بیوپسی بیضه

بیوپسی بیضه روشی است که برای بازیابی مستقیم اسپرم از بیضه‌ها در مواردی که اسپرم در انزال وجود ندارد، استفاده می‌شود. این روش اغلب برای مردانی که آزواسپرمی انسدادی یا سایر شرایطی که بر تولید یا انتقال اسپرم تأثیر می‌گذارند، ضروری است.

در ادامه این متن اطلاعات بیش‌تری در مورد بیوپسی بیضه و عوارض احتمالی آن در اختیار شما قرار خواهیم داد. 

بیوپسی بیضه چیست؟

یوپسی بیضه روشی است که برای برداشتن نمونه کوچکی از بافت یک یا هر دو بیضه انجام می‌شود. بیضه‌ها، غدد بیضی شکلی هستند که در کیسه بیضه و زیر پایه آلت تناسلی آویزان هستند. بیضه‌ها اسپرم (که برای تولید مثل لازم است) و هورمون‌های مردانه مانند تستوسترون تولید می‌کنند.

بسته به هدف بیوپسی، این بافت می‌تواند برای به دست آوردن اسپرم زنده برای میکرواینجکشن اسپرم (ICSI) در بیمارانی که هیچ اسپرمی در انزال آن‎ها یافت نمی‌شود، استفاده شود یا از بافت استخراج شده برای تشخیص بافت‌شناسی استفاده کرد.

علل انجام بیوپسی بیضه 

بیوپسی بیضه ابزاری مهم در تشخیص ناباروری مردان است؛ با این حال، اولین قدم نیست. برای مرحله اولیه ارزیابی باروری، پزشک سابقه پزشکی شما را بررسی کرده و آزمایش خون و آنالیز مایع منی را تجویز می‌کند. آنالیز مایع منی، کمیت و کیفیت اسپرم را بررسی می‌کند. نمونه اولیه مایع منی معمولاً از طریق خودارضایی به دست می‌آید. آنالیز مایع منی می‌تواند مشکلات زیر را شناسایی کند:

سطح غیرطبیعی پایین اسپرم

کیفیت پایین اسپرم

آزواسپرمی (عدم وجود اسپرم)

آزمایش‌های خون و هورمون اغلب می‌توانند علل سطح پایین اسپرم را شناسایی کنند. با این حال، هنگامی که این آزمایش‌ها قطعی نباشند، ممکن است به بیوپسی بیضه نیاز داشته باشید. بیوپسی بیضه ممکن است برای تشخیص موارد زیر استفاده شود:

تعیین اینکه آیا مشکلات تولید اسپرم ناشی از انسداد است یا خیر

بازیابی اسپرم برای استفاده در IVF 

تشخیص سرطان بیضه

تعیین علت وجود توده در بیضه‌ها.

انواع روش‌های عمل بیوپسی بیضه 

دو تکنیک رایج برای بیوپسی بیضه عبارتند از TESA (آسپیراسیون اسپرم بیضه) و PESA (آسپیراسیون اسپرم اپیدیدیم از طریق پوست.

آسپیراسیون اسپرم بیضه (TESA) 

TESA  شامل استفاده از یک سوزن ظریف برای آسپیراسیون اسپرم مستقیماً از بافت بیضه است. این روش معمولاً تحت بی‌حسی موضعی انجام می‌شود و می‌تواند در کلینیک یا سرپایی انجام شود. اسپرم استخراج شده سپس تجزیه و تحلیل می‌شود و در صورت زنده بودن، می‌تواند در تکنیک‌های کمک باروری مانند تزریق داخل سیتوپلاسمی اسپرم (ICSI) استفاده شود.

آسپیراسیون اسپرم اپیدیدیم از طریق پوست PESA)) 

PESA  مشابه TESA است اما شامل آسپیراسیون اسپرم از اپیدیدیم، لوله‌ای که اسپرم در آن بالغ و ذخیره می‌شود، می‌باشد. این روش نیز با یک سوزن ظریف تحت بی‌حسی موضعی انجام می‌شود. PESA اغلب زمانی استفاده می‌شود که انسدادی وجود دارد که مانع از انزال اسپرم می‌شود، اما تولید اسپرم در بیضه‌ها طبیعی است.

TESA و PESA هر دو روش‌های کم‌تهاجمی هستند که راهی برای به دست آوردن اسپرم برای زوج‌هایی که دچار ناباروری مردانه هستند، فراهم می‌کنند و امید و راه‌حل‌های بالقوه‌ای برای دستیابی به بارداری ارائه می‌دهند.

نکات مهم قبل از نمونه برداری با بیوپسی بیضه

آمادگی‌های لازم برای این عمل بسیار کم است. نکات مهم قبل از نمونه برداری با بیوپسی بیضه شامل موارد زیر است: 

در مورد هرگونه داروی تجویزی یا بدون نسخه‌ای که مصرف می‌کنید، به پزشک خود اطلاع دهید. در مورد لزوم استفاده از این داروها قبل و در طول عمل تسه با پزشک صحبت کنید. برخی داروها ممکن است در طول عمل خطرات خاصی ایجاد کنند. این موارد عبارتند از:

داروهای ضد انعقاد (رقیق‌کننده خون)

داروهای ضد التهابی غیر استروئیدی (NSAIDs) از جمله آسپرین یا ایبوپروفن

هر دارویی که بر لخته شدن خون تأثیر می‌گذارد

اگر بیهوشی عمومی دریافت می‌کنید، باید حداقل هشت ساعت قبل از آزمایش از خوردن و آشامیدن پرهیز کنید.

عمل بیوپسی بیضه یا عمل تسه چقدر زمان می‌برد؟ 

عمل بیوپسی بیضه یا TESE معمولاً یک جراحی سرپایی و کوتاه‌مدت است که حدودا بین ۲۰ تا ۳۰ دقیقه طول می‌کشد، در microTESE، جراح با میکروسکوپ مخصوص، بافت‌ بیضه را بررسی می‌کند تا مناطقی با بیش‌ترین احتمال تولید اسپرم برداشت شود، که کمی زمان بیش‎تری نسبت به TESE معمولی می‌برد. این عمل معمولاً تحت بی‌هوشی کوتاه انجام می‌شود و بیمار بعد از چند ساعت می‌تواند به خانه بازگردد.

نحوه انجام نمونه گیری اسپرم از بیضه 

در طول عمل تسه، یک برش کوچک حدود ۲ تا ۳ سانتی‌متر در کیسه بیضه ایجاد می‌شود و به دنبال آن برش دیگری در بیضه ایجاد می‌شود. سپس متخصص اورولوژی یک یا چند تکه از بافت بیضه را که ممکن است حاوی اسپرم باشد، جمع‌آوری می‌کند و  بعد از آن جنین‌شناسان این قسمت از بافت را جمع‌آوری کرده و آن را زیر ذره‌بین یا میکروسکوپ تجزیه و تحلیل می‌کند. در نهایت برش‌ها با بخیه بسته می‌شوند. 

بیوپسی بیضه از راه پوست هم امکان پذیر است. در بیوپسی از راه پوست، یک سوزن بیوپسی نازک از طریق پوست وارد بیضه می‌شود. سوزن در انتهای خود یک سرنگ برای جمع‌آوری بافت بیضه دارد. این روش نیازی به برش یا بخیه ندارد. به آن بیوپسی سوزن ظریف نیز گفته می‌شود.

مراقبت‌های بعد از عمل بیوپسی بیضه 

پس از بیوپسی بیضه، دستورالعمل‌های ویژه‌ای برای کمک به بهبودی و حفظ راحتی شما دریافت خواهید کرد. دستورالعمل‌ها بسته به نوع بیوپسی متفاوت خواهند بود. ممکن است به شما توصیه شود:

به مدت یک تا دو هفته از فعالیت جنسی خودداری کنید

به مدت چند روز از ساپورت ورزشی استفاده کنید

محل بیوپسی را خشک نگه دارید و از شستن آن به مدت چند روز خودداری کنید

به مدت یک هفته از آسپرین خودداری کنید

برای درد از استامینوفن استفاده کنید

طبیعی است که برای چند روز تورم، تغییر رنگ و ناراحتی داشته باشید. مقدار کمی خونریزی نیز رایج است. 

عمل تسه برای تشخیص چه مواردی کاربرد دارد؟

این روش هم برای تشخیص و هم برای تهیه اسپرم جهت استفاده در روش‎های کمک‌باروری کاربرد دارد و معمولاً توسط اورولوژیست متخصص ناباروری انجام می‌شود. از عمل تسه در شرایط زیر کمک گرفته می‎شود: 

آزواسپرمی غیرانسدادی 

 وقتی در آزمایش اسپرم هیچ سلول جنسی پیدا نمی‌شود و پزشک می‌خواهد بفهمد آیا بیضه هنوز اسپرم تولید می‌کند یا خیر.

آزواسپرمی انسدادی 

 وقتی مسیر خروج اسپرم مسدود شده و نیاز به برداشت مستقیم اسپرم از بیضه برای IVF/ICSI است.

حتما بخوانید: درمان آزواسپرمی

ارزیابی بافت بیضه و وضعیت تولید اسپرم

  TESE به پزشک امکان می‌دهد ساختار بیضه و کیفیت تولید اسپرم را بررسی کند و بهترین روش درمانی را برنامه‌ریزی کند.

عوارض عمل تسه یا بیوپسی بیضه

عوارض مربوط به بیوپسی بیضه نادر است زیرا این یک تکنیک ساده و سریع است. این عمل خطر نعوظ یا مشکلات باروری پس از عمل را به همراه ندارد. خونریزی طولانی مدت و عفونت پس از عمل دو خطر بالقوه جدی هستند. با این حال، نادر هستند. در صورت بروز موارد زیر با پزشک خود تماس بگیرید:

خونریزی که بانداژ محل بیوپسی را خیس کند

هماتوم (تجمع خون زیر پوست)

درد شدید یا تورم کیسه بیضه

تب یا لرز

یکی دیگر از خطرات احتمالی، آسیب داخلی به بیضه‌ها یا نواحی مجاور است؛ این مورد نادر است.

سوالات متداول 

آیا عمل نمونه‌گیری از بیضه درد دارد؟

عمل تسه معمولاً تحت بی‌هوشی کامل یا بی‌حسی موضعی انجام می‌شود، بنابراین در حین عمل دردی حس نخواهید کرد. بعد از عمل کمی درد و ناراحتی طبیعی است.

درصد موفقیت بیوپسی بیضه چقدر است؟

در روش‌های پیشرفته مثل microTESE شانس پیدا کردن اسپرم حدود ۴۰–۶۰٪ گزارش شده است، که بیش از TESE معمولی است؛ اما اینکه تبدیل به بارداری موفق شود، به کیفیت اسپرم و روش IVF/ICSI بستگی دارد.

آیا بیوپسی بیضه خطر دارد؟

این عمل عوارضی مثل ورم، خونریزی، عفونت، کبودی و درد به همراه دارد که معمولاً موقتی‌اند؛ هرچند بسیار نادر است اما ممکن است آسیب به بافت بیضه طی عمل رخ دهد.

عمل بیوپسی بیضه توسط چه پزشکی انجام می‌شود؟

این جراحی معمولاً توسط اورولوژیست (جراح کلیه، مجاری ادراری و تناسلی مرد) انجام می‌شود و در موارد پیچیده‌تر مخصوصاً microTESE تحت بی‌هوشی با تیم جراحی است. 

چه زمانی عمل تسه توصیه می‌شود؟

وقتی در آزمایش  اسپرموگرام، هیچ اسپرمی یافت نشود یا برای ارزیابی علت ناباروری و تلاش برای یافتن اسپرم جهت IVF/ICSI در مردانی که دیگر روش‌ها جواب نداده‌اند، پزشک عمل تسه را توصیه می‌کند.

بهترین روش نمونه‌گیری از بیضه کدام است؟

در آقایانی با مشکل تولید اسپرم شدید، بهترین روش است میکرو تسه است چون تحت میکروسکوپ انجام می‌شود و بیش‌ترین شانس یافتن اسپرم با حداقل آسیب بافتی را دارد. 

تفاوت TESE و Micro TESE چیست؟

در TESE بافت به‌صورت تصادفی برداشته می‌شود ولی microTESE پزشک با میکروسکوپ نواحی دارای شانس بالاتر تولید اسپرم را پیدا و برداشت می‌کند، که هم موفقیت بالاتر است و هم آسیب کمتری به بیضه وارد می‌شود.

بعد از عمل TESE چه مقدار استراحت لازم است؟

معمولاً توصیه می‌شود بعد از بیوپسی بیضه، ۲–۳ روز استراحت نسبی داشته باشید و از رابطه جنسی برای حدود ۷–۱۴ روز خودداری کنید تا تورم و درد کمتر شود.

جمع بندی 

بیوپسی بیضه، روشی امن و کوتاه‌مدت است که برای یافتن اسپرم در بیضه‌ها به کار برده می‌شود. بیمارانی که عمدتاً می‌توانند از این تکنیک بهره‌مند شوند، کسانی هستند که هیچ اسپرمی در انزال آن‎ها یافت نمی‌شود. این نوع بیماری آزواسپرمی نامیده می‌شود و ۱٪ از جمعیت عمومی را تحت تأثیر قرار می‌دهد. این عمل معمولاً تحت بی‌هوشی کوتاه انجام می‌شود و درد حین عمل بسیار کم است، هرچند پس از آن تورم، کبودی یا ناراحتی خفیف طبیعی است. روش‌های پیشرفته مانند microTESE بیشترین شانس یافتن اسپرم را با کمترین آسیب بافتی دارند و این اسپرم می‌تواند در روش‌های کمک‌باروری مثل IVFI استفاده شود.