نحوه صحیح خوابیدن بعد از سرکلاژ

سرکلاژ دهانه رحم روشی است که اغلب توسط پزشک برای پیش‎گیری از زایمان زودرس در زنانی توصیه می‌شود که دهانه رحم ضعیف یا کوتاه دارند. در این روش، یک بخیه دور دهانه رحم زده می‌شود تا در طول بارداری بسته بماند. 
با اینکه سرکلاژ یک اقدام مهم برای کمک به داشتن بارداری سالم است، اما دوران بعد از انجام آن نیاز به رعایت برخی مراقبت‌ها دارد؛ به‌خصوص در مورد وضعیت نشستن و خوابیدن. در این مقاله، درباره اهمیت وضعیت صحیح نشستن بعد از سرکلاژ دهانه رحم صحبت می‌کنیم و راهنمایی‌هایی ارائه می‌دهیم تا بتوانید با حفظ یک حالت بدنی راحت و مناسب، به روند بهبودی کمک کرده و بهترین شرایط را برای ادامه بارداری فراهم کنید.

آشنایی با سرکلاژ دهانه رحم

قبل از اینکه وارد جزئیات مراقبت‌های بعد از انجام این روش شویم، بهتر است به‌طور کوتاه بدانیم سرکلاژ دهانه رحم چیست و چه کاربردی دارد.
سرکلاژ دهانه رحم یک روش جراحی است که به پیشگیری از زایمان زودرس در افرادی که دچار نارسایی دهانه رحم هستند کمک می‌کند. دهانه رحم، بخش پایینی رحم است که به واژن باز می‌شود و در یک بارداری سالم، معمولاً تا زمان شروع زایمان بسته می‌ماند. اما در بعضی موارد، دهانه رحم ممکن است زودتر از زمان مناسب شروع به باز شدن کند و این موضوع می‌تواند باعث بروز عوارض بارداری شود. بخیه معمولاً بین هفته ۱۲ تا ۲۴ بارداری، بسته به وضعیت پزشکی، زده می‌شود.

مراقبت‌های بعد از سرکلاژ دهانه رحم

بعد از انجام سرکلاژ، بسیار مهم است که توصیه‌های پزشک یا ماما را با دقت دنبال کنید. برخی مراقبت‌های کلی شامل موارد زیر است:

فعالیت بدنی را محدود کنید و از بلند کردن اجسام سنگین خودداری کنید.
به علائم زایمان زودرس توجه داشته باشید.
ویزیت‌ها و پیگیری‌های منظم با پزشک خود را جدی بگیرید.
به وضعیت نشستن و خوابیدن خود بیش‎تر دقت کنید.

وﺿﻌﯾت نشستن بعد از سرکلاژ

وضعیت صحیح نشستن بعد از سرکلاژ دهانه رحم اهمیت زیادی دارد، چون می‌تواند به کاهش فشار روی دهانه رحم و قسمت پایین شکم کمک کند. برای داشتن یک حالت نشستن راحت و مناسب، به نکات زیر توجه کنید:

صندلی مناسب انتخاب کنید

از صندلی‌ای استفاده کنید که پشتی مناسب و حمایت کافی از کمر داشته باشد و پاهایتان بتوانند کاملاً صاف روی زمین قرار بگیرند. زانوها بهتر است در زاویه ۹۰ درجه باشند.

از بالش یا تکیه‌گاه کمکی استفاده کنید

یک بالش کوچک یا حوله لوله‌شده را پشت کمر، در قسمت گودی کمر قرار دهید تا حمایت بیش‌تری ایجاد شود. این کار کمک می‌کند انحنای طبیعی ستون فقرات حفظ شود.

هم‌راستایی لگن و زانوها را حفظ کنید

مطمئن شوید لگن و زانوها در وضعیت مناسبی قرار دارند و لگن پایین‌تر از زانوها نباشد. در صورت نیاز می‌توانید از زیرپایی استفاده کنید.

استراحت‌های کوتاه و مکرر داشته باشید

از نشستن طولانی‌مدت خودداری کنید. هر چند وقت یک‌بار بلند شوید، کمی کشش ملایم انجام دهید یا طبق توصیه پزشک، پیاده‌روی کوتاه داشته باشید.

محل کار خود را تنظیم کنید

اگر پشت میز کار می‌کنید، ارتفاع مانیتور و صندلی را طوری تنظیم کنید که مجبور نباشید به جلو خم شوید؛ چون خم شدن به جلو می‌تواند فشار بیش‌تری به شکم وارد کند.

اهمیت درست خوابیدن بعد از سرکلاژ

وضعیت خوابیدن بعد از سرکلاژ دهانه رحم به اندازه وضعیت نشستن اهمیت دارد. نکات زیر را در نظر داشته باشید:

به پهلو بخوابی

بهترین وضعیت خوابیدن، خوابیدن به پهلو است. بهتر است یک بالش بین زانوها قرار دهید تا لگن در راستای مناسب قرار بگیرد و فشار روی دهانه رحم کاهش پیدا کند.

از بالش بارداری استفاده کنید

استفاده از بالش بارداریِ تمام‌قد می‌تواند حمایت بیش‎تری از بدن ایجاد کند و باعث راحتی بیشتر هنگام خواب شود.

حالت نیمه‌نشسته می‌تواند کمک‌کننده باشد

برخی خانم‌ها احساس می‌کنند خوابیدن در حالت کمی نیمه‌نشسته، با چند بالش پشت کمر، راحت‌تر است و می‌تواند فشار را کمتر کند.

از خوابیدن صاف به پشت خودداری کنید

دراز کشیدن کاملاً صاف به پشت می‌تواند به ستون فقرات و شکم فشار وارد کند؛ بنابراین بهتر است از این وضعیت پرهیز شود.

آیا بعد از سرکلاژ دهانه رحم می‌توان سفر کرد؟

بسیاری از خانم‌ها بعد از سرکلاژ دهانه رحم این سؤال را دارند که آیا می‌توانند سفر کنند یا نه. همچنین برای بسیاری از بیماران این نگرانی وجود دارد که آیا حرکت کردن، رفت‌وآمد یا سفرهای طولانی بعد از سرکلاژ بی‌خطر است یا خیر.

سفر بعد از سرکلاژ در بعضی از بارداری‌ها ممکن است امکان‌پذیر باشد، اما کاملاً به شرایط مادر بستگی دارد. اگر بیمار قصد پرواز طولانی داشته باشد، پزشک معمولاً وضعیت عمومی او، سن بارداری و سابقه پزشکی‌اش را بررسی می‌کند. توصیه می‌شود در صورت اجازه پزشک، بیمار هر چند وقت یک‌بار کمی حرکت کند تا ناراحتی ناشی از نشستن طولانی‌مدت کمتر شود. همچنین نوشیدن آب کافی اهمیت دارد تا احتمال ناراحتی و مشکلات ناشی از کم‌آبی کاهش پیدا کند. قبل از هر نوع سفر بعد از سرکلاژ، بهتر است حتماً با پزشک مشورت شود تا مطمئن شوید سفر برای شرایط شما ایمن است.

رانندگی یا مسیرهای کوتاه ممکن است بعد از تأیید پزشک و پس از بهبودی مناسب از عمل مجاز باشد. اما سفرهای طولانی با ماشین معمولاً ممکن است توصیه نشود، چون نشستن طولانی‌مدت در خودرو می‌تواند به کمر، شکم و لگن فشار وارد کند. اگر سفر ضروری است:

در طول مسیر، توقف‌های مکرر داشته باشید تا کمی بدن را حرکت دهید و کشش ملایم انجام دهید.
از صندلی راحت با حمایت مناسب برای کمر استفاده کنید.
تا حد امکان از مسیرهای ناهموار، تکان‌های شدید و حرکات ناگهانی خودرو پرهیز کنید.

آیا بعد از سرکلاژ می‌توان از توالت ایرانی استفاده کرد؟

نگرانی اصلی پزشک این است که هنگام استفاده از سرویس بهداشتی، فشار زیادی به ناحیه لگن وارد نشود؛ چون این فشار بعد از عمل می‌تواند باعث ناراحتی شود. ممکن است به بیمار توصیه شود از توالت فرنگی یا حالت نشسته استفاده کند تا فشار کمتری به لگن وارد شود. مهم‌ترین نکته این است که هنگام دفع، بیمار نباید زور بزند تا فشار و ناراحتی در ناحیه لگن کاهش پیدا کند.

رابطه جنسی بعد از سرکلاژ

پزشکان معمولاً به زنان توصیه می‌کنند که برای مدت معینی پس از جراحی از رابطه جنسی خودداری کنند. این به این دلیل است که رابطه جنسی دهانه رحم را تحت فشار قرار می‌دهد و ممکن است بخیه را تحریک کند. مدت زمان محدودیت بسته به مورد خاص و توصیه پزشک متفاوت است. ممکن است به یک زن توصیه شود که برای چند هفته از رابطه جنسی خودداری کند، در حالی که در موارد دیگر، ممکن است به او توصیه شود که تا اواخر بارداری صبر کند. قبل از از سرگیری رابطه جنسی، همیشه با پزشک خود مشورت کنید. برای مشورت با پزشکان متخصص می توانید در مرکز ناباروری مام به صورت اینترنتی انجام دهید.

اهمیت درست نشستن بعد از سرکلاژ دهانه رحم 

نشستن صحیح پس از سرکلاژ دهانه رحم برای به حداقل رساندن فشار کف لگن، جلوگیری از کوتاه شدن دهانه رحم و محافظت از بخیه بسیار مهم است. وضعیت صحیح بدن، فشار غیرضروری بر دهانه رحم در حال بهبود را کاهش می‌دهد و به شما در جلوگیری از زایمان زودرس و ناراحتی کمر در طول بهبودی کمک می‌کند. اما چرا وضعیت نشستن تا این اندازه مهم است؟

از افتادگی فشار رحم جلوگیری می‌کند
قوز کردن یا خم شدن به جلو فشار مستقیم به سمت پایین را بر رحم و عضلات کف لگن شما وارد می‌کند. از قیفی شدن جلوگیری می‌کند
نشستن طولانی مدت با وضعیت نامناسب می‌تواند باعث فشار زودرس بر بخیه شود و منجر به قیفی شدن دهانه رحم شود. 
جریان خون را بهبود می‌بخشد
گردش خون مناسب، تأمین سالم خون و مواد مغذی به رحم و جنین در حال رشد را تضمین می‌کند.

بعد از سرکلاژ چه مدت باید استراحت کرد؟

بعد از انجام سرکلاژ، بهتر است برای ۲ تا ۳ روز اول در خانه استراحت کنید. بعد از این دوره اولیه، معمولاً توصیه می‌شود تا حدود ۱ تا ۲ هفته یا تا زمانی که پزشک اجازه دهد، از ورزش سنگین، بلند کردن اجسام سنگین و رابطه جنسی خودداری کنید. بیش‌تر خانم‌ها معمولاً طی یک هفته می‌توانند به فعالیت‌های روزمره عادی خود برگردند، اما توصیه‌های دقیق دوران نقاهت بسته به شرایط هر فرد می‌تواند متفاوت باشد.

سرکلاژ دهانه رحم نیاز به استراحت مطلق دارد؟ 

اگرچه استراحت مطلق همیشه بعد از سرکلاژ دهانه رحم الزامی نیست، اما در برخی موارد، به‌خصوص وقتی خطر زایمان زودرس بالا باشد، پزشک ممکن است آن را توصیه کند. درباره استراحت در بستر بهتر است این نکات را بدانید:

انواع استراحت در بستر

استراحت در بستر می‌تواند درجات مختلفی داشته باشد؛ از استراحت نسبی که در آن انجام برخی فعالیت‌های سبک مجاز است، تا استراحت کامل که در آن لازم است بیشتر زمان خود را در تخت بگذرانید.

میزان فعالیت

در مورد سطح فعالیت، حتماً طبق توصیه پزشک خود عمل کنید. بعضی خانم‌ها می‌توانند فعالیت‌های سبک انجام دهند، اما برخی دیگر ممکن است لازم باشد تمام حرکات غیرضروری را محدود کنند.

راحت ماندن در زمان استراحت

برای راحتی بیش‌تر در دوره‌هایی که نیاز به استراحت دارید، استفاده از تشک مناسب یا یک لایه تشک طبی باکیفیت می‌تواند کمک‌کننده باشد.

مشغول نگه داشتن خود

برای گذراندن زمان و کاهش استرس، فعالیت‌هایی مثل مطالعه، تماشای فیلم یا سریال، یا انجام سرگرمی‌هایی که از داخل تخت امکان‌پذیر هستند، می‌تواند مفید باشد.

عوارض رعایت نکردن نحوه خوابیدن و نشستن بعد از سرکلاژ

پس از انجام سرکلاژ دهانه رحم، رعایت عادت‌های صحیح برای استراحت و نشستن اهمیت زیادی دارد. رعایت نکردن محدودیت‌های فعالیتی که پزشک به‌طور اختصاصی برای شما تعیین کرده، می‌تواند فشار و نیروی جاذبه بیشتری به دهانه رحم وارد کند و احتمالاً باعث شکست سرکلاژ، پارگی زودرس کیسه آب جنین (PPROM) یا زایمان زودرس شود. عوارض مهم ناشی از عادت‌های نادرست شامل موارد زیر است: 

افزایش فشار لگنی

نشستن طولانی و بدون وقفه می‌تواند فشار رو به پایین روی دهانه رحم را بیش‌تر کند، باعث تحریک بخیه سرکلاژ شود و درد پایین شکم یا گرفتگی‌های لگنی را تشدید کند.

جابجایی یا پارگی بخیه

زور زدن، نشستن نادرست مثل قوز کردن، یا استراحت نکردن در وضعیت‌های توصیه‌شده می‌تواند به بخیه فشار وارد کند. این فشار ممکن است باعث خونریزی، آسیب به دهانه رحم یا شل شدن و باز شدن بخیه شود.

ترومبوآمبولی یا لخته خون

اگرچه در گذشته استراحت مطلق در بستر رایج‌تر بود، امروزه بسیاری از پزشکان با بی‌حرکتی کامل و طولانی‌مدت موافق نیستند. ثابت ماندن بیش‌ازحد می‌تواند خطر ایجاد لخته خون خطرناک، مثل ترومبوز ورید عمقی، را افزایش دهد و همچنین باعث ضعف عضلات شود.

چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد

بعد از سرکلاژ دهانه رحم، بسیار مهم است که وضعیت سلامتی خود را تحت نظر داشته باشید. در صورت مشاهده هر یک از موارد زیر، با پزشک خود تماس بگیرید:

هرگونه نشانه زایمان، مانند انقباضات منظم یا احساس فشار در لگن
خونریزی واژینال یا نشت مایع
درد شدید شکم.
همچنین علائم عفونت را نادیده نگیرید. زیرا بی‌توجهی به این علائم می‌تواند در صورت بروز عارضه، باعث تأخیر در درمان شود. برخی علائمی که باید به آن‌ها توجه کرد عبارت‌اند از:
تب
ترشحات بدبوی واژن
گرفتگی یا درد شدید شکم
لکه‌بینی یا خونریزی.
در صورت بروز هرگونه عارضه یا علامت نگران‌کننده، لازم است فوراً با پزشک خود تماس بگیرید.

سوالات متداول

بهترین مدل خوابیدن بعد از سرکلاژ چیست؟

بهترین حالت معمولاً خوابیدن به پهلو، مخصوصاً پهلوی چپ است. چون جریان خون رحمی بهتر حفظ می‌شود و فشار کمتری به شکم و لگن وارد می‌شود. گذاشتن بالش بین زانوها و زیر شکم می‌تواند بدن را در وضعیت راحت‌تری نگه دارد.

آیا به پشت خوابیدن بعد از سرکلاژ خطرناک است؟

به پشت خوابیدن کوتاه‌مدت معمولاً خطری ایجاد نمی‌کند، اما در بارداری‌به خصوص بعد از بیست هفته می‌تواند باعث فشار رحم روی عروق بزرگ، کمر و شکم شود. بهتر است خواب طولانی به پشت انجام نشود و مادر به پهلو بخوابد، مگر اینکه پزشک توصیه دیگری کرده باشد.

آیا بعد از سرکلاژ فقط باید روی تخت خوابید؟

نه، استراحت مطلق برای همه بعد از سرکلاژ لازم نیست و حتی شواهد علمی نشان می‌دهد محدودیت شدید فعالیت همیشه باعث بهتر شدن نتیجه بارداری نمی‌شود. معمولاً ۱ تا ۲ روز استراحت اولیه توصیه می‌شود و بعد از آن میزان فعالیت باید طبق نظر پزشک و شرایط دهانه رحم تعیین شود.

تا چه مدت بعد از سرکلاژ باید نحوه خوابیدن را رعایت کرد؟

رعایت وضعیت راحت و کم‌فشار بهتر است تا زمانی که سرکلاژ باقی است، یعنی معمولاً تا حوالی هفته‌های ۳۶ تا ۳۷ بارداری ادامه داشته باشد. البته شدت محدودیت‌ها به علت انجام سرکلاژ، طول دهانه رحم، وجود انقباض یا علائم زایمان زودرس بستگی دارد.

آیا نشستن طولانی بعد از سرکلاژ خطرناک است؟

نشستن طولانی ممکن است فشار لگنی، کمردرد و احساس سنگینی شکم را بیش‎تر کند، اما به‌تنهایی همیشه خطرناک نیست. بهتر است مادر مدت طولانی بی‌حرکت نماند، هر چند وقت یک‌بار وضعیت خود را عوض کند و از خم شدن به جلو، بلند کردن جسم سنگین و فعالیت‌های پرفشار خودداری کند. 

جمع بندی 

بعد از انجام سرکلاژ دهانه رحم، توجه به وضعیت بدن اهمیت زیادی دارد. با انتخاب وضعیت نشستن راحت و رعایت مراقبت‌هایی که گفته شد، می‌توانید به بهبودی بهتر و ادامه سالم‌تر بارداری کمک کنید. همیشه توصیه‌های پزشک یا ماما را دنبال کنید و هر تغییری در وضعیت خود را به آن‌ها اطلاع دهید. یادتان باشد مراقبت از خودتان، یعنی مراقبت از فرزندتان.