بارداری در زنان لاغر

بارداری در زنان لاغر می‌تواند با مشکلاتی همراه باشد و بارداری را برای مادر و جنین سخت‎ کند. وزن‌گیرى مادر براى رشد و تکامل مطلوب جنین ضرورى است. شواهد و تحقیقات انجام شده، ارتباط وزن مادر با وزن جنین را تایید می‎ کنند و نشان می‎دهند که کمبود وزن در بارداری ممکن است بر سلامت جنین تاثیر بگذارد. مادرانی که لاغر هستند و یا در دوران باردارى وزن گیرى کافى نداشته ‌باشند، معمولا نوزادانشان دارای وزن کمتری هستند. 

ممکن است از نظر خودتان اندام مناسبی نداشته باشید و بارداری خود را به شکل خاصی تصور کرده باشید و یا اطرافیان‏تان مرتب به شما بگویند که لاغر هستید. اما واقعیت این است که بدن هر فرد متفاوت است و علیرغم آنچه جامعه ایده آل می‌داند، وزن مناسب برای هر فردی فرق می‎کند.

 اول از همه باید بدانید که تعریف علمی لاغر بودن چیست. درصورتی که شاخص توده بدنی یا همان BMI فردی کمتر از ۵/۱۸ باشد، لاغر در نظر گرفته می‎شود. BMI عددی است که از تقسیم وزن (بر حسب کیلوگرم) بر مجذور قد (برحسب متر) به دست می‎آید. اگر وزن شما کم است و در حال اقدام به بارداری هستید، یک متخصص تغذیه می‎تواند با تغییر رژیم غذایی به افزایش وزن کمک نماید.

در ادامه این متن قرار است در مورد ارتباط وزن مادر با وزن جنین، تاثیر لاغری بر باروری، علت وزن نگرفتن جنین صحبت کنیم. 

تاثیر لاغری بر باروری 

اگر کمبود وزن دارید و BMI شما کمتر از ۱۸ می باشد، زمان بیش‎تری را برای اقدام به بارداری نیاز دارید چرا که زنان لاغر، بافت چربی کافی ندارند و در نتیجه استروژن کافی برای عملکرد درست سیستم تولید مثل هم در بدن آن‏ها وجود ندارد و به همین دلیل زنان کم وزن ممکن است تخمک گذاری نداشته باشند و سیکل قاعدگی‌ نامنظم باشد و همین مسئله، شانس باردار شدن را برای زنان لاغر کاهش می‎دهد (مخصوصاً در زمانی صادق است که به اندازه کافی غذا نمی‎خورید یا بیش از اندازه ورزش می‎کنید)

بارداری در زنان لاغر چگونه است و عوارض وزن کم مادر در بارداری چیست؟

نمایه توده بدنی قبل از بارداری و افزایش وزن در دوران بارداری از شاخص‌های مهم سلامت مادر و جنین هستند.

در صورت لاغری مادر در بارداری، مواد مغذی کافی برای رشد در اختیار جنین قرار نمی‎گیرد و می‎تواند علت وزن نگرفتن جنین باشد.

از طرف دیگر جنین تا جای ممکن از ذخایر بدن مادر استفاده می‏کند و اگر این ذخایر کافی نباشد، هم جنین خوب رشد نمی‎کند و هم مادر به شدت ضعیف می‎شود. علت اضافه نکردن وزن در بارداری هم می‎تواند ناشی از تغذیه ناکافی باشد و یا ممکن است به خاطر وجود مشکلاتی مثل پرکاری تیروئید در بارداری باشد.در پرکاری تیروئید، سوخت و ساز بدن بالا می‎رود و علت وزن نگرفتن مادر در بارداری ممکن است باشد.

عوارض وزن کم مادر در بارداری

نوزادانی که از مادران کم وزن به دنیا می‌آیند، بیش‎تر احتمال دارد که دچار کمبود وزن باشند. کمبود وزن مادر همچنین می‎تواند بر توانایی‌های شناختی (یادگیری) و قد کودکان آن‏ها در طول زندگی تأثیر ‌بگذارد. خستگی یکی از علائم شایع بارداری با وزن کم و افزایش وزن ناکافی در بارداری است.

علاوه بر این، شواهد نشان می‏دهد زنانی که در دوران بارداری به سختی وزن اضافه می‌کنند، دوران نقاهت پس از زایمان طولانی‌تری دارند و ممکن است لاغری مادر در بارداری سلامت استخوان‌هایشان را به خطر بیاندازد.

آنها همچنین در معرض خطر کمبودهای تغذیه ای مانند کم خونی هم هستند. برخی تحقیقات نشان می‎دهد که افزایش وزن ناکافی به ویژه در سه ماهه دوم و سوم، می‎تواند خطر تولد نوزاد نارس یا زایمان سزارین را افزایش دهد.

از دیگر خطرات کمبود وزن در دوران بارداری می‎توان به موارد زیر اشاره کرد:

• سقط؛
• تاخیر رشد داخل رحمی (IUGR)؛
• افزایش خطر مرگ و میر در مادر و کودک. 

ارتباط وزن مادر با وزن جنین

میزان افزایش وزن مادر بر وزن‎گیری جنین تاثیر مستقیم دارد. در صورتی که وزن‎گیری مادر کافی نباشد، جنین هم به میزان کافی وزن نخواهد گرفت. برای همین در صورت وزن نگرفتن و لاغری مادر در بارداری، جنین هم کم وزن خواهد شد. به خاطر تاثیر bmi زیر 18 بر بارداری، راهکار افزایش وزن در بارداری اهمیت زیادی دارد. 

علت کم وزن بودن جنین

علت وزن نگرفتن جنین متفاوت است و می‎تواند ناشی از علل زیر باشد: 

• عفونت در دوران بارداری؛
• کمبود وزن در بارداری؛
• سابقه داشتن نوزاد کم وزن؛
• سیگار کشیدن؛
• مصرف الکل یا مواد مخدر؛
• سن کمتر از ۱۷ سال یا بیشتر از ۳۵ سال.

دلایل اهمیت افزایش وزن بارداری

اگر زنی ذخیره چربی زیادی نداشته باشد، بسیار مهم است که به طور مداوم تغذیه کافی دریافت کند و طی بارداری وزن اضافه کند. افزایش وزن در دوران بارداری برای برخی از زنان ممکن است دشوار باشد، اما برای رشد یک نوزاد سالم بسیار مهم است. نکته کلیدی و مهم‎تر این است که مطمئن شوید که مواد مغذی کلیدی را دریافت می‎کنید. حتی اگر وزن شما ثابت باشد. 

درک اینکه علت این نیاز به افزایش وزن چیست، به شما کمک می‎کند راحت‎تر با این مسئله کنار بیایید. این افزایش وزن مربوط به موارد زیر است: 

• جنین؛
• جفت؛
• مایع آمنیوتیک؛
• رحم؛
• بافت سینه مادر؛
• افزایش حجم خون مادر؛
• مایعات در بافت بدن؛
• ذخایر چربی و مواد مغذی مادر.

به خاطر عوارض وزن کم مادر در بارداری، افزایش وزن کمتر از مقدار توصیه شده اصلا به صلاح مادر و جنین نیست و می‎تواند با به دنیا آوردن نوزادی بسیار کوچک همراه باشد. برخی از نوزادانی که خیلی کوچک به دنیا می آیند ممکن است در شروع شیردهی مشکل داشته باشند، ممکن است در معرض خطر ابتلا به بیماری باشند و یا تاخیر در رشد را تجربه کنند.

تغذیه در مادران باردار دچار کمبود وزن

اگر کم وزن هستید و در تلاش برای باردار شدن هستید، اضافه کردن چند کیلوگرم قبل از بارداری می‎تواند مفید باشد. اگر قادر به افزایش وزن نیستید، به دنبال راهکار افزایش وزن در بارداری باشید و یا از یک متخصص تغذیه کمک بگیرید. برای به دست آوردن وزن مورد نظر، باید در روز حدودا ۳۰۰ کالری بیشتر دریافت نمائید.

متخصص تغذیه می‌تواند گزینه‌های غذایی پرکالری و غنی از مواد مغذی را پیشنهاد کند تا به شما در دستیابی به اهداف وزنی خود کمک کند. 

برای افزایش وزن در بارداری چه کنیم؟

از راهکار‌های افزایش وزن در بارداری می‏توان به موارد زیر اشاره کرد: 

• هر چند ساعت یکبار وعده های غذایی کوچک و مکرر بخورید، به خصوص اگر حالت تهوع دارید؛
• از حذف وعده ‎های غذایی خودداری کنید؛
• همیشه صبحانه بخورید؛
• میان وعده ‎های غنی از مواد مغذی و پر کالری مانند: آجیل، کراکر غلات کامل با پنیر، کره آجیل، بستنی، هوموس یا آووکادو، میوه های تکه شده، ساندویچ روی نان سبوس دار، سوپ و ... مصرف کنید؛
• نوشیدنی‏های پرکالری مانند اسموتی‏ های تهیه شده با شیر پرچرب یا جایگزین شیر با پودر پروتئین اضافه شده بنوشید؛

مهمتر از همه، اگر سؤال یا نگرانی دارید، با یک متخصص تغذیه صحبت کنید تا مطمئن شوید که مقادیر کافی از ریز مغذی ها را دریافت می‏کنید.

میزان افزایش وزن در هر ماه بارداری 

زنانی که کمبود وزن ندارند، معمولاً قبل بارداری و طی سه ماهه اول خود به کالری اضافی نیاز ندارند اما در صورت کمبود وزن در بارداری، نیاز به کالری اضافه‏تر علاوه بر رژیم غذایی روزانه خود دارید. مقدار وزنی که باید در دوران بارداری اضافه کنید به وزن و شاخص توده بدنی (BMI) قبل از بارداری بستگی دارد. در صورتی که BMI شما کمتر از ۵/۱۸ است، به حدود ۱۲ تا ۱۸ کیلوگرم افزایش وزن احتیاج دارید.