نیش حشرات در بارداری: خطرات، مراقبت‌ها و روش‌های پیشگیری

اگر در طول تابستان در دوران بارداری بیرون بوده‌اید، احتمالا از خود پرسیده‌اید که چرا پشه‌ها به طور خاص فقط شما را ترجیح می‌دهند! شاید عجیب به نظر برسد اما واقعا پشه‌ها بیش‌تر جذب افراد باردار می‌شوند. فصل پشه‌ها در اواخر تابستان آغاز می‌شود و اگر باردار هستید، قطعا نیش پشه را تجربه خواهید کرد. شواهد نشان می‎‌دهد که بارداری می‌تواند به لطف تمام آن تغییرات مرتبط با بارداری در بدن، شما را به طور خاص برای پشه‌ها جذاب‌تر کند. اما آیا نیش پشه و یا دیگر حشرات هیچ خطری برای مادر باردار نخواهد داشت؟ و آیا نیش حشرات در بارداری نیاز به درمان خاصی دارد؟ در این مقاله از مجله اینترنتی مام به پاسخ این پرسش‌ها خواهیم پرداخت.

چرا حشرات افراد باردار را بیشتر نیش می‏زنند؟

حشرات برای یافتن اهداف خود به چندین چیز متکی هستند. پشه‌ها و دیگر حشرات می‌توانند ما را ببینند، اما توانایی آن‌ها در تشخیص چیزهایی مانند دی اکسید کربنی که بیرون می‌دهیم، اجزای خاصی از عرق ما و گرمای بدن ماست که به آن‌ها کمک می‌کند تا ما را هدف قرار دهند. زنان باردار ممکن است برای پشه‌ها جذاب‌تر باشند. در دوران بارداری، تغییراتی در سیستم تنفسی رخ می‌دهد، از جمله افزایش میزان هوایی که وارد و خارج ریه می‌کنید. این افزایش منجر به دی اکسید کربن بیشتر می‌شود که فرد باردار را برای پشه‌ها جذاب‌تر می‌کند زیرا پشه‌ها به دی اکسید کربن جذب می‌شوند.

علاوه بر این، بارداری به معنای داشتن دمای بدن گرم‌تر از حد متوسط و احتمال تعریق بیش‎تر است که نشانه‌هایی برای ردیابی، فرود آمدن حشرات و گزش هستند. از آنجایی که پشه‌ها می‌توانند دمای بالاتر بدن و افزایش دی‌اکسید کربن را تشخیص دهند، افراد باردار به اهداف آسانی تبدیل می‌شوند. هدف آسان بودن همچنین به این معنی است که افراد باردار ممکن است در معرض خطر بیش‌تری از بیماری‌های منتقله از طریق پشه باشند که می‌تواند به طور مستقیم بر سلامت آن‌ها و سلامت نوزاد در حال رشدشان تأثیر بگذارد.

خطر بیماری‌های منتقله از طریق پشه

پشه‌ها فراتر از اینکه فوق‌العاده آزاردهنده هستند، تهدیدی برای سلامت عمومی همه  به ویژه زنان باردار  محسوب می‌شوند. طبق اعلام مراکز کنترل و پیشگیری از بیماری‌ها  (CDC)، حدود ۲۰۰ نوع مختلف پشه وجود دارد که خوشبختانه تنها ۱۲ نوع از آن‌ها به عنوان ناقل بیماری شناخته شده‌اند. اما از آنجایی که تشخیص نوع پشه‌ای که شما را نیش می‌زند می‌تواند غیرممکن باشد، بهترین راه این است که برای محافظت از خود در برابر همه نیش‌های پشه اقدامات لازم را انجام دهید. 

طبق اعلام CDC، چند بیماری منتقله از طریق پشه که باید مراقب آ‌ن‌ها باشید شامل ویروس نیل غربی، ویروس زیکا و آنسفالیت اسبی شرقی است که همه آن‌ها می‌توانند هم برای زن باردار و هم برای جنین او مضر باشند.

در دوران بارداری، عفونت‌های منتقله از پشه و مگس می‌توانند عوارضی را برای مادر و نوزاد ایجاد کنند. برخی از این عفونت‌ها، مانند ویروس زیکا، می‌توانند باعث نقص مادرزادی شوند، در حالی که برخی دیگر ممکن است خطر زایمان زودرس یا سقط جنین را افزایش دهند. 

پیشنهاد می‌کنیم مقاله عوامل آسیب‌ رسان به جنین در دوران بارداری را مطالعه کنید. 

نیش زنبور در بارداری

نیش زنبور در دوران بارداری عموماً برای جنین خطرناک تلقی نمی‌شود، اما نظارت بر هرگونه علائم آنافیلاکسی یا واکنش آلرژیک شدید بسیار مهم است. در واقع از مضرات نیش زنبورهای زرد در بارداری، بروز حساسیت شدید است. در حالی که اکثر نیش‌ها فقط باعث درد و خارش موضعی می‌شوند، آنافیلاکسی می‌تواند به دلیل تغییرات قلبی عروقی و متابولیکی مادر، خطراتی را ایجاد کند. در صورت بروز علائم آنافیلاکسی مانند تنگی نفس، سرگیجه یا کهیر گسترده، فوراً به پزشک مراجعه کنید.

نیش عقرب در بارداری

نیش عقرب در دوران بارداری ممکن است عوارض جانبی قابل توجهی بر جنین و مادر نداشته باشد. تصمیمات مربوط به استفاده از پادزهر در زنان باردار باید با دقت در نظر گرفته شود، زیرا اطلاعات ایمنی محدود است، به خصوص در بیمارانی که فقط علائم موضعی دارند. نیش عقرب، آزادسازی انتقال دهنده‌های عصبی و برخی سیتوکین‌ها را تغییر می‌دهد. این واسطه‌ها به عنوان سازمان‌دهنده و برنامه‌ریز در تشکیل کافی اعصاب عمل می‌کنند و غلظت غیرفیزیولوژیکی آنها در طول سازماندهی مغز، اختلالات و بیماری‌هایی را ایجاد می‌کند که می‌توانند بعداً در زندگی فرد ظاهر شوند. 

نیش عنکبوت در بارداری

گزش عنکبوت در دوران بارداری، اگر به درستی مدیریت شود، عموماً خطر قابل توجهی برای جنین محسوب نمی‌شود، اگرچه می‌تواند باعث ناراحتی قابل توجهی در مادر شود. 

نیش کک در بارداری

نیش کک در بارداری معمولاً برای جنین در حال رشد مضر نیست، اما می‌تواند برای مادر ناراحت‌کننده باشد. اگرچه خود کک‌ها بیماری‌هایی را که مستقیماً بر جنین تأثیر می‌گذارند، منتقل نمی‌کنند، اما می‌توانند بیماری‌هایی مانند تیفوس موشی را منتقل کنند که در زنان باردار گزارش شده است. برای جلوگیری از عفونت‌های ثانویه پوستی، از خاراندن محل گزش کک خودداری کنید و برای درمان مناسب و مدیریت علائمی مانند خارش و تورم، از داروساز یا پزشک مشاوره بگیرید.

نیش پشه مالاریا در بارداری

زنان باردار در مقایسه با زنان غیرباردار، در معرض خطر قابل توجهی بالاتر ابتلا به بیماری شدید مالاریا هستند. عفونت مالاریا در دوران بارداری می‌تواند منجر به عوارض جدی برای مادر و جنین، از جمله سقط جنین، زایمان زودرس، وزن کم هنگام تولد و حتی مرگ شود. پیشنهاد می‌کنیم مقاله وزن نگرفتن نوزاد را نیز مطالعه کنید.

علائم نگران کننده نیش حشرات در بارداری

علائم عفونت‌های منتقله از طریق پشه و مگس بسته به نوع بیماری متفاوت است، اما علائم رایج عبارتند از: 

• تب
• جوش
• درد عضلات یا مفاصل
• سردرد
• تهوع یا استفراغ
• خستگی غیرمعمول

برخی از عفونت‌ها، مانند ویروس زیکا، ممکن است علائم خفیفی ایجاد کند یا حتی بدون علامت باشد، در حالی که برخی دیگر، مانند مالاریا، تب دنگی، می‌توانند منجر به عوارض شدیدی مانند تب بالا، حالت تهوع، استفراغ و خونریزی داخلی شوند. افراد باردار در معرض خطر بیشتری برای تجربه علائم شدید هستند، بنابراین پیش‍گیری و تشخیص زودهنگام کلید محافظت از مادر و نوزاد است.

مراﻗﺒﺖ ﻫﺎی ﻓﻮری ﺑﻌﺪ از ﻧﯿﺶ ﺣﺸﺮات در ﺑﺎرداری

برای مراقبت فوری از نیش حشرات در بارداری، روی تمیز کردن محل گزش، کاهش تورم و خارش و نظارت بر هرگونه علائم عفونت یا واکنش آلرژیک تمرکز کنید. محل گزش را با آب و صابون تمیز کنید، برای کاهش تورم از کمپرس سرد یا کیسه یخ استفاده کنید و برای تسکین خارش از لوسیون کالامین یا کرم هیدروکورتیزون ملایم استفاده کنید. از خاراندن محل گزش خودداری کنید و در صورت بروز علائم شدید یا علائم عفونت، به پزشک مراجعه کنید.

چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟

اگر باردار هستید، اخیراً به منطقه پرخطر سفر کرده‌اید و در عرض دو هفته پس از سفر علائم عفونت منتقله از طریق حشرات را دارید، حتی اگر علائم شما خفیف باشد، فوراً با پزشک خود تماس بگیرید. اگر علائم شدیدی مانند خونریزی، مشکل در تنفس یا درد شدید شکم دارید، فوراً به پزشک مراجعه کنید.

روش‎‌های ایمن درمان نیش حشرات در بارداری 

وقتی پشه برای خون‌خواری پوست را سوراخ می‌کند، بزاق خود را به میزبان تزریق می‌کند. بزاق همان چیزی است که باعث واکنش آلرژیک و حساسیت به نیش حشرات در بارداری می‌شود و در نهایت منجر به ظاهر شدن برآمدگی‌های کوچک و قرمز روی پوست می‌شود. 

بیش‎تر گزش‌ها و نیش‌های حشرات خفیف هستند و می‌توان آن‌ها را در خانه درمان کرد. این گزش‌ها ممکن است باعث خارش، تورم و سوزش شوند که در عرض یک یا دو روز از بین می‌روند. برای کاهش خارش، یک داروی ضد خارش خوراکی مصرف کنید. استفاده از کیسه یخ سرد روی ناحیه آسیب‌دیده می‌تواند تورم را کاهش دهد. می‌توان از آلوئه ورا برای به حداقل رساندن تورم استفاده کرد، اگرچه اگر این ماده برای مدت طولانی روی پوست باقی بماند، می‌تواند باعث واکنش آلرژیک شود. 

در حالی که نیش پشه اغلب خارش‌دار و آزاردهنده است، با خارش مداوم، می‌تواند متورم و حتی عفونی شود. خبر خوب این است که این امر بسیار بعید است. برخی از گزش‌ها یا نیش‌ها می‌توانند باکتری‌ها، ویروس‌ها یا انگل‌های بیماری‌زا را منتقل کنند. گزش زنبورها، زنبورهای زرد، زنبورهای معمولی، زنبورهای سرخ و مورچه‌های آتشین ممکن است باعث واکنش آلرژیک شدید (آنافیلاکسی) شود.

راهکار‎های پیشگیری از ﻧﯿﺶ ﺣﺸﺮات در ﺑﺎرداری

ما می‌دانیم که پشه‌ها به این زودی‌ها از بین نمی‌روند و دانستن اینکه می‌توانند خطرات جدی برای سلامتی یک فرد باردار و جنین در حال رشد ایجاد کنند، ناخوشایند است. بنابراین برای ایمن ماندن و جلوگیری از نیش پشه چه کاری می‌توانید انجام دهید؟ در اینجا چهار نکته برای دور نگه داشتن پشه‌ها و پیشگیری از نیش پشه در بارداری آورده شده است.

1. لباس‌های رنگ روشن بپوشید

طبق مطالعه‌ای که در Nature منتشر شده است، پشه‌ها به رنگ‌های قرمز و نارنجی جذب می‌شوند زیرا شبیه رنگ‌های مادون قرمز ساطع شده از پوست انسان هستند. جالب اینجاست که در این آزمایش، پشه‌ها وقتی محققان دستکش‌های سبز، بنفش، آبی و سفید پوشیده بودند، با وجود اینکه دستکش‌ها با دی اکسید کربن جذب کننده پشه پوشیده شده بودند، آنها را نادیده گرفتند.

2. در صورت امکان آستین بلند و شلوار بلند بپوشید

گرما و رطوبت تابستان می‌تواند پوشیدن آستین بلند و شلوار را تقریباً عذاب‌آور کند، به خصوص وقتی باردار هستید و از قبل گرم و ناراحت هستید. اما اگر در منطقه‌ای هستید که پشه‌های زیادی وجود دارد، عاقلانه است که تمام اقدامات احتیاطی را برای پوشاندن خود و جلوگیری از گزیده شدن توسط آن‌ها انجام دهید.

3. لباس‌های گشاد بپوشید

پشه‌ها می‌توانند از روی لباس‌های تنگ، از جمله شلوار جین، نیش بزنند. اگر مجبور به پوشیدن لباس‌های تنگ هستید، مطمئن شوید که پارچه‌ی لباس بافت بسیار محکمی دارد. در غیر این صورت، سعی کنید لباس‌های گشادی بپوشید که توانایی پشه‌ها را برای نیش زدن به شما کاهش می‌دهد.

4. از دافع حشرات حاوی DEET استفاده کنید

توصیه می‌شود از دافع حشراتی استفاده کنید که در آژانس حفاظت از محیط زیست (EPA) آزمایش و ثبت شده باشد. شماره ثبت را درست بالای مواد تشکیل‌دهنده خواهید دید. محصولات حاوی DEET برای افراد باردار در مقادیر معقول مؤثر و ایمن هستند. در مطالعه‌ای که توسط Obstetrics & Gynecology منتشر شده است، مشخص شد که DEET برای استفاده موضعی در دوران بارداری ایمن است و به عنوان یک ماده سمی برای رشد یا تولید مثل در نظر گرفته نمی‌شود. 

اگر از آن دسته افرادی هستید که رویکرد طبیعی‌تری را برای جلوگیری از نیش پشه ترجیح می‌دهید، می‌توانید محصولات دفع‌کننده‌ای با روغن‌های ضروری مانند سنبل هندی، سدر یا شمعدانی را امتحان کنید. فقط مطمئن شوید که در دوران بارداری از محصولات حاوی روغن‌های ضروری مانند نعناع، رزماری و مریم گلی خودداری کنید. با پزشک مراقبت‌های دوران بارداری خود در مورد اینکه کدام روغن‌های ضروری برای استفاده در دوران بارداری بی‌خطر هستند، صحبت کنید.

سفر به مناطق پر ریسک در بارداری

هچنین اگر باردار هستید یا قصد بارداری دارید، باید از سفر به مناطقی که خطر ابتلا به عفونت‌های منتقله از طریق پشه و پشه زیاد است، خودداری کنید. در صورت لزوم سفر، با پزشک خود در مورد اقدامات احتیاطی که باید برای محافظت از خود و فرزندتان انجام دهید، صحبت کنید. اقدامات ساده‌ای مانند استفاده از دافع حشرات و پوشیدن لباس‌های محافظ می‌تواند به حفظ امنیت مادر و نوزاد کمک کند.

سوالات متداول

در ادامه به بررسی پرسش‌هایی خواهیم پرداخت که ممکن است در رابطه با نیش حشرات در بارداری برای شما مطرح شود. 

آﯾﺎ اﺳﺘﻔﺎده از اسپری ﺣﺸﺮه کش در ﺑﺎرداری اﯾﻤﻦ است؟

معمولا توصیه نمی‌شود. بسیاری از اسپری‌های حشره‌کش حاوی مواد شیمیایی مانند پیرِترُوئیدها یا پرمیترین هستند که در صورت استنشاق زیاد یا تماس مداوم ممکن است برای جنین مضر باشند. به‌ویژه در سه‌ماهه اول، بهتر است در محیطی که تازه سم‌پاشی شده، حضور نداشته باشید.

آﯾﺎ ﻧﯿﺶ ﺣﺸﺮات میﺗﻮاﻧﺪ ﺑﺮ جنین‎ها تاثیر بگذارد؟

در اغلب موارد، خیر. نیش پشه یا حشرات معمولی مثل مورچه، مشکلی برای جنین ایجاد نمی‌کند. اما اگر نیش با انتقال بیماری‌هایی مثل ویروس زیکا (در برخی مناطق) همراه باشد، بله، ممکن است برای جنین خطرناک باشد.

چه دارویی ﺑﺮای ﺧﺎرش ﻧﯿﺶ ﺣﺸﺮات در ﺑﺎرداری ﻣﺠﺎز اﺳﺖ؟

کرم کالامین (Calamine lotion)، کرم‌های موضعی هیدروکورتیزون ۱٪ (با مشورت پزشک)، آلوئه‌ورا طبیعی و کمپرس سرد می‌تواند به کاهش عوارض نیش حشره در بارداری کمک کند. 

آﯾﺎ ﻧﯿﺶ زﻧﺒﻮر در ﺑﺎرداری ﺧﻄﺮﻧﺎک اﺳﺖ؟

برای اکثر خانم‌های باردار، نیش زنبور خطر جدی ندارد. اما اگر آلرژی شدید به نیش زنبور دارید  و یا نیش در ناحیه‌ای حساس مثل صورت یا گلو است، حتما به اورژانس مراجعه کنید.

آﯾﺎ اﺳﺘﻔﺎده از داروﻫﺎی ﺿﺪ ﺣﺴﺎﺳﯿﺖ در دوران ﺑﺎرداری ﻣﺠﺎز اﺳﺖ؟ 

برخی آنتی‌هیستامین‌ها از جمله کلرفنیرامین، دیفن‌هیدرامین،  لوراتادین و سیتریزین در بارداری بی‌خطر محسوب می‌شوند.

و در پایان... 

بارداری باعث تغییرات قابل توجهی در سیستم ایمنی، متابولیسم، جریان خون و دمای بدن می‌شود. این تغییرات نه تنها باعث می‌شود افراد باردار بیشتر مستعد جذب حشراتی مثل پشه‌ها باشند، بلکه می‌توانند توانایی بدن در مبارزه با عفونت‌ها را نیز تضعیف کنند. از آنجایی که این تغییرات منتقله از طریق پشه‌ها می‌تواند منجر به عوارضی برای مادر و نوزاد شود، مهم است که افراد باردار خطرات را درک کرده و برای محافظت از خود و نوزادانشان اقداماتی انجام دهند.