قرص دوفامد یا دوفاستون و موارد مصرف و منع آن

اگر شما هم به دنبال راهی برای تنظیم هورمون‌های بدن خود هستید یا با مشکلاتی مانند بی‌نظمی قاعدگی یا تنبلی تخمدان مواجه‌اید، احتمالا با قرص دوفاستون آشنا باشید. 

 دوفاستون دارویی هورمونی است که فقط با نسخه پزشک در دسترس است و فقط پزشک می‌تواند در مورد میزان مصرف و دوز آن تصمیم بگیرد. ادامه این مطلب را از دست ندهید تا بیش‌تر با نحوه عملکرد دوفاستون آشنا شوید و آگاه شوید قرص دوفامد 10 برای چی خوبه.

قرص دوفاستون (Duphaston)

قرص دوفاستون (Duphaston) حاوی ۱۰ میلی‌گرم ماده‌ای به نام دیدروژسترون (Dydrogesterone) است که بسیار شبیه هورمون پروژسترون ساخته شده توسط بدن‌ می‌باشد.

قرص دوفامد (Duphmed) 

دوفاستون در دو نوع خارجی و ایرانی و با نام‌های تجاری مختلف در بازار موجود است. دوفامد، برند ایرانی دوفاستون است. اگرچه به باور عموم قرص دوفاستون خارجی بهتر است؛ اما ترکیبات هر دو نسخه ایرانی و خارجی یکسان است و هر دو عملکرد و اثربخشی مشابهی دارند.

قرص دوفامد ۱۰ (Duphmed 10 mg)

همانطور که اشاره کردیم، در ایران دوفاستون با نام دوفامد شناخته می‌شود که برند ایرانی آن است و به همان اندازه در درمان بیماری‌های هورمونی کاربرد دارد. تمامی قرص‌های دوفامد موجود در بازار، حاوی ۱۰ میلی‌گرم دیدروژسترون است. 

نحوه عملکرد قرص دوفامد

دوفامد یا دوفاستون برای درمان مشکلات ناشی از کمبود پروژسترون در بدن مورد استفاده قرار می‌گیرد. این هورمون به طور معمول از زمان بلوغ تا یائسگی در تخمدان‌ها تولید می‌شود ولی بعضی اختلالات باعث می‌شوند که این هورمون کمتر از حد طبیعی در بدن تولید شود. پروژسترون مصنوعی موجود در دوفاستون (دیدروژسترون)، جایگزین کمبود این هورمون در بدن شده و باعث می‌شود عملکرد بدن به حالت طبیعی خود بازگردد. 

پروژسترون معمولا در مقابل هورمون زنانه دیگری به ‌نام استروژن بالانس می‌شود. پزشک‌ ممکن است این دارو را همراه داروهای استروژنی تجویز کند تا تعادل مناسب هورمون‌ها به دست آید.

قرص دوفامد یا دوفاستون برای چی خوبه؟ 

ممکن است این سوال برای شما مطرح شود که قرص دوفامد برای چی خوبه. همان‌طور که اشاره کردیم، قرص دوفاستون حاوی پروژسترون است؛ پس به کنترل و درمان اختلالاتی کمک خواهد کرد در آن بدن به اندازه‌ی کافی پروژسترون تولید نمی‌کند و دچار کمبود پروژسترون است. از جمله موارد کاربرد قرص دوفاستون می‌توان به موارد زیر مورد اشاره کرد:

تسکین و درمان اندومتریوز

درمان ناباروری به علت کمبود پروژسترون

تنظیم سیکل‌های نامنظم قاعدگی

 درمان تنبلی تخمدان

تسکین علائم سندروم پیش از قاعدگی (PMS)

درمان آمنوره و شروع مجدد سیکل‌های قاعدگی که قبل از یائسگی متوقف شده‌اند؛

متوقف کردن و یا جلوگیری از خونریزی‌های قاعدگی سنگین یا طولانی (اغلب قبل از شروع یائسگی)

درمان لکه بینی یا خونریزی حاصل از بارداری

پیشگیری از موارد تهدید به سقط جنین به خصوص در سه ماهه‌ اول بارداری

درمان علائم یائسگی

نحوه‌ مصرف قرص دوفاستون

طریقه مصرف قرص دوفامد ۱۰ میلی گرمی باید دقیقا بر اساس دستور پزشک باشد. بسته به اینکه قرص دوفاستون برای چیست و چرا تجویز شده، طریق مصرف آن متفاوت خواهد بود. 

از جمله دیگر موارد قابل توجه در مورد نحوه مصرف دوفاستون، ضرورت خوردن قرص با آب است. شما می‌توانید قرص دوفاستون را با یا بدون غذا مصرف کنید. اگر باید بیش از یک قرص در طول روز مصرف کنید، آن‌ها را به طور مساوی پخش کنید، به عنوان مثال، اگر روزانه دو قرص برایتان تجویز شده است یک قرص را در صبح و یک قرص را عصر مصرف کنید. سعی کنید قرص خود را هر روز در همان زمان مصرف کنید. بدین طریق اطمینان حاصل خواهد شد که همواره مقدار ثابتی از دارو در بدن شما وجود دارد. همچنین این مسأله مانع از فراموش کردن مصرف قرص هایتان می‌گردد.

طریقه مصرف دوفاستون برای تنبلی تخمدان

سندرم تخمدان پلی‌کیستیک یا همان تنبلی تخمدان،یکی از علل اصلی بی نظمی پریود در زنان است. دوفاستون با ترکیبات فعال خود برای درمان سندرم تخمدان پلی کیستیک تجویز می‌شود و به منظم شدن سیکل قاعدگی کمک می‌کند. در این شرایط توصیه می‌شود، دوز ۱۰ میلی‌گرمی دوفاستون، دو بار در روز، از روز ۱۵ تا ۲۵ چرخه استفاده شود. البته ممکن است پزشک معالج شما توصیه دیگری برای نحوه مصرف دوفاستون داشته باشد. به همین دلیل به هیچ عنوان سرخود به سراغ استفاده از این دارو نروید. 

حتما بخوانید: پریود آور سریع

نحوه مصرف قرص دوفاستون برای باردار شدن

دوفاستون به تثبیت چرخه قاعدگی کمک می‌کند و به زنان اجازه می‌دهد تخمک‌گذاری خود را پیش‌بینی کرده و برای بارداری برنامه‌ریزی کنند.

داروی دوفاستون همچنین می‌تواند به عنوان بخشی از درمان ناباروری در زمانی که سطح پروژسترون کم تشخیص داده می‌شود، استفاده شود. در صورت کم بودن سطح پروژسترون در بدن، باردار شدن یا حفظ بارداری بسیار دشوار خواهد بود. داروی دوفاستون که حاوی دیدروژسترون است، به این دسته از بیماران کمک خواهد کرد تا بتوانند بارداری سالمی را تجربه کنند. 

نحوه مصرف قرص دوفاستون در بارداری

 دوفاستون را می‌توان در دوران بارداری برای جلوگیری یا درمان خطر سقط جنین استفاده کرد. مطالعات بالینی انجام شده بر روی تعداد محدودی از زنان باردار که در سه ماهه‌ی اول بارداری تحت درمان با دیدروژسترون قرار گرفتند، هیچ افزایش خطری را نشان نداد. هیچ اطلاعات اپیدمیولوژیک دیگری تاکنون موجود نیست. حتی شرکت سازنده این دارو، مصرف آن را برای درمان موارد تهدید به سقط جنین و پیش‌گیری از سقط مکرر پیشنهاد داده است. اثرات مضر این دارو، فقط در صورت مصرف بیش از حداکثر مقدار مجاز در بارداری دیده شده است. در نتیجه دیدروژسترون اگر به درستی و توسط پزشک تجویز شود، می‌تواند در دوران بارداری مورد استفاده قرار گیرد.

دوز دوفاستون فقط توسط پزشک و با در نظر گرفتن وضعیت سلامتی بیمار و مشکل تشخیص داده شده‌ای که پروژسترون مصنوعی برای مقابله با آن در نظر گرفته شده است، تعیین می‌شود. هنگام مصرف دوفاستون در دوران بارداری، باید توجه داشت که حداکثر غلظت دیدروژسترون ممکن است کاملاً متفاوت از غلظت مورد استفاده در درمان اندومتریوز، ناباروری یا اختلالات قاعدگی باشد. توصیه می‌شود همیشه دوفاستون را در یک زمان مشخص مصرف کنید تا بدن به مصرف منظم دارو و غلظت پایدار دیدروژسترون عادت کند. دوفاستون معمولاً در دوران بارداری توسط زنان در سه ماهه اول، یعنی تا پایان هفته دوازدهم بارداری، روزانه دو قرص با دوز ۱۰ میلی‌گرمی تجویز می‌شود.

یکی دیگر از قرص های موجود که باید در بارداری با احتیاط مصرف شود، قرص مترونیدازول است که بهتر است با آن بیشتر آشنا شوید.
 

فراموشی قرص دوفاستون

در صورت فراموش کردن مصرف قرص خود در یک روز و در صورتی که کمتر از ۱۲ ساعت از زمان مصرف آن می‌گذرد، آن را بخورید و قرص بعد را در زمان عادی مصرف کنید.

 اگر بیش از ۱۲ ساعت از زمانی‌که باید قرص خود را مصرف می‌کردید، گذشته است، قرص فراموش شده را نخورید و قرص بعد را در زمان معمول مصرف کنید و برای جبران دوزهای فراموش ‌شده، دوز دوبرابر مصرف نکنید. در صورت فراموش کردن مصرف قرص در یک وعده، احتمال لکه بینی یا خونریزی نامنظم وجود دارد. حتما قبل از متوقف کردن مصرف دوفاستون، پزشک‌ تان را مطلع کنید.

موارد منع مصرف دوفاستون

در صورت مصرف قرص دوفاستون، قبل از مصرف دارو باید از بی خطر بودن این دارو اطمینان حاصل کنید. مصرف دوفاستون در موارد زیر توصیه نمی‌شود:

• وجود توموری که توسط پروژسترون‌ها حادتر می‌شود (مانند مننژیوم)؛
• در صورت داشتن قاعدگی‌های نامنظم یا غیر‌طبیعی و سنگین که علت مشخصی ندارند (در این صورت باید قبل از شروع مصرف این دارو، علت خونریزی مشخص شود)
• داشتن حساسیت به هر یک از مواد تشکیل دهنده‌ی دوفاستون؛
• در صورت ابتلا به افسردگی؛
• داشتن مشکلات کبدی؛
• در صورت وجود یک مشکل خونی نادر ارثی به نام پورفیری.

شرایط نگهداری دوفاستون

این دارو به هیچ شرایط نگهداری خاصی نیاز ندارد زیرا دوفاستون حاوی ماده‌ی فعال داروی دیدروژسترون است. قرص دوفاستون باید دور از دسترس کودکان باشد. از مصرف قرص‌ها بعد از تاریخ انقضای درج شده روی آن‌ها، پرهیز کنید.

تأثیر مصرف قرص دوفامد یا دوفاستون بر باروری و شیردهی

دوفامد یا دوفاستون به دلیل اینکه یک داروی هورمونی است ممکن است بر باروری و شیردهی تاثیرگذار باشد.

تأثیر دوفاستون بر باروری

آیا قرص دوفاستون مانع بارداری میشود؟ هیچ شواهدی مبنی بر کاهش میزان باروری در اثر مصرف دیدروژسترون (موجود در قرص دوفاستون) وجود ندارد، بلکه حتی در مواردی مانند درمان بی‌نظمی قاعدگی در بیماری تخمدان پلی کیستیک، درمان کمبود پروژسترون در پیشگیری از سقط ‌های مکرر و ‌بهبود فاز لوتئال در درمان‌ ناباروری زنان، ممکن است باعث بهبود قدرت باروری در زنان نابارور گردد.

تأثیر دوفاستون بر شیردهی

در صورت تغذیه کودکتان با شیر مادر، از مصرف دوفاستون اجتناب کنید. هنوز اطلاعات مشخصی از انتقال دوفاستون به شیر مادر و تاثیر آن بر کودک در دست نیست اما مطالعات بر روی سایر پروژسترون‌ها نشان می‌دهد مقادیر اندکی به شیر مادر منتقل می‌شود.

عوارض قرص دوفامد ۱۰ یا دوفاستون چیست؟ 

قرص دوفاستون نیز مانند تمام داروها ممکن است عوارض جانبی به همراه داشته باشد، اگرچه ممکن است همواره همه‌ عوارض آن بروز نکند. در ادامه به برخی از عوارض قرص دوفامد ۱۰ اشاره خواهیم کرد:

شایع ترین عوارض قرص دوفامد(کمتر از ۱ در ۱۰ نفر)

• سردرد؛
• میگرن؛
• تهوع؛
• درد خفیف در یک یا هر دو پستان؛
• خونریزی قاعدگی کمتر از حد معمول.
• قطع قاعدگی یا خونریزی قاعدگی کمتر از حد معمول.

عوارض ناشایع قرص دوفاستون (کمتر از ۱ به ۱۰۰ نفر)

• افزایش وزن؛
• بثورات، خارش شدید یا کهیر؛
• احساس افسردگی؛
• احساس سرگیجه؛
• استفراغ.

عوارض نادر قرص دوفاستون (کمتر از ۱ در ۱۰۰۰ نفر):

• سطوح پایین گلبول قرمز (کم خونی همولیتیک)؛
• واکنش‌های حساسیت؛
• احتباس مایع (یعنی بدن آب را بیشتر از حد معمول در خود نگه می‌دارد)؛
• تورم پستان؛
• احساس خواب آلودگی؛
• افزایش اندازه‌ی تومورهای تحت تاثیر پروژسترون (مانند مننژیوم) .

علائم خطر مصرف دوفاستون

در صورتی که متوجه یکی از علائم زیر شدید، مصرف قرص دوفاستون را متوقف کرده و بلافاصله به پزشک مراجعه کنید زیرا ممکن است نیاز به درمان فوری پزشکی داشته باشید:

واکنش‌های آلرژیک که ممکن است از دیگر عوارض قرص دوفاستون باشد، می‌تواند به صورت دشواری در تنفس یا واکنش‌های کلی‌تر مانند احساس بیماری، شروع بیماری، اسهال یا فشار خون پایین بروز نماید؛

تورم پوستی در اطراف صورت و گلو که ممکن است موجب مشکل در تنفس گردد (آنژیوادما)؛

مشکلات کبدی که با علائمی مثل زرد شدن پوست یا چشم (زردی)، احساس خستگی عمومی با درد شکم یا سایر تغییرات مربوط به کبد همراه است. 

نکات مهم حین استفاده از قرص دوفاستون 

در صورت ایجاد خونریزی واژینال غیرمنتظره یا لکه ‌بینی در اثر مصرف قرص دوفاستون ۱۰ میلی گرمی، نگران نباشید. این مسئله در اولین ماه‌های مصرف این دارو طبیعی است. با این‌حال، اگر خونریزی مکرر داشتید یا باعث پریشانی و نگرانی تان شد، با پزشک‌تان در این رابطه مشورت کنید. اما اگر لکه ‌بینی‌تان حتی بعد از توقف درمان و یا بیش از چند ماه طول کشیده است، باید حتما به پزشک مراجعه نمایید.

ممکن است بعد از مصرف قرص دوفاستون، کمی احساس خواب‌آلودگی یا سرگیجه داشته باشید که این حالت بیشتر در چند ساعت اول پس از مصرف رخ می‌دهد. در صورت احساس خواب آلودگی، تا زمان برطرف نشدن این حس، از رانندگی و استفاده از وسایل تیز و خطرناک اجتناب کنید.

دوفاستون حاوی لاکتوز (قند شیر) است. در صورتی ‌که سابقه‌ی عدم تحمل لاکتوز دارید یا نمی‌توانید آن را هضم کنید، قبل از مصرف این دارو با پزشک خود مشورت کنید.

قرص دوفامد ۱۰ در کودکان و نوجوانان پیش از سن بلوغ، تجویز نمی‌گردد زیرا ایمن و مؤثر بودن این دارو هنوز در افراد جوان ۱۲ تا ۱۸ ساله شناخته شده نیست.

در صورت مصرف قرص دوفاستون، باید به طور منظم (حداقل یک بار در سال) توسط پزشک‌تان ویزیت شوید. پزشک‌ ممکن است بخواهد بررسی‌های پزشکی، از جمله آزمایشات پستان و پاپ اسمیر را انجام دهد.

بهتر است برای اطلاع از فواید قرص امگا 3 مقاله مفید و علمی “ فواید قرص امگا 3 برای زنان ” را نیز بخوانید.

سوالات متداول درباره قرص دوفامد یا دوفاستون

چند روز بعد از قرص دوفاستون ۱۰ پریود میشم؟

معمولاً ۳ تا ۱۰ روز بعد از قطع دوفاستون، خون‌ریزی قاعدگی شروع می‌شود.

بهترین ساعت مصرف قرص دوفاستون، چه زمانی است؟

روزی دو بار، هر ۱۲ ساعت یک‌بار (مثلاً ۸ صبح و ۸ شب) به‌طور منظم مصرف شود.

آیا قرص دوفاستون خونریزی را کم می‌کند؟

بله، ممکن است در برخی افراد شدت خون‌ریزی را کاهش دهد چون با تنظیم هورمون پروژسترون عمل می‌کند.

چند درصد احتمال بارداری با دوفاستون است؟

خود قرص دوفاستون باعث بارداری نمی‌شود، اما در درمان اختلالات هورمونی، تنظیم قاعدگی  و حمایت از بارداری مؤثر است.

اگر قرص دوفاستون یک شب فراموش شود چه کنم؟

به‌محض یادآوری مصرف کنید؛ اگر نزدیک به نوبت بعدی است، نوبت قبلی را حذف کنید و دوز را دو برابر نکنید.

آیا قرص دوفاستون باعث لکه صورت می‌شود؟

ندرتا تغییرات هورمونی ممکن است باعث لکه‌های پوستی شوند ولی شایع نیست.

قرص دوفاستون با چه دارویی تداخل دارد؟

دوفاستون ممکن است با داروهای ضدتشنج (مثل فنی‌توئین، کاربامازپین) و برخی داروهای ضدعفونت (مثل ریفامپین) تداخل داشته باشد، چون این داروها متابولیسم دوفاستون را افزایش می‌دهند و اثرش را کم می‌کنند.

قرص دوفامد باید چند دوره مصرف شود؟ 

تعداد دوره‌ها بستگی به علت مصرف دارد. معمولاً برای تنظیم سیکل یا درمان تنبلی تخمدان، پزشک ۳ تا ۶ دوره پشت سر هم تجویز می‌کند، اما مدت دقیق باید توسط پزشک تعیین شود.

آیا قرص دوفاستون باعث درد زیر شکم می‌شود؟

مصرف دوفاستون در برخی افراد ممکن است درد خفیف زیر شکم یا احساس نفخ ایجاد کند، اما معمولاً موقتی و خفیف است.

آیا بیماری آدنومیوز با دوفامد درمان می‌شود؟ 

دوفامد درمان قطعی آدنومیوز نیست، اما می‌تواند علائم آن مثل درد و خونریزی زیاد را کاهش دهد. درمان اصلی معمولاً ترکیبی از دارو و در موارد خاص جراحی است.

آیا قرص دوفاستون باعث ریزش مو می‌شود؟

دوفاستون معمولاً اثر منفی روی مو ندارد، چون نوعی پروژسترون مصنوعی سبک است. اگر ریزش مو رخ دهد، احتمالاً به دلایل هورمونی زمینه‌ای است نه خود دارو.

علت مصرف قرص دوفاستون بعد از IUI چیست؟

قرص دوفاستون بعد از ای یو ای IUI برای حمایت از فاز لوتئال و افزایش شانس لانه‌گزینی و حفظ بارداری اولیه تجویز می‌شود.

آیا قرص دوفاستون چاق‌کننده است؟

افزایش وزن مستقیم ندارد، اما ممکن است در برخی افراد احتباس مایعات یا افزایش اشتها ایجاد کند.

جمع بندی

قرص دوفاستون، داروی حاوی دیدروژسترون با عملکرد مشابه هورمون زنانه پروژسترون است که در درمان مشکلات مختلفی از جمله اختلالات قاعدگی، پریود نامنظم، ناباروری، کیست، خونریزی و جلوگیری از سقط‌جنین کاربرد دارد. دوفاستون فقط با نسخه در دسترس است و مصرف و میزان دوز آن باید از سوی پزشک تعیین شود. 

اگر طبق شرایطی که دارید، پزشک برای شما نیز مصرف قرص دوفامد را تجویز کرده است، می‌توانید در قسمت مشاوره رایگان سایت مرکز ناباروی مام، با مشاورین و پزشکان متخصص در ارتباط باشید و سوالات تخصصی و دغدغه‌های خود پیرامون این قرص را مطرح کنید.