

در پاسخ به این سوال مادران باردار که آیا ورم کلیه در بارداری خطرناک است؟ باید بگوییم که در اکثر مواقع خیر؛ اگر هیدرونفروز به موقع تشخیص داده و درمان شود، معمولاً هیچ مشکل طولانی مدتی ایجاد نخواهد کرد اما هیدرونفروز می تواند شانس ابتلا به عفونت های دستگاه ادراری را افزایش دهد و اگر نوزاد هم به این اختلال مبتلا شود، هیدرونفروز جنینی اکثرا نیازی به درمان ندارد.

فرق بین پیلکتازی و هیدرونفروز چیست؟

پیلکتازی وضعیتی است که در دوران بارداری رخ می دهد و در آن قطر لگنچه کلیه جنین افزایش می‎یابد. این اختلال در حدود 1 درصد از بارداری ها رخ می دهد. پیلکتازی اغلب خود به خود برطرف می شود، اما در صورت لزوم ممکن است نیاز به درمان باشد.

هر دو اصطلاح به ورم کلیه در بارداری ناشی از تجمع ادرار اشاره دارد. پیلکتازی جنینی خفیف است، بنابراین ادرار کمتری در کلیه جمع می شود. هیدرونفروز جنینی، تقریبا شدیدتر است پس در هر دو مورد ورم کلیه جنین اتفاق می افتد اما شدت آن متفاوت است.

چقدر امکان تبدیل پیلکتازی به هیدرونفروز وجود دارد؟

بیشتر اوقات، پیلکتازی خود به خود از بین می رود. اما در موارد نادر حدود 10 درصد موارد پیلکتازی بدتر می شود و به هیدرونفروز جنینی تبدیل می شود. اگر این اتفاق بیفتد، ممکن است جنین به آزمایش و نظارت بیشتر توسط متخصص کلیه نیاز داشته باشد.

درمان هیدرونفروز کلیه در دوران بارداری

توجه داشته باشید امکان قطعی پیشگیری از هیدرونفروز وجود ندارد و در بیشتر مواقع زنان باردار و نوزادان مبتلا به این بیماری ممکن است نیازی به درمان نداشته باشند و صرفا با چکاپ روتین و سونوگرافی از روند بهبودی مطلع شوند. 

اما درمان خانگی ورم کلیه در بارداری هم وجود ندارد چرا که نیاز به مراجعه به پزشک هست و نباید از هیج موردی در بارداری چشم پوشی کرد. 

در مواردی هم عفونت کلیه در دوران بارداری میتواند منجر به مشکلات ادراری شود و نیاز به درمان با آنتی بیوتیک می باشد. 

درمان هیدرونفروز در مواردی که به علتی غیر از بارداری باشد، به علت اصلی آن بستگی دارد. اگرچه گاهی اوقات نیاز به جراحی و یا درمان انتی بیوتیک است اما در اکثر موارد هیدرونفروز اغلب خود به خود برطرف می شود.

در صورتی که هیدرونفروز خفیف تا متوسط باشد پزشک شما ممکن است درمان انتظاری یعنی نظارت بر بهبودی را پیشنهاد دهد و یا ممکن است درمان با آنتی بیوتیک را برای کاهش خطر عفونت های دستگاه ادراری توصیه کند.

در مواردی که هیدرونفروز شدید باشد و عملکرد کلیه را دشوار کند، ممکن است برای رفع انسداد یا اصلاح ریفلاکس، جراحی توصیه شود.

هیدرونفروز شدید درمان نشده می تواند منجر به آسیب دائمی کلیه شود. به ندرت می تواند باعث نارسایی کلیه شود. اما هیدرونفروز به طور معمول فقط یک کلیه را تحت تاثیر قرار می دهد و کلیه دیگر می تواند کار هر دو را انجام دهد.