تعریق و گرگرفتگی در بارداری 

بر کسی پوشیده نیست که باردار بودن می‎تواند خواب شما را مختل کند، چرا که شاید مجبور باشید میلیون‌‎ها بار برای ادرار کردن از خواب بیدار شوید! اما یک مزاحمت دیگر در نیمه شب وجود دارد که ممکن است در دوران بارداری تجربه کنید به نام تعریق شبانه. اگر خیس عرق از خواب بیدار می‌شوید، بدانید که این یک علامت طبیعی بارداری است. 

زیاد شدن تعریق و به خصوص گرگرفتگی و تعریق شبانه در بارداری از علائم بسیار شایع بارداری به دلیل نوسانات هورمونی، افزایش حجم خون و عوامل دیگر است. در ادامه توضیح خواهیم داد که چرا احساس گرما و تعریق در زمانی که اطرافیان شما راحت هستند، بخشی از تجربه بارداری است. چه چیزی باعث تعریق شبانه در بارداری می‎‌شود؟ چگونه می‎توان آن را کنترل کرد؟ چه زمانی باید به پزشک مراجعه کنید؟ 

منظور از تعریق شبانه در بارداری چیست؟

بر اساس تحقیقات انجام شده، بیش از یک سوم از زنان گزارش می‎‌دهند که در طول بارداری و یا پس از زایمان تعریق شبانه را تجربه کرده‎‌اند. تعریق شبانه، عرق‎‌هایی هستند که به اندازه‎ای شدید هستند که ممکن است لباس‌ها و ملحفه‌ها را خیس کنند. ممکن است احساس کنید که موج ناگهانی گرما در حال راه افتادن است و ضربان قلب شما ممکن است باعث شود با عرق سرد از خواب بیدار شوید. تغییرات هورمونی بارداری و تعریق ارتباط مستقیمی با هم دارند اما عوامل دیگری هم در ایجاد آن نقش دارند.

آیا عرق کردن نشانه بارداری است؟

در حالی که تجربه تعریق شبانه در بارداری معمول است اما این علامت به تنهایی لزوماً به معنای باردار بودن شما نیست. اگرچه تعریق شبانه می‌تواند نشانه‌ای از بارداری باشد اما می‌تواند ناشی از عوامل دیگری از جمله عفونت یا اختلالات تیروئید باشد. اگر تعریق شبانه بدون تست بارداری مثبت را تجربه می‎‌کنید، بهتر است با پزشک خود مشورت کنید.

دلایل تعریق شبانه در بارداری

عرق کردن روشی است که به تنظیم دمای بدن کمک می‌کند. هنگامی که احساس گرما می‌کنید، تعریق شما را خنک می‌کند و از گرم شدن بیش از حد که می‌تواند برای شما و کودک‌تان خطرناک باشد، جلوگیری می‎‌کند. در دوران بارداری دمای بدن اندکی افزایش می‌یابد که یک عارضه جانبی طبیعی رشد کودک است. تغییرات هورمونی، افزایش حجم خون و افزایش وزن همگی به تغییرات دمای بدن در بارداری کمک می‎‌کنند. در ادامه به توضیح عوامل مستعد کننده و دلایل تعریق شبانه در بارداری خواهیم پرداخت.

تغییرات هورمونی

تغییر و نوسانات سطح هورمون‎‌های استروژن و پروژسترون در دوران بارداری مسئول بسیاری از علائم و ناراحتی‎‌های بارداری از جمله افزایش جزئی دمای بدن و در نتیجه افزایش عرق کردن شبانه در بارداری است. تغییرات هورمونی می‌تواند هیپوتالاموس مغز شما را تحریک کند تا فکر کند بدن شما گرم‌تر از آن چیزی است که واقعاً هست. در نتیجه می‌تواند تعریق بیش از حد را فعال کند.

افزایش گردش خون

از دیگر دلایل تعریق شبانه در بارداری می‌توان به گردش خون بیش‌تر در بدن اشاره کرد. در واقع، با شروع سه ماهه سوم، حجم خون شما حدود ۶۰% افزایش می‌یابد. به دنبال افزایش حجم خون، رگ‌‎های خونی نزدیک به سطح پوست گشاد می‏شوند و این مسئله باعث افزایش دمای بدن در دوران بارداری و به دنبال آن عرق شبانه بارداری می‌شود. 

متابولیسم بالاتر

متابولیسم بالاتر بدن طی بارداری می‌تواند از دلایل تعریق شبانه در بارداری باشد. هنگامی که باردار هستید کالری بیش‌تری می‌‎سوزانید و گرمای بیش‎تری تولید می‌‎کنید زیرا بدن شما سخت‎‌تر کار می‎‌کند. شما به معنای واقعی کلمه برای دو نفر کار می‌‎کنید، حفظ بدن خود و رشد بدن جدید!

افزایش وزن

زمانی که وزن اضافی حمل می‌کنید، به خصوص در سه ماهه سوم بارداری، تلاش بیش‌تری برای حرکت خواهید کرد. این تلاش اضافی گرمای بیش‌تری تولید می‌کند. علاوه بر این حمل نوزاد مرکز ثقل بدن شما را جابجا می‌کند که همچنین می‌تواند باعث شود بدن شما برای حفظ تعادل خود سخت‌تر کار کند و بیش‌تر احساس گرما کند. به همین دلیل تعریق شبانه در سه ماهه سوم باردای بیش‎تر به چشم می‎خورد.

آب و هوا

وقتی در هوای گرم و مرطوب در خارج از منزل سپری می‌کنید، طبیعتا بیش‎تر عرق می‌کنید، زیرا بدن شما برای خنک کردن خودش تلاش بیش‎تری می‌کند. 

فعالیت بدنی

هنگامی که باردار هستید، ممکن است هنگام ورزش، تمیز کردن خانه، پیاده‎‌روی یا شرکت در هر فعالیت دیگری که بدن شما را تحت فشار قرار می‌دهد، بیش از حد معمول عرق کنید.

اضطراب

عرق کردن یک پاسخ طبیعی به استرس و اضطراب است. در نتیجه ممکن است در صورت داشتن اضطراب تعریق شدید شبانه در حاملگی را تجربه کنید.

بیماری

تب ناشی از سرماخوردگی، آنفولانزا یا سایر بیماری‎ها نیز ممکن است دمای بدن را افزایش دهد که می‎تواند باعث تعریق شدید شبانه در حاملگی شود.

پرکاری تیروئید

به طور طبیعی فعالیت تیروئید در دوران بارداری در پاسخ به تغییرات هورمونی افزایش می‎یابد که می‌تواند باعث افزایش دمای بدن و میزان تعریق شود. تیروئید پرکار ممکن است ضربان قلب و سیستم بدن شما را تسریع کند و باعث تعریق بیش از حد (فراتر از افزایش مورد انتظار) و سایر علائم شود. در صورت تعریق شدید شبانه در حاملگی برای اطمینان با یک ارائه دهنده مراقبت‎‌های بهداشتی مشورت کنید.

دارو‎ها

عرق شبانه بارداری یکی از عوارض جانبی برخی داروها است. این داروها شامل داروهای خاصی می‌‎شود که حالت تهوع را درمان می‎‌کنند، که برخی افراد برای کنترل حالت تهوع صبحگاهی مصرف می‎‌کنند.

غذا و نوشیدنی

غذاهای تند، الکل و کافئین همگی می‌توانند باعث تعریق شوند. بنابراین رعایت بایدها و نبایدهای تغذیه می‌تواند به کنترل عرق شبانه بارداری کمک کند. (به هر حال باید از الکل اجتناب کنید و کافئین را در دوران بارداری محدود کنید)

تعریق طبیعی در مقابل تعریق نگران کننده

درست است که تعریق شبانه در بارداری رایج است اما بهتر است در ویزیت‌های بارداری همه علائم را با پزشک خود در میان بگذارید. پزشک می‌تواند تایید کند که آیا علائم مربوط به بارداری است یا چیز دیگری. اگر در کنار تعریق شبانه در بارداری، موارد زیر را تجربه می‎‌کنید باید به دنبال مراقبت‎‌های پزشکی باشید:

• در کل بدن احساس خارش دارید.
• دمای بدن شما بیش از ۳۸.۵ است.
• علائم کم آبی یا بیماری دارید.
• احساس سرگیجه یا ضعف می‌‎کنید.
• عرق کردن تا شش هفته پس از تولد نوزادتان بهتر نمی‌‎شود.

تعریق زیاد در بارداری چه زمانی شروع می‌شود؟

هر فرد باردار متفاوت است، بنابراین برخی ممکن است در اوایل بارداری دچار تعریق شبانه شوند، در حالی که برخی دیگر این‎طور نیستند. بسیاری از افراد خیلی زود در بارداری احساس تعریق می‌کنند و تعریق زیاد در سه ماهه اول بارداری به سراغ‎شان می‎آید. تغییر هورمون‌ها و افزایش جریان خون کمی بعد از بارداری دمای بدن را افزایش می‎‌دهد و همین افزایش اندک برای ایجاد احساس گرما و عرق کردن بسیار بیش‌تر از آنچه عادت کرده‌اید کافی است. گاهی اوقات، این تعریق یکی از اولین علائم بارداری است که فرد متوجه آن می‌‎شود.

گاهی تعریق در سه ماهه دوم بارداری هم ادامه پیدا می‎کند اما برخی از افراد در سه ماهه دوم از تعریق تسکین می‌یابند. با این حال تعجب نکنید که با نزدیک‌تر شدن به زایمان این علائم مجد بازگردد، به خصوص اگر در فصل گرمای تابستان منتظر پایان سه ماهه سوم باشید. 

تعریق پس از زایمان نیز بسیار طبیعی است. این یکی از راه‌هایی است که بدن شما از شر مایعات اضافی که در دوران بارداری حمل می‎کرد، خلاص می‎‌شود. علاوه بر این، تعریق شبانه (هایپرهیدروزیس بارداری) به دلیل تغییرات هورمونی پس از زایمان هم ممکن است رخ دهد تا هورمون‌های شما تنظیم شوند و بدن شما به حالت قبل از بارداری خود باز گردد.

تاثیر تعریق شبانه بر زندگی روزمره و سلامت مادر و جنین

خوابیدن در دوران بارداری، به خصوص در سه ماهه سوم بارداری، یک چالش در دوران بارداری است، به خصوص برای کسانی که تعریق شبانه در بارداری را تجربه می‎کنند. تعریق شبانه چیزی فراتر از احساس گرما و عرق کردن در شب است. گاهی ممکن است مادر باردار آنقدری عرق کند که لباس خواب و ملحفه‌اش خیس شوند. احساس گرما در شب هنگام بارداری نه تنها ناراحت کننده است، بلکه ممکن است خواب شما را مختل کند.

خوشبختانه عرق شبانه بارداری تاثیری بر سلامت جنین نخواهد داشت. در واقع تعریق در بارداری یک پاسخ محافظتی بدن در مقابل گرمای بیش از حد است و این گرما است که برای جنین خطرناک است نه خود تعریق.

روش‌های کاهش تعریق شبانه در بارداری

کار زیادی نمی‌توانید در مورد هورمون‎‌های بارداری و پاسخ بدن خود انجام دهید و ممکن است هرگز نتوانید عرق کردن شبانه در بارداری را به طور کامل متوقف کنید. با این حال استراتژی‌های موثری وجود دارد که می‌توانید برای تسکین آن تلاش کنید.

• مقدار کافی آب یا مایعات سالم دیگر بنوشید تا هیدراته بمانید و رطوبتی را که با تعریق از دست می‌‎دهید جایگزین کنید.
• لباس‌های سبک و قابل تنفس که از پارچه‌های طبیعی مانند پنبه ساخته شده‌اند بپوشید.
• لباس‌هایی بپوشید که وقتی شروع به احساس گرما کردید، بتوانید آن‎ها را در بیاورید.
• روزانه با آب ولرم دوش بگیرید تا خنک شوید و احساس تازگی کنید.
• از یک ضد تعریق کمک بگیرید. 
• کولر یا پنکه را روشن کنید.
• رعایت تغذیه مناسب برای کاهش تعریق شبانه در بارداری اهمیت زیادی دارد. از غذاها و نوشیدنی‎‌هایی که به افزایش گرمای بدن و تعریق معروف هستند، دوری کنید.
• هنگام بیرون رفتن یک پنکه دستی همراه خود داشته باشید.
• در فضای بسته در فضایی با تهویه مطبوع یا در قسمت‌های خنک‌تر روز اگر در فضای باز هستید ورزش کنید.
• هنگام عرق کردن، دستمال مرطوب برای خنک شدن سریع در کیف خود داشته باشید. 
• آب خنک را روی صورت خود بپاشید یا یک پارچه مرطوب و خنک را روی پیشانی خود نگه دارید.

درمان‎‌های خانگی تعریق شبانه بارداری

برای کمک به رفع عرق کردن شبانه در بارداری و داشتن خواب بهتر راهکار‎های زیر می‎تواند کمک کننده باشد: 

• لباس خواب سبک و گشاد بپوشید.
• از ملحفه‌های سبک استفاده کنید.
• کولر را روشن کنید تا اتاق خنک‎‌تر شود.
• در صورت امکان، پنجره‌ه‎ای را باز کنید تا هوای تازه و خنک وارد اتاق شما شود.
• قبل از خواب از فعالیت‌هایی که می‌توانند باعث تعریق شوند، مانند خوردن غذاهای تند یا ورزش اجتناب کنید.
• روی یک حوله یا چند حوله بخوابید تا عرق را جذب کرده و از ملحفه‎‌های خود محافظت کنید. شستن حوله‌ها راحت‌تر از تعویض و شستن ملحفه‌ها هر روز یا در نیمه‌شب است.
• در طول روز مقدار زیادی مایعات سالم بنوشید تا جایگزینی آبی شود که با تعریق شبانه از دست می‎‌دهید.

عرق کردن زیاد در بارداری چه زمانی نگران کننده است؟ 

در اکثریت قریب به اتفاق موارد، تعریق شبانه در بارداری نتیجه طبیعی نوسانات هورمونی است. اما گاهی تعریق شبانه می‌تواند با شرایط دیگری از جمله عفونت‌های ویروسی یا باکتریایی یا مشکلات تیروئید همراه باشد. برای همین بهتر است در صورت تجربه تعریق شدید شبانه در حاملگی به یک پزشک متخصص مراجعه کنید، به خصوص اگر تعریق شبانه را همراه با کاهش وزن، تب یا درد در لگن یا شکم تجربه می‌‎کنید. همچنین عرق سرد، یعنی زمانی که عرق می‌‎کنید اما در واقع احساس سرما دارید، در طول بارداری یا بعد از آن طبیعی نیست. عرق سرد ممکن است نشان دهنده استرس، قند خون پایین یا عفونت باشند. 

پرسش‌های متداول

در ادامه به پاسخ پرسش‎‌های متداولی خواهیم پرداخت که در مورد تعریق شبانه در بارداری ممکن است برای شما مطرح گردد. 

آیا تعریق شبانه در بارداری طبیعی است؟

بله، تغییراتی که طی بارداری ایجاد می‎شود، از جمله تغییرات هورمونی، دمای بدن را بالا می‏برد و بدن را مستعد تعریق شبانه در بارداری می‎‌کند.

آیا تعریق شبانه بر سلامت جنین تاثیر می‌گذارد؟

خیر، در واقع عرق کردن شبانه در بارداری یک پاسخ محافظتی بدن در مقابل گرما بیش از حد است و آسیبی به جنین یا سلامت شما وارد نمی‎کند.

چه غذاهایی می‎توانند تعریق را بدتر کنند؟

غذاهای تند و نوشیدنی‎های حاوی کافئین می‏توانند عرق کردن شبانه در بارداری را تشدید کنند. محدود کردن چنین غذاهایی در رژیم غذایی روزمره می‏تواند به کنترل تعریق کمک کند.

آیا استرس باعث افزایش تعریق شبانه در بارداری می‎شود؟  

عرق کردن یک پاسخ طبیعی به استرس و اضطراب است. در نتیجه ممکن است در صورت داشتن اضطراب تعریق شدید شبانه در حاملگی را تجربه کنید.

چه زمانی باید به پزشک مراجعه کنم؟

در صورتی که فراتر از حد تحمل عرق می‌‏کنید و احساس گرما دارید، بهتر است به یک پزشک متخصص مراجعه کنید. چرا که پرکاری تیروئید یا آنفولانزا هم از دلایل پزشکی تعریق شبانه بارداری هستند که نیاز به بررسی و درمان دارند. 

و در پایان…

تعریق شبانه در بارداری یکی از مشکلاتی است که ممکن است طی بارداری آن را برای اولین بار تجربه کنید. افزایش تعریق در طول بارداری طبیعی است اما ممکن است آزار دهنده باشد و خواب شب را از شما بگیرد. راهکار‎هایی که در این مقاله ارائه شد به شما کمک خواهد کرد تا بتوانید علائم خود را کنترل کنید و با این مشکل کنار بیایید.