تفسیر آزمایش اسپرم و عکس جواب آزمایش اسپرم نرمال

برای بارور بودن یک مرد، بیضه‌ها باید به تعداد کافی اسپرم سالم تولید کنند، اسپرم باید به درون واژن زن نفوذ کند و مسیر لازم برای رسیدن به تخمک را طی کرده و آن را بارور سازد. همان طور که گفتیم، در علم آندرولوژی معمولاً تشخیص مشکلات ناباروری مردان با معاینه‌ی عمومی بدن و بررسی سابقه‌ی پزشکی آن­‌ها آغاز می‌­شود. 

ابتدا اندام­‌‌های تناسلی مرد معاینه می‌­شوند و سؤالاتی درباره‌ی وجود هرگونه ناهنجاری وراثتی، مشکلات سلامتی حاد، بیماری، زخم و جراحی که باروری را تحت تأثیر قرار ‌‌‌‌دهد از بیمار پرسیده می شود. متخصص آندرولوژی همچنین سؤالاتی درباره‌ی وجود یا عدم وجود ناتوانی جنسی، عادات جنسی فرد و تکوین جنسی او طی بلوغ می­‌پرسد. در مرحله‌ی بعد پزشک برای تشخیص دقیق علت ناباروری درخواست تست­‌‌های بیشتری می‌کند. آنالیز مایع منی یک تست آزمایشگاهی است که برای ارزیابی باروری مردان انجام می‌شود. برای اطلاع از علت ناباروری مردان باید یک بررسی جامع انجام شود، از جمله:

گرفتن شرح حال پزشکی و جنسی دقیق
انجام معاینه فیزیکی کامل
انجام آنالیزهای مکرر مایع منی

حدود ۳۰٪ از مشکلات ناباروری مربوط به مردان است و در حدود نیمی از موارد ناباروری به‌عنوان یک عامل مشارکت‌کننده دخیل است.

مشکلات مربوط به کمیت یا کیفیت مایع منی و اسپرم شما، مانند تعداد کم اسپرم یا اسپرم‌هایی که به درستی حرکت نمی‌کنند، می‌تواند بر توانایی اسپرم در رسیدن و بارور کردن تخمک تأثیر بگذارد. تخمک سلولی است که در سیستم تولید مثل زنان ساخته می‌شود و نیمی دیگر از مواد ژنتیکی مورد نیاز برای تولید مثل را حمل می‌کند. مشکلات مربوط به توانایی اسپرم در بارور کردن تخمک می‌تواند باعث ناباروری شود.در ادامه این مقاله در مورد آزمایش اسپرم، چگونگی انجام و تفسیر آن مطالعه می کنید.

آزمایش اسپرم چیست؟

آنالیز مایع منی یک تست آزمایشگاهی است که زیر میکروسکوپ، نمونه مایع منی را بررسی می‌کنند. این آزمایش موارد زیر را ارزیابی می‌کند.

بررسی ماکروسکوپی اسپرم شامل:

حجم مایع منی

PH مایع منی

زمان مایع شدن مایع منی

رنگ مایع منی

ویسکوزیته (سیالیت ) مایع منی

بررسی میکروسکوپی اسپرم شامل:

تحرک اسپرم ها

تعداد اسپرم ها

غلظت اسپرم ها

مورفولوژی اسپرم ( شکل اسپرم ها)

چسبندگی اسپرم ها

بررسی وجود گلبول سفید در مایع منی

تفسیر آزمایش اسپرم (اسپرموگرام)

ناباروری مردان، تقریباً همیشه از طریق نتایج غیرطبیعی آنالیز مایع منی و آزمایش اسپرموگرام مشخص می­‌شود. اما باید دقت کرد که حتی در صورت طبیعی بودن کیفیت مایع منی ممکن است سایر عوامل مردانه (مانند اختلال در عملکرد جنسی و ناتوانی جنسی) در این زمینه دخالت داشته باشند. ارزیابی اولیه حتما شامل آنالیز صحیح حداقل دو نمونه‌ی مایع منی باشد. اگر نمونه غیرطبیعی باشد، باید حداقل با فاصله‌ی چهار هفته نمونه‌ی دیگری از مایع منی آنالیز شود. اگر نتیجه آزمایش اسپرم طبیعی باشد، پزشک در مرحله‌ی بعدیِ تشخیصِ علت ناباروری، قبل از درخواست هرگونه تست بیشتر برای مرد، معاینه‌ی کامل همسر وی را توصیه می‌کند. 

تفسیر آزمایش اسپرم شامل:

مدت زمان مایع شدن: مدت زمان مایع شدن یعنی زمانی که لازم است تا نمونه اسپرم از حالت غلیظ و لخته ای به حالت مایع تبدیل گردد. رقیق بودن و لخته ای نبودن مایع منی ممکن است نشانه عدم وجود مجرای انزالي يا سمينال وزيكول‌ها باشد و همچنین در صورتی که نمونه منی به صورت کامل و در زمان 30 دقیقه به حالت مایع تبدیل نگردد، ممكن است بيانگر نقص آنزيم‌های پروستاتی باشد.

حجم مایع منی: حجم طبیعی مایع منی باید بین 5/1 تا 5 میلی‌لیتر باشد.

رنگ مایع منی: مایع منی معمولا سفید-خاکستری است.

ویسکوزیته مایع منی: نمونه‌ای که ويسكوزيته‌ی شديداً بالایی دارد ممکن است مانع از توزیع يكسان اسپرم گردد.

pH  نمونه اسپرم: PH ، میزان اسیدیته یا قلیایی بودن مایع منی را اندازه می­‌گیرد. PH طبیعی بین 7/2 تا 8 است. غیر طبیعی بودن میزان pH مایع منی، باعث کشته شدن اسپرم ها شده و یا روی حرکت و نفوذ اسپرم به تخمک تأثیر می گذارد.

تعداد اسپرم: میزان طبیعی اسپرم­‌ها، حداقل 15 میلیون در هر میلی‌لیتر مایع منی است و این میزان برای باروری کافی است. اگر در هر میلی‌لیتر از نمونه بیش از 250 میلیون اسپرم وجود داشته باشد، نمونه را پلی‌اسپرم می نامند یعنی تعداد اسپرم بیش از حد معمول است.  میزان بسیار کم اسپرم ممکن است باعث ناباروری مردان گردد.

تعداد کل اسپرم در نمونه: تعداد کل اسپرم نمونه از حاصل‌ضرب تعداد اسپرم‌ها در هر میلی‌لیتر مایع منی در حجم کل مایع ‌منی به‌دست می‌آید که حد طبیعی آن 39 میلیون به بالا می‌باشد.

ارزیابی تحرک اسپرم: عامل اصلی در تعیین کیفیت مایع منی، تحرک اسپرم ها است. چون اسپرم های­‌‌ غیرمتحرک قادر به عبور از مجاری تناسلی زن نبوده و نمی‌­توانند تخمک را بارور سازند. برای این ارزیابی حداقل 50 درصد اسپرم ها باید دارای حرکت پیش رونده باشند، در غیر این صورت ممکن است باعث ناباروری در مردان گردد. نمونه‌ی اسپرموگرام طبیعی باید دارای حداقل 40 درصد اسپرم­‌‌های متحرک و 32 درصد اسپرم های دارای حرکت پیش‌رونده باشد.

مورفولوژی یا شکل اسپرم: بعد از موارد میزان تحرک و تعداد اسپرم­‌، مورفولوژی اسپرم نیز عامل بسیار مهمی‌‌ در باروری مردان است. ارزیابی مورفولوژی به صورت کمی و کیفی بوده و شامل تشخیص اسپرم ­‌‌های طبیعی از اسپرم ­‌‌های غیرطبیعی است. اسپرم های غیر طبیعی ممکن است دارای دو سر یا دو دم باشند، دم کوتاه، سر کوچک، سر گرد و یا سر سوزنی داشته باشند. به طور طبیعی، حداقل 4 درصد اسپرم ها باید دارای موفولوژی طبیعی باشند.

بررسی وجود گلبول­‌‌های سفید در مایع منی: وجود بیش از يك ميليون گلبول سفيد خون در هر یک میلی‌لیتر از مایع مني ممکن است بيانگر وجود عفونت در مجرای ادراری يا غدد جانبی باشد كه بخش بزرگي از پلاسمای مني را تشكيل مي‌دهد. چنین عفونت‌هايي مي‌تواند منجر به ناباروری مردان گردد.

چسبیدن اسپرم ‌ها به یکدیگر (آگلوتیناسیون): چسبیدن اسپرم‌­ها به یکدیگر ممکن است به ‌صورت سر به سر، سر به دم و دم به دم باشد و علت آن ترشح آنتی‌بادی ضد اسپرم می‌باشد. چسبندگی، مانع حرکت اسپرم به داخل مخاط دهانه‌ی رحم می‌شود.

تست فروکتوز: این تست برای بررسی اضافه شدن مناسب فروکتوز توسط کیسه‌‌‌های منی به مایع منی به کار می‌­رود. معمولاً در مواقعی که اسپرمی‌‌ در نمونه مشاهده نشود سطح فروکتوز مایع منی را بررسی می­‌کنند.

حتما بخوانید: از کجا بفهمیم اسپرم سالم است؟

دلایل انجام تست اسپرم

پزشک ممکن است در موارد زیر آنالیز مایع منی را توصیه کند:

ناباروری: اگر در باردار شدن دچار مشکل هستید، ممکن است مشکلی در مایع منی وجود داشته باشد. این آزمایش سلامت اسپرم و احتمال باردار کردن شریک را ارزیابی می‌کند.

پیگیری پس از وازکتومی:  وازکتومی یک روش دائمی جلوگیری از بارداری است که مانع ورود اسپرم به مایع منی می‌شود. آنالیز مایع منی مشخص می‌کند آیا وازکتومی موفق بوده است یا خیر.

اقدامات لازم قبل از انجام آزمایش اسپرم

این موضوع بستگی به دلیل انجام آزمایش دارد:

اگر آزمایش برای بررسی باروری انجام می‌شود:

طی انجام ارزيابي های اولیه ناباروری مردان، نمونه‌ اسپرم می بایست پس از دو تا هفت روز عدم فعالیت جنسی گرفته شده باشد.این موضوع شامل رابطه جنسی و خودارضایی است. این پرهیز به این دلیل است که تعداد اسپرم‌ها در بالاترین حد ممکن باشد تا نتایج دقیق‌تری به دست بیاید. زمان كوتاه‌تر از این مدت ممكن است تأثير منفی بر حجم نمونه و غلظت اسپرم داشته باشد، با این حال ممكن است باعث افزايش حركت اسپرم شود. نداشتن رابطه‌ جنسی به مدت طولانی نیز حركت اسپرم را كاهش می‌دهد.

اگر آزمایش برای بررسی موفقیت وازکتومی انجام می‌شود:

آنالیز مایع منی معمولا 8 تا 12 هفته پس از عمل وازکتومی انجام می شود. پس از وازکتومی پیشنهاد می‌شود چه از طریق خودارضایی و چه رابطه جنسی محافظت‌شده چندین بار انزال داشته باشید. تا اسپرم‌های باقی‌مانده در مسیرها کاملاً خارج شوند.

آزمایش اسپرم چگونه است؟

از آنجا که شمارش اسپرم از روزی به روز دیگر متفاوت است، ممکن است لازم باشد بیش از یک نمونه با فاصله چند هفته ارائه کنید.

1. روش ترجیحی برای جمع‌آوری نمونه: روش ترجیحی برای تهیه نمونه مایع منی، خودارضایی است. این کار معمولاً را در یک اتاق خصوصی و راحت در کلینیک باروری یا آزمایشگاه انجام می شود. اما گاهی اوقات می توانید نمونه را در منزل هم تهیه کنید. کلینیک یا آزمایشگاه ممکن است مواد بصری محرک ارائه دهد، هرچند بسیاری از افراد ترجیح می‌دهند از تلفن همراه خود استفاده کنند. حتما مقاله نحوه تخلیه اسپرم را بخوانید.

2. پیش از خودارضایی، دست‌ها و آلت تناسلی باید تمیز باشند.

3. پزشک یک ظرف استریل با دهانه بزرگ به شما می‌دهد که دارای برچسب نام و شماره نمونه شماست.

4. به داخل ظرف دست نزنید، اگر مقداری از منی بیرون ریخت یا هنگام انزال ظرف را کامل پر نکردید، سعی نکنید آن را به داخل ظرف منتقل کنید، چون نمونه آلوده می‌شود.

5. در کلینیک، پس از پایان کار به مسئول اطلاع دهید. اگر در منزل نمونه را تهیه کرده‌اید، پس از بستن در ظرف، محل را تمیز کنید و  تا یک ساعت بعد به آزمایشگاه برسانید.

6. اگر به دلایل مذهبی نتوانید خودارضایی کنید، همسر یا شریک جنسی شما می‌تواند در تهیه نمونه مایع منی به شما کمک کند. در نظر داشته باشید حین جمع آوری نمونه نباید اقدام به نزدیکی کرد چون  بزاق، ترشحات واژن و لوبریکانت ها می توانند روی کیفیت اسپرم تاثیر بگذارند و نتیجه آزمایش را خراب کنند. همچنین استفاده از کاندوم برای جمع آوری نمونه ممنوع است.

بهترین زمان برای آزمایش اسپرم

براساس دستورالعمل های سازمان جهانی بهداشت، بهترین زمان برای آزمایش اسپرم، 2 تا 7 روز پرهیز از انزال توصیه می شود.

محدوده طبیعی در آزمایش اسپرم چیست؟

محدوده‌های طبیعی در یک آنالیز مایع منی معمولاً شامل موارد زیر است:

وجود مقدار کمی گلبول سفید در منی طبیعی است، اما بیش از ۱ میلیون گلبول سفید در هر ۱ میلی‌لیتر منی نشان‌دهنده پیوسپرمی (Pyospermia)  است که می‌تواند نشانه التهاب یا عفونت باشد.

عکس جواب آزمایش اسپرم نرمال

البته در نظر داشته باشید تشخیص عکس جواب آزمایش اسپرم نرمال با پزشک است.

آزمایش آنالیز اسپرم در خانه امکان پذیر است؟

اگر نمونه در منزل جمع‌آوری می‌شود:

نمونه باید ظرف یک ساعت به کلینیک یا آزمایشگاه رسانده شود.
نمونه باید در دمای اتاق (حدود 37 درجه سانتی‌گراد) نگهداری شود.
تغییرات دما می‌تواند به اسپرم آسیب بزند.

عوامل تاثیر گذار بر نتیجه آزمایش اسپرم

کمبود تعداد اسپرم می‌تواند در اثر شرایط مختلف سلامتی ایجاد شود، از جمله:

واریکوسل

عفونت

مشکل در انزال

تومور ها

بیضه های نزول نکرده

عدم تعادل هورمونی

مشکلات ساختاری در مسیر عبور اسپرم

شرایط ژنتیکی

برخی داروها و جراحی ها

عوامل محیطی مانند برخی مواد شیمیایی، فلزات سنگین، اشعه و پرتو ایکس و گرمای زیاد روی بیضه ها

سبک زندگی شامل: مصرف داروهای افزایش عضله، مواد مخدر، سیگار، الکل زیاد، استرس طولانی مدت، چاقی

اشتباهات در تست اسپرم( مانند نمونه‌گیری خیلی زود پس از انزال یا عدم جمع‌آوری کامل نمونه)

کاربرد آزمایش منی و اسپرم

آنالیز مایع منی یک آزمایش آزمایشگاهی است که تعداد اسپرم، تحرک، شکل و سایر ویژگی‌ها را ارزیابی می‌کند. این آزمایش می‌تواند برای بررسی باروری یا برای اطمینان از موفقیت وازکتومی انجام شود.

آزمایش اسپرم برای فرزند پسر

گاهی اوقات این تصور وجود دارد که با استفاده از آزمایش اسپرم می توان میزان اسپرم های حاوی کروموزوم  Yبرای پسردار شدن را تشخیص داد که این موضوع کاملا غلط است.

سوالات متداول درباره آزمایش اسپرم

چه زمانی باید آزمایش اسپرم انجام داد؟

برای انجام آنالیز مایع منی، 2 تا 7 روز پرهیز از انزال توصیه می شود.

آیا آزمایش اسپرم درد دارد؟

خیر این آزمایش کاملا بدون درد است.

چه مواردی در آزمایش اسپرم بررسی می شوند؟

در آزمایش اسپرم تعداد اسپرم موجود در مایع منی، میزان تحرک اسپرم ، شکل و ظاهر اسپرم‌ها، حجم و رنگ و ph مایع منی ، غلظت اسپرم، عفونت و موارد دیگر بررسی می شود.

آیا همسر می تواند در نمونه گیری منی مرد کمک کند؟

بله. به شرط  عدم استفاده از لوبریکانت، بزاق و ترشحات واژن و کاندوم مشارکت همسر مشکلی ندارد.

اگر نتیجه آزمایش اسپرم غیر طبیعی باشد یعنی نابارور هستم؟

خیر. در آزمایش اسپرم غیرطبیعی ممکن است مواردی مانند شکل ، تعداد یا تحرک اسپرم در محدوده طبیعی قرار نداشته باشد اما در همه موارد به معنای تایید ناباروری نمی باشد.

چه عواملی روی کیفیت اسپرم تاثیر می گذارند؟

سبک زندگی ناسالم، مصرف مواد مخدر، سیگار، الکل ، مصرف برخی داروها ، داروهای افزایش عضله، بیماری ها ، برخی جراحی و مشکلات ژنتیکی، مشکلات ساختاری در مسیر عبور اسپرم، عوامل هورمونی، عوامل محیطی می توانند روی کیفیت اسپرم اثر بگذارند.

آیا آنالیز اسپرم خطر خاصی دارد؟

خیر انجام آزمایش آنالیز اسپرم هیچ گونه خطری برای فرد ندارد.

اگر جواب آزمایش آنالیز اسپرم نرمال باشد، یعنی هیچ مشکلی وجود ندارد؟

خیر. متأسفانه بسیاری از مردان با وجود داشتن نتایج کاملاً طبیعی در آنالیز مایع منی، همچنان دچار مشکلات باروری می‌شوند و بالعکس، برخی با نتایج غیرطبیعی هم می‌توانند پدر شوند. آنالیز مایع منی تنها یک ابزار راهنما است و نتیجه آن قطعی و تعیین‌کننده نیست.

آزمایش اسپرم در خانه با آب چقدر معتبر است؟

آزمایش اسپرم در خانه با آب در هیچ تحقیقی معتبر شناخته نشده و به هیچ عنوان علمی نمی باشد.

نتیجه گیری

انجام به موقع آزمایش اسپرم و تفسیر درست آن توسط پزشک متخصص، به شما در تشخیص علت ناباروری و بیماری های دیگر مربوط به ناحیه تناسلی آقایان و درمان به موقع آن یاری می کند و می تواند از بروز هرگونه عوارض جبران ناپذیر در آینده جلوگیری کند.