استفاده از ید در بارداری ضروریه؟
آیا میداﻧﯿﺪ کمبود ﯾﺪ در ﺑﺎرداری یکی از دﻻیل اصلی اختلالات رﺷﺪ ﻣﻐﺰی در ﻧﻮزادان است؟ مغز جنین برای رشد طبیعی خودش به ید کافی نیاز دارد و اگر مادر در این دوران ید لازم را دریافت نکند، احتمال کاهش ضریب هوشی، مشکلات یادگیری و حتی عقبماندگی ذهنی در کودک افزایش پیدا میکند. به همین دلیل، متخصصان تاکید میکنند که زنان باردار حتماً باید به میزان دریافت ید توجه داشته باشند. فراموش نکنید هرچند کمبود ید آسیبزاست، اما مصرف بیشازحد آن هم میتواند برای مادر و جنین مشکلساز باشد. پس هیچوقت خودسرانه سراغ مکملها نروید. در ادامه به توضیح بیشتری در مورد فواید ید در بارداری و میزان مورد نیاز آن خواهیم پرداخت.
ید چیست و چه نقشی در ﺑﺪن دارد؟
ید یک ماده معدنی ضروری است که در غذاهای دریایی، لبنیات، تخم مرغ و سایر منابع غذایی یافت میشود. این ماده نقش حیاتی در سلامت روزمره شما و سفر شگفتانگیزی که کودک شما از زمان لقاح تا تولد طی میکند، دارد. ید یک عنصر ضروری در تولید هورمونهای تیروئید است. این هورمونها بر نحوه عملکرد سلولهای شما تأثیر میگذارند و بر فرآیندهای بدن مانند متابولیسم، رشد جسمی و شنوایی تأثیر دارند. مصرف ید در بارداری اهمیت زیادی که در ادامه به آن میپردازیم.
اهمیت مصرف ید در بارداری

میزان ﯾﺪ ﻣﻮرد ﻧﯿﺎز در ﺑﺎرداری به طور قابل توجهی افزایش مییابد تا از تأمین کافی آن برای جنین اطمینان حاصل شود. افزایش کلیرانس کلیوی ید به دلیل افزایش فیلتراسیون گلومرولی و انتقال ید به جنین در حال رشد از دلایل این تغییر فیزیولوژیک هستند. اما اﻫﻤﯿﺖ ﻣﺼﺮف ﯾﺪ در ﺑﺎرداری چیست؟
وضعیت هورمون تیروئید مادر در بارداری نقش قابل توجهی در رشد و تکامل مغز جنین ایفا میکند. در دوران بارداری، به ویژه در سه ماهه اول، نیاز بدن به هورمونهای تیروئید بیشتر میشود. چرا که در طول سه ماهه اول، جنین کاملاً به هورمونهای مادر وابسته است و غده تیروئید جنین تا تقریباً ۱۲ هفته بارداری فعال نمیشود. این افزایش نیاز فقط زمانی جبران میشود که تیروئید بتواند هورمون بیشتری تولید کند. تولید کافی هورمون هم به میزان یدی که در بدن موجود است بستگی دارد. اگر میزان ید در رژیم غذایی کم باشد، بدن نمیتواند بهخوبی خودش را با نیاز بیشتر هورمون سازگار کند و به مرور مشکلات تیروئیدی به وجود میآید. شدت و نوع این مشکلات بستگی به مدت زمان و مقدار کمبود ید در بارداری دارد. به همین دلیل مصرف ید در بارداری ضروری است.
پیشنهاد میکنیم حتماً نگاهی هم به مطلب «عوامل مؤثر بر هوش جنین در دوران بارداری» بیندازید.
مقدار ﻣﻮرد ﻧﯿﺎز ﯾﺪ در ﺑﺎرداری
توصیه میشود که زنان باردار روزانه ۲۲۰ میکروگرم ید دریافت کنند. علیرغم اینکه ید در بسیاری از غذاها وجود دارد، کمبود ید هنوز در بسیاری از مناطق یک نگرانی بهداشتی محسوب میشود. بهترین ﻣﻨﺎﺑﻊ طبیعی ﯾﺪ ﺑﺮای زﻧﺎن ﺑﺎردار غذاهای دریایی، تخم مرغ و برخی از محصولات لبنی هستند اما تمام نیاز یک زن باردار به ید را تامین نمیکنند. به همین دلیل در بسیاری از کشورها استفاده از نمک یددار را الزامی کردهاند تا به بهبود دریافت ید در رژیم غذایی کمک کند.
همچنین توصیه میشود که برای تامین ید کافی در بارداری، در کنار یک رژیم غذایی سالم، نیاز روزانه مادر با یک مکمل ۱۵۰ میکروگرمی ید تکمیل شود تا از کفایت ید برای مادر و نوزاد اطمینان حاصل شود. بسیاری از مولتیویتامینهای دوران بارداری حاوی ید کافی هستند. به همین دلیل بسیار مهم است که بررسی کنید مولتیویتامین دوران بارداری که قصد خرید آن را دارید، نه تنها حاوی اسید فولیک (که برای جلوگیری از نقص مادرزادی لوله عصبی مهم است)، بلکه حاوی ید به مقدار توصیه شده نیز باشد.
فواید ﻣﺼﺮف کافی ﯾﺪ ﺑﺮای ﻣﺎدر و جنین
مصرف ید در بارداری خیلی مهم است؛ چون هم برای سلامت مادر و هم برای رشد جنین نقش اساسی دارد. فواید ید در بارداری شامل موارد زیر است:
- رشد مغز و سیستم عصبی جنین: ید برای ساخت هورمونهای تیروئیدی لازم است. این هورمونها روی تکامل مغز، اعصاب و یادگیری کودک تأثیر مستقیم دارند.
- پیشگیری از گواتر و مشکلات تیروئید مادر: در بارداری نیاز به ید بیشتر میشود و کمبود ید میتواند باعث بزرگ شدن غده تیروئید (گواتر) و اختلال عملکرد تیروئید شود.
- کاهش خطر سقط و مردهزایی: مطالعات نشان دادهاند که کمبود ید میتواند ریسک سقط جنین، زایمان زودرس یا مردهزایی را افزایش دهد.
مطالعه مقاله «اختلال تیروئید در بارداری» میتواند اطلاعات شما را در این زمینه کاملتر کند.
ﻋﻼﺋﻢ و عوارض کمبود ﯾﺪ در زﻧﺎن ﺑﺎردار

ﻋﻼﺋﻢ کمبود ﯾﺪ در ﺑﺎرداری چندان واضح نیست و وقتی که آنقدر شدید باشد که روی هورمونهای تیروئیدی تغییر ایجاد کرده باشد، قابل مشاهده است. کمکاری غده تیروئید در مادر، حتی اگر هیچ علامتی نداشته باشد، میتواند باعث شود کودک دچار مشکلات عصبی-رشدی مانند کاهش ضریب هوشی شود.
بسته به زمان و شدت، دریافت ناکافی ید خطر پیامدهای منفی تولید مثلی، مانند مرگ و میر پریناتال و نوزادی و اختلال ذهنی را افزایش میدهد. کمبود ید در شدیدترین حالت خود میتواند منجر به گواتر مادر (وضعیتی که در آن غده تیروئید بزرگ میشود)، سقط جنین و مرده زایی شود.
ﻣﻨﺎﺑﻊ ﻏﺬایی ﯾﺪ در ﺑﺎرداری
ید در بسیاری از غذاها یافت میشود. میزان ید موجود در غذای شما به نحوه تهیه آن بستگی دارد. غذاهای سرشار از ید عبارتند از:
- غذاهای دریایی مثل ماهی و میگو
- تخم مرغ
- جلبک دریایی و محصولات جلبک دریایی
- نانهای غنی شده
- لبنیات مثل شیر، ماست و پنیر.
عوارض ﻣﺼﺮف ﺑﯿﺶ از ﺣﺪ ﯾﺪ در ﺑﺎرداری
تا به حال گزارشی از ﻋﻮارض ﻣﺼﺮف ﯾﺪ در ﺑﺎرداری گزارش نشده است. اما مصرف دوزهای بالای ید برای مدت طولانی میتواند نحوه عملکرد غده تیروئید شما را تغییر دهد. این مسئله میتواند منجر به طیف وسیعی از علائم مختلف، مانند افزایش وزن شود. مصرف ۰.۵ میلیگرم یا کمتر از مکملهای ید در روز بعید است که آسیبی ایجاد کند و بروز ﻋﻮارض ﻣﺼﺮف زﯾﺎد ﯾﺪ در ﺑﺎرداری دور از انتظار است.
پرسشهای متداول
در ادامه به بررسی پاسخ پرسشهایی خواهیم پرداخت که ممکن است در رابطه با مصرف ید در بارداری برای شما مطرح شود.
در دوران ﺑﺎرداری روزاﻧﻪ چه ﻣﻘﺪار ﯾﺪ ﻧﯿﺎز دارﯾﻢ؟
بر اساس توصیه سازمان جهانی بهداشت (WHO) و انجمن تیروئید آمریکا (ATA) ، زنان باردار روزانه به حدود ۲۲۰ تا ۲۵۰ میکروگرم ید نیاز دارند.
آﯾﺎ در بارداری ﻣﺼﺮف نمک ﯾﺪدار کافی اﺳﺖ ﯾﺎ ﺑﺎﯾﺪ مکمل ﻫﻢ اﺳﺘﻔﺎده کرد؟
در بسیاری از موارد، نمک یددار به تنهایی کفایت نمیکند، زیر مصرف نمک در بارداری به دلیل وجود خطر پرفشاری خون و پره اکلامپسی باید محدود شود. همچنین ید موجود در نمک ممکن است به دلیل نگهداری طولانی یا پختوپز کاهش یابد. به همین دلیل اغلب مولتیویتامینهای مخصوص بارداری حاوی ید (معمولاً ۱۵۰ میکروگرم) توصیه میشوند.
کمبود ﯾﺪ چه تاثیری ﺑﺮ رﺷﺪ ﻣﻐﺰ جنین دارد؟
ید برای ساخت هورمونهای تیروئید ضروری است و این هورمونها نقش حیاتی در تکامل مغز و سیستم عصبی جنین دارند. کمبود ید در بارداری میتواند منجر به کاهش ضریب هوشی کودک (میانگین ۱۰–۱۵ واحد کمتر از حد طبیعی)، اختلالات یادگیری و تمرکز، عقبماندگی ذهنی و تأخیر در تکامل گفتار و مهارتهای حرکتی شود.
ﻣﺼﺮف ﺑﯿﺶ ازﺣﺪ ﯾﺪ در ﺑﺎرداری چه عوارضی دارد؟
مصرف مقادیر بالاتر از ۵۰۰–۱۰۰۰ میکروگرم در روز میتواند خطرناک باشد و باعث کمکاری یا پرکاری تیروئید در جنین، گواتر جنینی و اختلال در رشد و تکامل شود. بنابراین مصرف مکملها باید طبق نظر پزشک باشد.
بهترین ﻣﻨﺎﺑﻊ ﻏﺬایی ﯾﺪ ﺑﺮای زﻧﺎن ﺑﺎردار کدامند؟
ﻣﻮاد ﻏﺬایی ﺣﺎوی ﯾﺪ در ﺑﺎرداری شامل ماهیهای دریایی و میگو، لبنیات (شیر، ماست، پنیر)، تخممرغ (بهویژه زرده) و نمک یددار تصفیهشده است.
و در پایان...
مصرف ید در بارداری برای رشد طبیعی مغز و سیستم عصبی جنین حیاتی است و کمبود آن میتواند موجب کاهش ضریب هوشی، اختلالات شناختی و حتی عقبماندگی ذهنی شود. نیاز روزانه زنان باردار حدود ۲۲۰ تا ۲۵۰ میکروگرم است که معمولاً تنها با مصرف نمک یددار تأمین نمیشود؛ زیرا هم محدودیت مصرف نمک وجود دارد و هم ید طی نگهداری یا پختوپز کاهش مییابد. به همین دلیل توصیه میشود مادران علاوه بر رژیم غذایی شامل منابعی مانند ماهی، لبنیات و تخممرغ، از مکملهای حاوی ید نیز طبق نظر پزشک استفاده کنند. در عین حال، مصرف بیش از حد ید نیز میتواند برای مادر و جنین مضر باشد و باید از مصرف خودسرانه آن پرهیز شود.
اگر این مطلب برایتان مفید بود، پیشنهاد میکنیم برای دسترسی به مقالات بیشتر و مطالب آموزشی متنوع، به مجله اینترنتی مام سر بزنید؛ همچنین در صورتی که به مشاوره تخصصی یا خدمات حضوری نیاز دارید، میتوانید از طریق مرکز مام نوبت خود را ثبت کنید.




