زایمان طبیعی بی ‌درد

زایمان و راه‌های کاهش درد زایمان یکی از چالش‌های مهم زنان باردار است. برای زایمان بی‌ درد انواع مختلفی از روش‌های کاهش درد وجود دارد. برخی روش‌ها پزشکی بوده و با دارو انجام می‌شوند و برخی دیگر روش‌های غیر دارویی هستند و خودتان می‌توانید آنها را در دوران بارداری یا هنگام زایمان انجام دهید.

اگر شما هم نگران درد زایمان هستید، مطالعه این مقاله را به شما توصیه می‌کنیم. در ادامه توضیح می‌دهیم که انواع روش‌های کاهش درد زایمان بدون دارو و با دارو کدام هستند. همچنین در مورد تاثیر ماساژ و ورزش در کاهش درد زایمان توضیح خواهیم داد.

درصورتی‌که نگران درد زایمان هستید و قصد دارید با استفاده از برخی روش‌ها این درد را کمتر کنید، بهتر است از ابتدای بارداری در این مورد با پزشک خود صحبت کنید.

کاهش درد زایمان

با شروع زایمان، به دلیل افزایش فشار به دهانه رحم و انقباضات ماهیچه‌های رحم، درد در ناحیه شکم، کمر و کشاله ران شروع شده و در حین زایمان تشدید می‌شود. زمانی که نوزاد به سمت کانال زایمان حرکت می‌کند، کشیدگی واژن بیشتر شده و ممکن است سر نوزاد به مثانه و روده فشار وارد کند. درد و انقباضات زایمان با نزدیک شدن به زمان زایمان بیشتر شده و فاصله انقباضات کمتر می‌شود. 

درد زایمان به شرایط مختلفی بستگی دارد و تجربه این درد از فردی به فرد دیگر متفاوت است. روش‌های مختلفی برای کاهش درد زایمان وجود دارد که در ادامه آنها را توضیح می‌دهیم. برخی از این روش‌ها باید در طول بارداری رعایت شوند و برخی دیگر در زمان زایمان کاربرد دارند.

روش های زایمان بدون درد با دارو

در اکثر مواقع، از روش‌های دارویی برای کاهش درد زایمان استفاده می‌شود. روش‌های دارویی باعث بی ‌دردی یا کاهش درد از نظر فیزیکی می‌شوند. این داروها با کاهش درد و گرفتگی، باعث افزایش تمرکز مادر روی انقباضات و تنفس درست می‌شود. در ادامه به برخی از روش‌های دارویی برای داشتن زایمان بی درد می‌پردازیم.

داروهای موضعی

انواع متفاوتی از داروهای موضعی وجود داردکه باعث کاهش درد زایمان یا زایمان بی درد می‌شوند. برخی از این داروها مانند بی‌حسی‌های ناحیه‌ای، فقط منطقه خاصی را بی‌حس می‌کنند و هم در زایمان طبیعی و هم در زایمان سزارین قابل استفاده هستند. روش دیگر، بی‌حسی اپیدورال است که رایج‌ترین داروی بی‌حسی موضعی است. با تزریق این دارو ناحیه زیر ناف و دیواره‌های واژن در طول زایمان بی‌حس می‌شوند.

داروهای سیستمیک

مسکن‌ها و آرام بخش‌ها می‌توانند به کاهش درد زایمان کمک کنند. این دسته از داروها با داروهای بی‌حس کننده متفاوت هستند. این داروها روی کل بدن تاثیر دارند. ممکن است باعث بروز علائمی مانند خواب‌آلودگی و حالت تهوع شوند. همچنین برخی از آنها روی جنین تاثیر دارند. به همین دلیل حتما پیش از مصرف هر دارویی با پزشک خود مشورت کنید.

داروهای ضد درد تنفسی

زایمان با گاز، یکی از روش‌های کاهش درد زایمان است. در این روش از گاز انتونوکس (یا همان گاز خنده) استفاده می‌شود. این گاز ترکیبی از اکسید نیتروژن و اکسیژن است. از این گاز هم هنگام زایمان و هم قبل از زایمان استفاده می‌شود. در برخی زنان باردار این گاز تاثیر بسیار خوبی در کاهش درد زایمان دارد. اما برخی دیگر دچار خشکی دهان یا حالت تهوع می‌شوند.

معایب استفاده از روش‌های دارویی برای زایمان بی درد

استفاده از روش‌های دارویی برای کاهش درد زایمان ممکن است با مشکلاتی بعد از زایمان همراه باشد. برای مثال داروهای موضعی مثل بی‌حسی اپیدورال ممکن است مدت زمان لیبر را طولانی کند و از طرفی باعث خواب آلودگی مادر شود که این نیز منجر به کاهش تمرکز مادر حین زایمان می‌شود. در ادامه به برخی دیگر از معایب استفاده از روش‌های دارویی برای کاهش درد زایمان می‌پردازیم.

مداخلات جراحی

استفاده از روش‌های دارویی برای بی‌ دردی حین زایمان ممکن است احتمال مداخلات جراحی در زایمان را افزایش داده و پروسه زایمان را سخت‌تر و طولانی‌تر می‌کند.

تاخیر در تماس مادر و نوزاد

اینگونه بی‌ دردی‌ها در طول زایمان باعث می‌شود که مادر بلافاصله بعد از زایمان نتواند کودک خود را در آغوش بگیرد و تماس مادر و نوزاد در این شرایط به تاخیر می‌افتد.

کاهش رفلکس مکیدن

به دلیل اینکه تماس مادر و نوزاد با استفاده از این روش‌ها به تاخیر می‌افتد، در نتیجه شیردهی هم با تاخیر شروع می‌شود و این می‌تواند باعث کاهش رفلکس مکیدن شود.

مشکل در شیردهی نوزاد

تاخیر در شیردهی، منجر به کاهش شیر خوردن نوزاد می‌شود که می‌تواند منجر به زردی، هایپوگلیسمی(کاهش قند خون) و کاهش وزن گیری نوزاد شود.

زایمان بدون درد، بدون دارو

برخی از روش‌های کاهش درد بدون دارو و مداخلات پزشکی هستند و شما می‌توانید در طول بارداری یا حین زایمان از این روش‌ها استفاده کنید. تجربه هر کدام از این روش‌ها ممکن است متفاوت باشد و تاثیر آن روی هر مادری ممکن است فرق کند. همراه ما باشید تا هر کدام از این روش‌ها را بررسی کنیم و با توجه به مزایا و معایب هر روش، گزینه مناسب خودتان را انتخاب کنید.

گرما درمانی و سرما درمانی

گرما درمانی و یا سرما درمانی می‌تواند در زایمان طبیعی بدون درد به شما کمک کند. سرما و گرما، هرکدام می‌تواند مکانیسم متفاوت و کارسازی را در بدن مادر ایجاد کنند که در ادامه به آن می‌پردازیم.

گرما درمانی

استفاده از یک وسیله گرم مانند: استفاده از پتو برای پوشاندن بدن، حوله مرطوب داغ، بالشتک گرمایی، کیسه سیلیکونی حاوی ژل گرم شده و کیسه آب گرم روی قسمت تحتانی شکم، قله رحم، کشاله ران‌ها، کمر، شانه‌ها و پرینه به داشتن تجربه زایمان بی درد کمک می‌کند. گرما درمانی به بدن کمک می‌کند تا اندورفین به عنوان مسکن طبیعی در بدن آزاد شود. این روش می‌تواند به طور متناوب در طول زایمان، مراحل اول و دوم زایمان و بعد از زایمان به جز در ناحیه پرینه و رحم و به درخواست مادر انجام شود.

سرما درمانی

استفاده از یک وسیله سرد مانندکیسه یخ در ناحیه سر، گلو، شکم و یا هر قسمتی که مادر تمایل دارد می‌تواند به داشتن زایمان بی درد نیز کمک کند. در این روش نباید یخ را در تماس مستقیم با پوست قرار بدید و حتما باید از یک یا دو لایه پارچه بین پوست و جسم سرد برای جلوگیری از ناراحتی ناگهانی که در اثر تماس مستقیم سرما با پوست ایجاد می‌شود، استفاده کنید. این روش می‌تواند به طور متناوب با روش گرمادرمانی در طول لیبر، مراحل اول و دوم زایمان و بعد از زایمان در محل رحم و پرینه برای پیشگیری از خونریزی انجام شود.

آب درمانی

برخی از بیمارستان‌ها به شما این امکان را می‌دهند که قبل از زایمان دوش آب گرم بگیرید. حمام آب گرم حس آرامش ایجاد کرده و انقباضات زایمان را قابل تحمل می‌کند. همچنین آب گرم کمردرد را کاهش داده و از این طریق میزان درد کمتر می‌شود.

دقت داشته باشید که آب درمانی قبل زایمان با زایمان در آب تفاوت دارد. برای زایمان در آب از تکنیک‌هایی استفاده شده و متخصص یا ماما باید تجربه کافی داشته باشند. اما حمام آب گرم نیاز به آموزش خاصی ندارد و می‌تواند زایمان طبیعی بی ‌درد را برای شما به ازمغان بیاورد. 

لمس و ماساژ

ماساژ می‌تواند از حالت نوازش تا فشار محکم بر ناحیه مورد نظر انجام شود. ماساژ در کاهش درد زایمان طبیعی تاثیر خوبی دارد. در این شرایط حواس از درد زایمان دور شده و گردش خون نیز افزایش پیدا می‌کند و احساس خوبی ایجاد می‌شود. البته گاهی هم باعث تحریک شده و درد بیشتر می‌شود. نکته مهم این است که دستان ماساژ دهنده باید بدون زخم و زیورآلات باشد و ناخن‌ها حتما کوتاه باشد. حتما قبل از هر عملی با پزشک خود در مورد ماساژ حین زایمان صحبت کنید.

طب سوزنی

این روش در مرحله قبل از زایمان و هنگام زایمان قابل اجرا است. برخی پزشکان معتقدند طب سوزنی به کاهش درد زایمان کمک می‌کند. البته باید طب سوزنی را شخص آموزش دیده انجام دهد تا مشکلی برای مادر و جنین به وجود نیاید.

تحریک الکتریکی اعصاب عبور کننده از پوست

این دستگاه با کمک دو الکترود به سطح پوست (معمولا قسمت پایین کمر) می‌چسبد و جریان الکتریکی ضعیفی را به بدن مادر انتقال می‌دهد که ممکن است باعث زایمان بی درد شود. البته در مورد تاثیر این دستگاه روی کاهش درد زایمان شواهد بسیار کمی وجود دارد. اما برخی پزشکان معتقد هستند که تحریک الکتریکی به وسیله این دستگاه برای کاهش دردهای زایمانی مفید است. البته دقت داشته باشید که این روش برای همه زنان باردار مناسب نیست. افرادی که دستگاه ضربان‌ساز دارند، نباید از تحریک الکتریکی استفاده کنند. همچنین استفاده از این دستگاه قبل از هفته ۳۷ بارداری اصلا توصیه نمی‌شود.

آروماتراپی

آروماتراپی به معنای استفاده از روغن‌های تقطیر شده از درختان، گلها، علفها و گیاهان شفا بخش برای تقویت سلامتی و ایجاد احساس خوشایند هنگام زایمان است. علاوه بر این، می‌توان از اسانس‌های گیاهانی از قبیل اسطوخودوس شمعدانی ، مریم گلی ، یاسمن و ..... نیز استفاده کرد.

هیپنوتیزم

هیپنوتیزم با ایجاد حالت آرامش جسمی و روانی گسترده به کاهش استرس و اضطراب در هنگام زایمان کمک می‌کند. در نتیجه روند زایمان بی درد و آسان‌تر می‌شود. در واقع در این روش حالتی از سستی فیزیکی عمیق با ذهن هوشیار ایجاد می‌شود.

مدیتیشن و تکنیک‌های تنفسی

این روش از طریق افزایش انحراف فکر باعث کاهش انتقال سیگنال درد و دریافت آن توسط مغز می‌شود. درواقع هدف از انجام تکنیک‌های تنفسی، کنترل تنفس و تنفس آگاهانه، شل سازی عضلات، آرامش و وانهادگی بدن از نظر جسمی و ذهنی برای کسب انرژی بیشتر است. کلاس‌های یوگا بارداری و مدیتیشن، گزینه مناسبی برای یاد گرفتن این روش‌ها می‌باشد.

پوزیشن مناسب

پوزیشن مناسب در هنگام زایمان به شما کمک می‌کند تا تجربه متفاوتی از درد زایمان داشته باشید. یک ماما یا پزشک متخصص زنان و زایمان می‌تواند در انتخاب پوزیشن مناسب هنگام زایمان به شما کمک کند. علاوه بر این، داشتن پوزیشن مناسب دارای مزایای بسیاری برای مادر و نوزاد است که در ادامه به آنها اشاره می‌کنیم.

• کاهش طول مرحله اول و دوم زایمان؛
• انقباضات موثرتر رحمی؛
• استفاده از نیروی جاذبه زمین؛
• کاهش نیاز به مسکن؛
• تسهيل حركات مفاصل لگني و کاهش احساس درد به خصوص دردهای کمری؛
• بهبود گردش خون رحمی – جفتی؛
• کمک به چرخش جنین و نزول سر؛
• کاهش پارگی پرینه و واژن؛
• کاهش عفونت بعد از زایمان به علت معاینه کمتر واژینال.

داشتن یک همراه هنگام لیبر

داشتن یک همراه می‌تواند کمک بزرگی به مادر در روند زایمان کند. علاوه بر حمایت روحی و روانی از مادر طی زایمان، همراه می‌تواند مادر را تشویق کند، از او مراقبت کند و تکنیک‌های آموزش داده شده به مادر در دوران باردرای را یادآوری کند. همراه می‌تواند همسر، مادر یا هر فردی که مورد اعتماد مادر است، باشد. 

رابطه جنسی

رابطه جنسی و ارضا شدن نزدیک زایمان نوعی جهش ذهنی بوده و باعث ایجاد حس خوب می‌شود و یکی از راه های زایمان بدون درد است. با تحریک کلیتورال در حین زایمان ترشح اکسی توسین افزایش پیدا می‌کند و درد زایمان را برای مادر قابل تحمل‌تر می‌کند.

ورزش

تمرینات کگل و ورزش‌های کف لگن کمک می‌کنند که زایمان راحت‌تری را تجربه کنید. در این تمرینات باید ماهیچه‌های اطراف واژن مانند زمانی که می‌خواهید ادرار خود را متوقف کنید، منقبض کنید. در طول بارداری این تمرین را هر روز چندین بار تکرار کنید و هر بار حدود ۳ ثانیه عضلات را منقبض نگه دارید. این تمرین عضلات را تقویت کرده و زایمان را آسان‌تر می‌کند. همچنین احتمال بی‌اختیاری ادرار بعد از زایمان هم کاهش پیدا می‌کند.

کلام آخر

بسیاری از خانم‌های باردار نگرانی‌هایی درمورد روز زایمان و درد آن دارند. اگر نگران درد زایمان هستید، باید بدانید که روش‌هایی برای کاهش درد زایمان طبیعی وجود دارد تا بتوانید یک زایمان بی درد را تجربه کنید. برخی از این روش‌ها بدون دارو بوده و می‌توان از آنها در طول بارداری یا هنگام زایمان استفاده کرد و برخی دیگر نیاز به تزریق دارو دارند.

پاز رایج‌ترین و بهترین روش‌های کم کردن درد زایمان می‌توان به استنشاق گاز انتونوکس، بی‌حسی ایپیدورال، روغن درمانی، ماساژ، داشتن همراه هنگام لیبر و ورزش‌ها اشاره کرد. برخی از روش‌های تسکین درد زایمان با دارو ممکن است برای مادر یا جنین عوارضی ایجاد کنند. به همین دلیل در مورد استفاده از هر کدام از روش‌های کاهش درد زایمانی باید با پزشک خود مشورت کنید.

شما می‌توانید برای خواندن مقالات بیشتر به مجله اینترنتی مام مراجعه کنید، همچنین برای رزرو نوبت و مشاوره حضوری با متخصصین ما، به مرکز مام مراجعه کنید.