چرا درد مثانه در بارداری شایع است + نحوه درمان

اگر در انتظار به دنیا آمدن فرزند خود هستید، بعید است که مشکلات ادراری و درد مثانه در بارداری به سراغ‎تان نیامده باشد. طی بارداری هر دردی می‎تواند نگران کننده باشد. خیلی اوقات دلیل اصلی این نگرانی، عدم آگاهی نسبت به تغییرات فیزیولوژیک طی بارداری و علائم خطرناک است. از آنجایی درد مثانه در بارداری و مشکلات ادراری، یک مشکل رایج در بارداری هستند، ما تصمیم گرفته‌ایم در این مقاله به بررسی علت درد مثانه در بارداری بپردازیم و چند راه‌حل برای کنار آمدن با درد مثانه در بارداری ارائه دهیم.

تغییرات مثانه در دوران بارداری

مثانه یکی از آسیب پذیرترین اندام‎‌ها در دوران بارداری است. چرا که در طول نه ماه بارداری، تغییرات زیادی را تجربه می‎‌کند. تکرر ادرار اغلب یکی از اولین علائم بارداری است. از لحظه لقاح، موجی از هورمون‎‌ها به کلیه‎‌ها سرازیر می‌‎شود و کلیه‌ها به طور ناگهانی منبسط می‎‌شوند. در نتیجه ادرار بیش‎تری تولید می‎‌کنند که مثانه باید از شر آن خلاص شود. دلیل درد مثانه در اوایل ﺑﺎرداری همین مسئله است. با شروع بارداری رحم نیز شروع به بزرگ شدن می‎‌کند، حتی وقتی جنین شما هنوز به اندازه یک ذره است! این فشار اضافی از طرف رحم بر روی مثانه باعث می‎‌شود که بیش‌تر به سراغ دستشویی بروید.

 به طور معمول با شروع سه ماهه دوم بارداری، عوارض و شکایات شایع بارداری کاهش پیدا می‌کند. همین امر در مورد مثانه و تولید ادرار نیز صدق می‌کند. هر چند همچنان رحم و کودک در حال رشد هستند اما شدت تکرر ادرار کمتر می‌شود.

وقتی به سه ماهه سوم بارداری می‌رسید، ناراحتی‌های چند ماه اول بارداری دوباره به شما خوش آمد می‎‌گویند و اصرار مکرر برای رفتن دستشویی شروع می‎‌شود! علاوه بر این، اکنون کودک بسیار بزرگتر شده و فشار بیش‎تری بر لگن و مثانه وارد می‎‌کند. 

علت درد مثانه در بارداری

برخی از مادران باردار ممکن است درد واقعی در مثانه خود احساس کنند. گاهی اوقات مادران این درد را به صورت درد زیر شکم در بارداری توصیف می‌کنند. 

این درد و ناراحتی اغلب به دلیل استفاده کودک شما از مثانه به عنوان بالش است! علل دیگری هم می‎تواند باعث درد مثانه در بارداری شود که در ادامه به آن‌ها اشاره خواهیم کرد. 

تغییرات هورمونی و افزایش تولید ادرار

افزایش تولید ادرار ممکن است ساده‎‌ترین دلیلی باشد که بر روی مثانه خود احساس فشار می‌‎کنید. برخی از زنان، این احساس فشار را به صورت درد مثانه در بارداری تجربه می‌کنند. در دوران بارداری، هورمون‌های بیش‎تری در بدن تولید می‌شود. این هورمون‌ها حجم و سرعت جریان خون را در بدن افزایش می‌‎دهند. کلیه‌‎ها باید مایع اضافی حاصل از این جریان خون را کنترل کنند که در نتیجه مثانه سریع‎‌تر پر می‏‌شود و باعث نیاز مکرر به ادرار کردن می‏‌شود. این مسئله به ویژه در چند ماه آخر بارداری، زمانی که رحم فضای زیادی را اشغال می‎‌کند، به یک مشکل تبدیل می‌‎شود. 

فشار رحم روی مثانه

قبل از بارداری، اندازه رحم شما به اندازه یک پرتقال بود اما در طول 9 ماه بارداری به اندازه یک هندوانه می‎‌شود! تصور کنید فشاری که این رحم به علاوه جنینی که به سرعت در حال رشد است، روی مثانه وارد می‎‌کند. طبیعی است که احساس درد مثانه در بارداری داشته باشید. 

عفونت‌های ادراری

این مشکل نیز یکی از دلایل شایع درد مثانه در بارداری است. عفونت دستگاه ادراری نتیجه التهاب باکتریایی در دستگاه ادراری است.

عفونت دستگاه ادراری ممکن است در هر زمانی از بارداری رخ دهد. با این حال، بین هفته‌های ۶ تا ۲۴ بارداری شایع‌تر است. چرا که رحم در حال رشد به مثانه فشار وارد می‎‌کند. این امر باعث انسداد ادرار از مثانه به دستگاه ادراری شده و ادرار را به دام می‌‎اندازد و باعث عفونت می‏‌شود.

به طور کلی، عفونت ادراری در دوران بارداری به دلیل یک باکتری به نام اشریشیاکلی (Escherichia coli) رخ می‎‌دهد. با این حال، گاهی اوقات این عفونت می‌‎تواند عامل خطرناک‌تری مثل باکتری استرپتوکوک (Streptococcus) داشته باشد و باعث ایجاد بیماری به نام پیلونفریت (Kidney infection) شود. اگر پزشکان به احتمال ابتلا به عفونت ادراری در دوران بارداری مشکوک باشند، معمولاً آزمایشاتی را برای تعیین ضرورت درمان توصیه می‎‌کنند. 

علاوه بر درد مثانه در بارداری، عفونت ادراری با علائم زیر هم می‌تواند همراه باشد:

• سوزش یا درد هنگام ادرار کردن؛
• افزایش نیاز به ادرار کردن و احساس فوریت؛
• وجود مخاط یا خون در ادرار؛
• گرفتگی یا درد زیر شکم در بارداری؛
• تب، لرز و تعریق.

اگر عفونت ادراری را بدون درمان رها کنید، ممکن است منجر به عفونت کلیه‎‌ها شود. عفونت کلیه درمان نشده در نهایت می‎تواند باعث زایمان زودرس یا وزن کم هنگام تولد کودک شما شود و حتی می‎تواند برای شما و کودک‎تان تهدید کننده باشد. ارائه دهندگان مراقبت‌های بهداشتی به طور کلی عفونت‌های ادراری را با یک دوره آنتی بیوتیک درمان می‌کنند. 

استاز ادراری

استاز ادراری یک بیماری شایع در دوران بارداری است. این بیماری معمولاً به دلیل نوعی انسداد مانع از تخلیه کامل مثانه می‌شود. زنان باردار به ویژه مستعد ابتلا به این بیماری هستند زیرا رحم در حال رشد می‎تواند جریان طبیعی ادرار را مسدود کند و باعث ایجاد درد مثانه در بارداری شود.

در کنار درد مثانه درد بارداری، دیگر علائم استاز ادراری شامل موارد زیر است:

• ناتوانی در دفع ادرار؛
• احساس نیاز فوری به ادرار کردن؛
• ادرار دردناک در بارداری؛
• درد زیر شکم در بارداری؛
• نفخ؛
• افزایش انقباضات یا گرفتگی عضلات (سه ماهه دوم یا سوم).

سنگ‌های کلیه

اگر چه وجود سنگ کلیه در دوران بارداری اتفاقی نادر و کمیاب است، اما می‎تواند عامل درد زیر شکم در بارداری و یا درد مثانه در بارداری باشد. 

تشخیص صحیح و مناسب سنگ کلیه در بارداری به منظور کاهش درد کلیه و جلوگیری از زایمان زودرس ضروری بوده و نیاز به معاینه و پیگیری دارد. بیش‎تر سنگ‎‌ها به اندازه کافی کوچک هستند که از مجرای ادراری عبور کنند، اما سنگ‎‌های بزرگ‎تر نیاز به مداخله و درمان پزشکی دارند.

از علائم همراه سنگ کلیه می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• درد شدید شکم یا پهلو (درد کلیه)؛
• انتشار درد به کشاله ران؛
• بروز حالت تهوع و استفراغ؛
• سوزش ادرار، تکرر ادرار و ادرار دردناک؛
• هماچوری یا خون در ادرار.

ﺳﻨﺪرم مثانه دردﻧﺎک در ﺑﺎرداری

سندرم مثانه دردناک در بارداری یا BPS یک وضعیت ناشناخته است. این سندرم به درد مثانه در بارداری بدون هیچ علت خاصی اشاره می‌کند و با فشار یا ناراحتی که به نظر می‎‌رسد مربوط به مثانه است همراه با حداقل یک علامت ادراری دیگر مانند نیاز فوری به تخلیه یا تکرر ادرار تشخیص داده می‌شود. 

در بارداری، علائم و درد دستگاه ادراری تحتانی شایع است، اما احتمال سندرم مثانه دردناک در بارداری به ندرت در نظر گرفته می‎شود و تقریبا هرگز بررسی نمی‎شود. عواقب BPS بر بارداری و بالعکس به خوبی درک نشده و گزینه‌های مدیریتی برای درمان سندرم مثانه دردناک در بارداری محدود به نظر می‎‌رسد.

تشخیص درد مثانه در بارداری

هر درد زیر شکم در بارداری نیاز به بررسی دارد تا مشخص شود مسئله نگران کننده‌ای است یا نه. بررسی‌های تشخیصی زیر می‌تواند کمک کننده باشد تا مشخص شود علت درد زیر ﺷﮑﻢ و مثانه در ﺑﺎرداری چیست.

• بررسی تاریخچه پزشکی فرد؛
• معانه فیزیکی؛
• آزمایش ادرار؛
• سونوگرافی.

درمان درد مثانه در بارداری

درمان درد مثانه در بارداری بسته به علت ایجاد کننده متفاوت خواهد بود. در ادامه به راهکارهای مناسب و درمان‎های خانگی مشکلات ادراری در دوران بارداری خواهیم پرداخت. 

تغییرات رژیم غذایی

اگر درد مثانه در بارداری صرفا ناشی از تغییرات هورمونی و فشار رحم و جنین در حال رشد بر مثانه باشد، تغییر رژیم غذایی می‌تواند کمک کننده باشد. از مصرف برخی نوشیدنی‌‏ها مانند قهوه، نوشابه و آبمیوه خودداری کنید یا مصرف آن‎ها را به حداقل برسانید. این نوشیدنی‎‌ها، ادرار آور هستند و تولید ادرار را افزایش می‌‎دهند. 

همچنین اطمینان حاصل کنید که هنگام ادرار کردن، مثانه خود را با خم شدن به جلو کاملاً خالی کرده‌اید و هیچ وقت ادرار خود را نگه ندارید. 

آب درمانی

هرگز مصرف آب خود را کاهش ندهید. بارداری ما را مستعد کم آبی می‏کند، که می تواند مشکلات زیادی را برای شما و کودکتان ایجاد کند. 

داروهای ضد درد

گاهی استفاده از مسکن‌ها می‌تواند گزینه ساده، در دسترس و سریع برای کاهش درد مثانه در بارداری باشد. اما در نظر داشته باشید، هرگز بدون مشورت با پزشک به سراغ استفاده از داروهای ضد درد نروید. چرا که در کنار بار اضافی که مسکن‌ها به کلیه‌ها وارد می‌کنند و عواقبی که این داروها می‎تواند بر جنین داشته باشد، ممکن است مانع از تشخیص به موقع و درمان مشکل اصلی ایجاد کننده درد مثانه در بارداری شوند. 

آنتی بیوتیک ها

عفونت‌های ادراری، استاز و سنگ‌های کلیه مشکلات جدی‌تری هستند که برای درمان آن نیاز به ویزیت با متخصص کلیه است. در چنین شرایطی آنتی‎بیوتیک تراپی اولین قدم درمان است.

پیشگیری از درد مثانه در بارداری

علت اصلی درد مثانه در بارداری تغییرات فیزیولوژیکی است که طی بارداری رخ می‌دهد و اجتناب ناپذیر است. رعایت بهداشت شخصی، اجتناب از مواد تحریک کننده و معاینه منظم پزشکی می‌تواند به جلوگیری از ایجاد عفونت و به دنبال آن درد زیر شکم در بارداری کمک کند. رعایت بهداشت شخصی می‌تواند شامل موارد زیر باشد.

• بعد از دستشویی، خودتان رو از جلو به عقب تمیز کنید؛
• ناحیه تناسلی تمیز و خشک نگه دارید؛
• لباس زیر نخی استفاده کنید و مرتب آن را عوض کنید؛
• به میزان کافی مایعات بنوشید؛
• قبل و بعد از رابطه جنسی، ناحیه تناسلی خود را بشویید؛
• بلافاصله بعد از رابطه جنسی ادرار کنید؛
• از صابون یا شوینده‌های معطر برای شستن ناحیه تناسلی استفاده نکنید.

پیامد‌های درد مثانه در بارداری

پیامدهای درد مثانه در بارداری را می‌توان در سه دسته، عوارض آن برای مادر، جنین و تاثیرش بر کیفیت زندگی بررسی کرد. به صورت کلی می‎توان گفت درد مثانه در بارداری تاثیری بر مادر یا جنین نخواهد داشت؛ مگر اینکه این درد ناشی از عفونت و یا سنگ‌های کلیه باشد. کمک گرفتن از درمان‌هایی که در متن به آن‌ها اشاره شد به مادر کمک خواهد کرد تا کیفیت زندگی مناسبی داشته باشد و بدون استرس و اضطراب این دوران را طی کند. 

کلام آخر

از بین تمام عوارضی که ممکن است طی بارداری تجربه کنید، شاید درد مثانه در بارداری و ادرار دردناک آزاردهنده‌ترین عارضه باشد. مهم‌ترین نکته‌ای که باید در نظر داشته باشید این است که در صورت بروز هر گونه درد به خصوص درد زیر شکم در بارداری به موقع با پزشک خود صحبت کنید تا از سلامت خود و کودک‌تان مطمئن شوید.

شما می‌توانید برای خواندن مقالات بیشتر به مجله اینترنتی مام مراجعه کنید، همچنین برای رزرو نوبت و مشاوره حضوری با متخصصین ما، به مرکز مام مراجعه کنید.